कन्ट्री संगीतकी ‘रानी’ डली पार्टनको ८० वर्षको उमेरमा निधन: संगीत र परोपकारको एउटा युगको अन्त्य

न्यासभिल (अमेरिका) । आफ्नो स्वर र संगीतका माध्यमबाट विश्वभरका करोडौँ मानिसको मन जित्न सफल कन्ट्री संगीतकी महान् हस्ती तथा प्रख्यात अमेरिकी गायिका डली पार्टनको ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । मंगलबार अमेरिकाको न्यासभिलमा उनले अन्तिम सास फेरेको परिवारद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ ।

विज्ञप्ति अनुसार पार्टनको निधन “शान्तिपूर्ण” रूपमा भएको हो । उनको सार्वजनिक सम्पर्क अधिकृत मार्सल पारिस्युले गायिका पार्टन केही समयदेखि क्यान्सरसँग जुधिरहेकी र अन्ततः उपचारकै क्रममा उनको निधन भएको जानकारी दिएका छन् ।

अभावबाट शिखरसम्मको यात्रा
सन् १९४६ जनवरी १९ मा टेनेसीको एक सामान्य परिवारमा जन्मिएकी पार्टनको जीवन निकै संघर्षमय थियो । १२ भाइबहिनीमध्येकी एक उनले ७ वर्षको उमेरदेखि नै गितार बजाउन र गीत लेख्न सुरु गरेकी थिइन् । सन् १९६५ मा पहिलो रेकर्ड सम्झौता गरेपछि उनले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन ।

पाँच दशक लामो सांगीतिक यात्रामा उनले ३ हजारभन्दा बढी गीत लेखिन् भने ४९ वटा एल्बम सार्वजनिक गरिन् । उनका ‘जोलेन’ (Jolene), ‘आई विल अलवेज लभ यू’ (I Will Always Love You) र ‘९ टु ५’ (9 to 5) जस्ता गीतहरू कालजयी मानिन्छन् । उनले आफ्नो करियरमा ११ पटक प्रतिष्ठित ‘ग्रामी अवार्ड’ जित्नुका साथै हलिउड चलचित्रहरूमा समेत आफ्नो अभिनयको जादु छरेकी थिइन् ।

परोपकार र मानवीय सेवामा समर्पित
डली पार्टन केवल एक कलाकार मात्र नभई एक ठूलो हृदय भएकी समाजसेवी पनि थिइन् । उनले स्थापना गरेको ‘इमेजिनेसन लाइब्रेरी’ मार्फत विश्वभरका बालबालिकालाई हालसम्म ३० करोडभन्दा बढी पुस्तक निःशुल्क वितरण गरिएको छ ।

त्यति मात्र होइन, विश्वव्यापी कोभिड–१९ महामारीका बेला उनले खोपको अनुसन्धान र विकासका लागि व्यक्तिगत रूपमा १० लाख अमेरिकी डलर सहयोग गरेकी थिइन्, जसले आधुनिक चिकित्सा विज्ञानमा ठूलो मद्दत पुर्याएको थियो ।

निजी जीवन र वियोग
पार्टनले सन् १९६६ मा कार्ल थोमस डिनसँग विवाह गरेकी थिइन् । उनीहरूको ५९ वर्ष लामो वैवाहिक सम्बन्ध कार्लको निधनसँगै टुङ्गिएको थियो । सन् २०२५ मार्चमा श्रीमान्को निधन भएपछि पार्टन निकै मर्माहत भएकी थिइन् र त्यसपछि उनको स्वास्थ्यमा समेत गिरावट आएको थियो ।

विश्वभर शोक
पार्टनको निधनको खबरले विश्व संगीत क्षेत्र स्तब्ध बनेको छ । विभिन्न देशका राष्ट्रप्रमुख, कलाकार र प्रशंसकहरूले उनलाई श्रद्धाञ्जली दिइरहेका छन् । उनको परिवारले एक निजी समारोहका बीच अन्तिम संस्कार गर्ने तयारी गरेको छ ।

अमेरिकी संगीतको इतिहासमा एउटा बलियो खम्बा र एकताको प्रतीकका रूपमा रहेकी पार्टनको अभाव संगीत जगतमा सधैँ खड्किरहनेछ ।

