खानीमा पहिरो जाँदा १० जनाको मृत्यु, दर्जनौँ घाइते: युद्ध र आर्थिक सङ्कटका बीच सुडानमा सुनको खोजी ज्यानमारा बन्दै
पोर्ट सुडान । सुडानको उत्तरी सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेको एउटा सुन खानी भत्किँदा कम्तीमा १० जनाको मृत्यु भएको छ भने २१ जना घाइते भएका छन्। देशमा जारी सशस्त्र द्वन्द्व र ओरालो लागेको अर्थतन्त्रका बीच रोजगारीको खोजीमा जोखिमपूर्ण काम गर्न बाध्य नागरिकहरू पुनः एउटा ठूलो दुर्घटनाको शिकार बनेका हुन्।
इजिप्टको सीमा नजिकै रहेको ‘औनी’ खानी क्षेत्रमा आइतबार उक्त दुर्घटना भएको हो। उद्धारकर्ताहरूले १० वटा शव र २१ जना घाइतेलाई बाहिर निकालेको र भग्नावशेषमा अझै धेरै मानिसहरू पुरिएको आशङ्कामा खोजी कार्य जारी रहेको स्थानीय समाचार संस्थाहरूले जनाएका छन्।
यो घटना सुडानको वेस्ट कोर्डोफान राज्यमा रहेको ‘अल-जारा’ खानी भत्किँदा ८२ जनाको ज्यान गएको केही दिनभित्रै पुनः दोहोरिएको हो। पछिल्ला केही दिनमा मात्रै खानी दुर्घटनामा परी करिब १०० जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन्।
युद्ध, गरिबी र फस्टाउँदो सुन व्यापार
सन् २०२३ को अप्रिलदेखि सुडानी सेना र अर्धसैनिक बल ‘र्यापिड सपोर्ट फोर्सेज’बीच सुरु भएको युद्धका कारण देशको कृषि, व्यापार र औपचारिक अर्थतन्त्र ध्वस्त भएको छ। यसैबीच, सुडानको मुख्य आम्दानीको स्रोत भने सुन बनेको छ।
सन् २०२४ मा सुडानमा ६४ टन सुन उत्पादन भएको थियो, जुन अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा उल्लेख्य वृद्धि हो। तर, उत्पादित अधिकांश सुन आधिकारिक सरकारी संयन्त्रभन्दा पनि गैरकानुनी तस्करी र अवैध सञ्जालमार्फत देशबाहिर पठाउने गरिएको विश्लेषण अन्तर्राष्ट्रिय सङ्कट समूह का विश्लेषक जोसेफ टकरको छ।
“सुडानका अधिकांश सुन खानीहरू दुर्गम क्षेत्रमा रहेका परम्परागत र असङ्गठित खानी हुन्,” टकरले भने, “यस्ता खानीहरूमा आधुनिक प्रविधि, पर्याप्त पूर्वाधार र सुरक्षा उपकरणको पूर्ण अभाव छ, जसले गर्दा कामदारहरू सधैं ज्यानको बाजी लगाउन बाध्य छन्।”
मुद्रास्फीति र बाँच्ने सङ्घर्ष
सुडानमा युद्ध सुरु हुनुअघि एक अमेरिकी डलर बराबर ५७० सुडानी पाउन्ड रहेकोमा हाल त्यो मूल्य घटेर ३,५०० पाउन्डभन्दा बढी पुगेको छ। मुद्राको तीव्र अवमूल्यनका कारण खाद्यान्न, इन्धन र यातायातको मूल्य आकासिएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रम (UNDP) का अनुसार, युद्धकै कारण सुडानले आफ्नो कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) को एक चौथाइ भाग गुमाइसकेको छ भने ९० प्रतिशतभन्दा बढी कृषकहरूको उत्पादनमा भारी गिरावट आएको छ।
जताततै आर्थिक सङ्कट र रोजगारीको अभाव भएपछि सर्वसाधारण ज्यानको बाजी थापेर भए पनि अनौपचारिक सुन खानीतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्। हालैका दिनहरूमा सुडानी अधिकारीहरूले खानी क्षेत्रको नियमन र वातावरणीय सुरक्षाबारे छलफल चलाए पनि दुर्गम क्षेत्रका असङ्गठित खानीहरूमा सुरक्षा मापदण्ड लागू हुन सकेको छैन।
