काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) क्षेत्रमा थप सरकारी निगरानी आवश्यक नरहेको बताएका छन्। उनले एआईसम्बन्धी कडा नियमले अमेरिकालाई पछि पार्दै चीनलाई प्रविधिको दौडमा अघि बढ्न सहयोग पुग्ने दाबी गरेका छन्।

ट्रम्पले सोमबार आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’मा एआई र डाटा सेन्टरविरुद्ध ‘घिनलाग्दो षड्यन्त्र’ भइरहेको बताएका हुन्। उनका अनुसार यसबाट फाइदा पाउने एक मात्र देश चीन हुनेछ।

ट्रम्पले आफ्नो प्रशासनले एआई कम्पनीहरूलाई ‘खराब वा सम्भावित रूपमा खराब’ काम गर्नबाट रोकिसकेको दाबी गरे। उनले एन्थ्रोपिकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डारियो अमोडीको नाम उल्लेख गर्दै आवश्यक नियन्त्रण जारी राख्ने बताएका छन्।

उनले एआईलाई आवश्यक पर्ने एक मात्र ‘नियन्त्रण वा सुरक्षा घेरा’ भनेको ‘बलियो र बुद्धिमान राष्ट्रपति’ भएको दाबी गर्दै अमेरिकासँग त्यस्तो नेतृत्व रहेको बताएका छन्।

यो लगातार दोस्रो दिन हो, ट्रम्पले एआई विकासको गति कम गर्नुपर्ने मागलाई अस्वीकार गरेका छन्। एआईले मानव नियन्त्रणलाई तीव्र रूपमा पार गर्न सक्ने भन्दै सांसद, प्रविधि विज्ञ तथा एआई कम्पनीका अधिकारीहरूले चिन्ता व्यक्त गरिरहेका बेला ट्रम्पले त्यस्ता चेतावनीलाई खारेज गरेका हुन्।

एआई अधिकारीहरूबाट गम्भीर चेतावनी

एन्थ्रोपिकका प्रमुख अमोडीले शनिबार प्रकाशित ब्लगमार्फत एआईको क्षमता विकासको गति केही सुस्त बनाउनुपर्ने बताएका थिए। उनले आगामी ६ देखि १२ महिनामै एआई एजेन्टहरूले ‘सम्पूर्ण इन्टरनेट नियन्त्रणमा लिन सक्ने’ र यसबाट सयौँ अर्ब डलर बराबरको क्षति हुन सक्ने चेतावनी दिएका थिए।

उनले एआई विकासको गति व्यवस्थापन गर्न तीन चरणको ढाँचा प्रस्ताव गरेका थिए। उक्त प्रस्तावलाई एक्सएआईका प्रमुख एलन मस्क र ओपनएआईका प्रमुख साम अल्टम्यानसहित अन्य एआई कम्पनीका अधिकारीहरूले समर्थन गरेका थिए।

गत साता एन्थ्रोपिकका पूर्वअनुसन्धानकर्ता ज्याकोब कोक्सनले पनि एआई मानव नियन्त्रणभन्दा बाहिर जान सक्ने चिन्ताका कारण आफूले कम्पनी छाडेको बताएका थिए। उनका अनुसार एआई विकासमा संलग्न मानिसहरूले नै यो दशकको अन्त्यसम्ममा एआईले मानव जातिलाई समाप्त पार्न सक्ने सम्भावनालाई गम्भीर रूपमा लिएका छन्।

शुक्रबार एन्थ्रोपिकले आफ्नो ‘क्लाउड’ एआई मोडललाई साइबर जासुसी, हतियार डिजाइन र व्यापक निगरानीजस्ता सम्भावित हानिकारक गतिविधिमा प्रयोग हुनबाट रोकिएको जनाएको थियो।

कम्पनीका अनुसार केही प्रयोगकर्ताले क्लाउडलाई सफ्टवेयर इन्जिनियरको काम गराउँदै क्षेप्यास्त्र मार्गदर्शन तथा उडान नियन्त्रण प्रणालीको सफ्टवेयर बनाउन प्रयोग गर्न खोजेका थिए। यस्तै, केही प्रयोगकर्ताले सैन्य प्रयोजनका लागि जैविक हतियार विकास गर्न पनि एआई प्रयोग गर्ने प्रयास गरेका थिए।

कम्पनीले आफ्ना सुरक्षा प्रणालीमार्फत यस्ता धेरै प्रयास रोकेको र कुनै समूहले कार्यशील हतियार बनाउन सफल भएको प्रमाण नभेटिएको जनाएको छ।

एआई कम्पनीका शेयरमा गिरावट

एआई नियन्त्रणबाहिर जान सक्ने चिन्ताको असर वित्तीय बजारमा समेत देखिएको छ। एआई क्षेत्रमा लगानी घट्ने र विकासको गति सुस्त हुने आशंकाबीच सोमबार विश्वभर एआईसँग सम्बन्धित कम्पनीका शेयर मूल्य घटेका छन्।

अमेरिकाको प्रविधि सूचकांक नास्डाक–१०० प्रारम्भिक कारोबारमा १.७ प्रतिशतले घट्यो। एआई विस्तारको प्रमुख लाभार्थी मानिएका चिप कम्पनीका शेयरमा अझ ठूलो गिरावट देखियो।

फिलाडेल्फिया चिप सूचकांक ६ प्रतिशतले घट्दा एनभिडियाको शेयर ३.५ प्रतिशत, एडभान्स्ड माइक्रो डिभाइसेस (एएमडी) ५.६ प्रतिशत र माइक्रोन ६.७ प्रतिशतले घटे।

यस्तै, ल्याम रिसर्च र एप्लाइड मटेरियल्सका शेयर क्रमशः ८ र ७ प्रतिशतले घटे। ब्लुम इनर्जी ८.९ प्रतिशत र जीई भर्नोभा ७.६ प्रतिशतले ओरालो लागे।

युरोपको प्रविधि क्षेत्र २.३ प्रतिशतले घट्दा एएसएमएलको शेयर ६.७ प्रतिशतले घट्यो। एसियामा सफ्टबैंकको शेयर १३.२ प्रतिशतसम्म घट्यो भने टीएसएमसी र एसके हाइनिक्सजस्ता प्रमुख चिप उत्पादक कम्पनीका शेयर पनि ओरालो लागे।