रिनस्टोनको जीवन

टेनेसीको एउटा कोठे घरदेखि लास भेगासका चम्किला मञ्चसम्म। एउटा गरिब बाबुको छोरी, जसलाई अक्षर चिन्न आउँदैनथ्यो, त्यही घरबाट निस्केर एक दिन अमेरिकाकै सबैभन्दा प्रिय अनुहार बन्नु — यो कुनै कल्पित कथा होइन, डली पार्टनको जीवन नै हो। मंगलबार न्यासभिलमा, ८० वर्षको उमेरमा, त्यो जीवनको अन्तिम पाना पल्टियो।

परिवारले भन्यो, उनी “शान्तिपूर्वक” बिदा भइन्। क्यान्सरसँगको छोटो लडाइँपछि। नजिकैकाहरूका बीच मात्र, सानो र निजी विदाइ हुनेछ भन्ने पनि जनाइयो।

तर डली पार्टनको कथा शान्त थिएन। यो सधैं आवाज, गीत र साहसले भरिएको थियो।

जब गीतले मान्छे बोल्थ्यो

तीन हजारभन्दा बढी गीत। एउटा जीवनका लागि यो संख्या नै अचम्मको हो। तीमध्ये कति त उनकै आमाको सम्झनामा लेखिएका थिए, कति प्रेम र वियोगका, र कति त सिंगो पुस्ताको आवाज बनेका।

“Jolene” सुन्दा मुटु चसक्क हुन्छ। “I Will Always Love You” सुन्दा आँखा रसाउँछ। र “9 to 5” — त्यो त कारखाना र अफिसमा दिनभर काम गर्ने हरेक महिलाको भित्री रीस र साहसको धुन नै बन्यो।

तर रोचक कुरा के छ भने, संगीत जगतकै सबैभन्दा ठूलो गीतहरूमध्ये एक मानिने “I Will Always Love You” जन्मेको थियो, वास्तवमा एउटा बिदाइको पत्रको रूपमा। आफ्ना सांगीतिक साझेदार पोर्टर वागोनरसँग एक्लै बाटो लाग्ने अनुमति माग्दा उनले शब्दमा भन्न सकिनन्। त्यसैले घर गइन्, रातभर बसेर गीत लेखिन्, र भोलिपल्ट लिएर आइन्।

“बस्नुस्, तपाईंले केही सुन्नुपर्छ,” उनले भनेकी थिइन्। गीत सकिँदा वागोनर रोइरहेका थिए। र त्यसपछि नै पार्टनको एकल यात्रा सुरु भयो — अमेरिकी संगीत इतिहासमा जुन यात्राको कुनै तुलना छैन।

बाह्र भाइबहिनीमध्ये चौथो

१९ जनवरी १९४६, टेनेसीको एउटा सानो कोठे घर। त्यहीँ जन्मिन् डली पार्टन, बाह्र सन्तानमध्ये चौथो। घरमा गरिबी यस्तो थियो कि उनी आफैंले पछि भन्थिन् — “अत्यन्तै गरिब।” बुबालाई पढ्नै आउँदैनथ्यो।

तर संगीत भने घरमै थियो, रगतमै थियो। आमातिरका हजुरबुबा प्रचारक थिए, पियानो र गितार बजाउँथे। “मेरा मान्छेहरू ती थिए जो अन्त्येष्टि, विवाह र उत्सवमा गाउँथे,” पार्टनले भनेकी थिइन्।

सात वर्षको उमेरमै एक काकाले दिएको गितार समातेर उनले आफ्नै गीत लेख्न थालिन्। कहिल्यै नभोगेका कुराका बारेमा पनि गीत बनाउने उनको क्षमता देखेर आमा नै छक्क पर्थिन्।

हाइस्कुल सकेपछि उनले न्यासभिलतिर बाटो लागिन्। र त्यहाँ पुगेकै पहिलो दिन, एउटा लन्ड्रोम्याट बाहिर कार्ल डिनसँग भेट भयो — जो पछि उनको जीवनसाथी बने। “उनी कुरा गर्दा मेरो अनुहारमै हेरिरहेका थिए, जुन मेरा लागि अनौठो लाग्यो,” पार्टनले वर्षौंपछि लेखेकी थिइन्।

आफ्नै सम्पत्तिकी मालिक

१९६५ मा पहिलो रेकर्ड सम्झौता। अर्को वर्ष कार्लसँग विवाह। १९६७ मा “द पोर्टर वागोनर शो”ले उनलाई घर-घरमा चिनियो। तर १९७४ सम्ममा उनले आफ्नै बाटो रोज्ने साहस देखाइन्।

बीस वर्षकै उमेरमा उनले काकासँग मिलेर आफ्नै पब्लिसिङ कम्पनी खोलिसकेकी थिइन् — आफ्नो संगीतमाथिको नियन्त्रण उनकै हातमा राख्न। यसैको बलमा, १९७४ मा जब एल्भिस प्रेस्लीका म्यानेजरले “I Will Always Love You” को अधिकारमा हिस्सा मागे, पार्टनले सोझै अस्वीकार गरिन्।

“यो मेरो कम्पनी हो, र यो मेरो परिवारका लागि म छोड्ने सम्पत्ति हो,” उनले भनेकी थिइन्।

त्यो निर्णयको मूल्य पछि उनले पाइन्। १९९२ मा “द बडीगार्ड” चलचित्रमा ह्विटनी ह्युस्टनले सोही गीत गाउँदा, रोयल्टीबापत पार्टनले लगभग एक करोड डलर कमाइन्।

पर्दामा पनि उत्तिकै चम्किलो

गितार र माइकभन्दा बाहिर पनि पार्टनको उपस्थिति उस्तै प्रभावशाली थियो। १९८० को “9 to 5” ले उनको फिल्मी यात्रा सुरु गर्‍यो। त्यसपछि “द बेस्ट लिटल वोरहाउस इन टेक्सास” (१९८२) र “स्टिल म्याग्नोलियास” (१९८९) जस्ता चलचित्रले उनको अभिनय क्षमता पनि देखायो।

उनी राजनीतिबाट भने सधैं टाढै रहिन्, कुनै खास लेबलमा बाँधिन मन गर्दिनथिन्। तर एलजीबीटीक्यू+ समुदायको पक्षमा भने खुलेरै बोल्थिन् — मायालु र सबैलाई अँगाल्ने उनको स्वभाव यसैबाट पनि झल्कन्थ्यो।

डलीवुडदेखि खोपको सहयोगसम्म

सफलताले पार्टनलाई कहिल्यै लोभी बनाएन, बरु उदार बनायो। १९८६ मा उनले टेनेसीको पिजन फोर्जमा एउटा थिम पार्क किनिन् र नाम राखिन् — डलीवुड। आज यो पार्कले हजारौंलाई रोजगारी दिन्छ, र क्षेत्रकै अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान गर्छ।

Imagination Library कार्यक्रमको माध्यमबाट उनले विश्वभरका बालबालिकालाई तीस करोडभन्दा बढी पुस्तक निःशुल्क पुर्‍याइन्। आफ्नै जिल्लाका विद्यार्थीलाई विद्यालय नछोड्न छात्रवृत्ति र मार्गदर्शन कार्यक्रम पनि चलाइन्।

कोभिड-१९ महामारीको उत्कर्षमा, जब संसार डराएर बसेको थियो, पार्टनले मोडेर्ना खोपको अनुसन्धानमा व्यक्तिगत रूपमा दस लाख डलर लगानी गरिन्। “मलाई गर्व छ, मैले त्यो सानो बीउ रोप्न सहयोग गरेँ जसले संसारलाई निको पार्न मद्दत गर्‍यो,” उनले भनेकी थिइन्।

प्रेम जुन कहिल्यै साथ छोड्दैन

पार्टनले आफ्नो निजी जीवन सधैं गोप्य राखिन्। तर कार्ल डिनसँगको सम्बन्ध — जुन उनको सार्वजनिक जीवनभन्दा धेरै टाढा, चुपचाप बगिरहेको थियो — त्यो नै उनको सबैभन्दा गहिरो कथा थियो।

मार्च २०२५ मा कार्लको निधन भयो, ८२ वर्षको उमेरमा। उनीहरूको सम्बन्ध ५९ वर्ष लामो थियो। त्यही वियोगको सम्मानमा पार्टनले “If You Hadn’t Been There” गीत सार्वजनिक गरेकी थिइन्।

गीतमा उनले लेखेकी थिइन् — यदि तिमी त्यहाँ नभएको भए, म कहाँ हुने थिएँ? तिम्रो विश्वास, माया र भरोसा बिना।

यसै वर्षको सुरुतिर, प्रशंसकहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले भनेकी थिइन्, “जब कार्ल निकै बिरामी थिए — त्यो लामो समय थियो — र पछि जब उनको निधन भयो, मैले आफ्नो ख्याल राखिनँ। धेरै कुरामा ध्यान दिन बिर्सिएँ।”

आज, त्यही बिर्सिएको ख्यालको मूल्य चुक्ता गर्दै, डली पार्टन कार्लसँगै फर्किइन् — जहाँबाट गीतहरू सधैं जन्मन्थे।