भारतीय स्याउलाई विस्थापित गर्दै तराईका बजारमा कर्णालीको ‘अग्र्यानिक’ स्याउको वर्चस्व
राँझा (बाँके), १० भदौ । भारतीय सीमावर्ती सहर नेपालगञ्जसहित पश्चिम तराईका प्रमुख बजारहरूमा यतिबेला कर्णालीको स्याउले भारतीय स्याउलाई विस्थापित गर्दै आफ्नो बजार विस्तार गरेको छ । स्वादिलो र सस्तो मूल्यका कारण उपभोक्ताको रोजाइमा स्थानीय उत्पादन परेपछि भारतीय स्याउको माग ह्वात्तै घटेको हो ।
मूल्य र स्वादमा उपभोक्ताको आकर्षण
नेपालगञ्जका थोक फलफूल व्यवसायी प्रेमलाल साहुका अनुसार भारतीय स्याउको तुलनामा कर्णालीको जुम्ला, कालीकोट, हुम्ला र मुगुका स्याउले बजार ओगटेका छन् । “नेपालगञ्ज, कोहलपुरदेखि दाङका तुलसीपुर, घोराही र लमहीसम्मका गल्ली–गल्लीका ठेलामा अहिले राताम्मे कर्णालीकै स्याउ देखिन्छ,” व्यवसायी साहुले भन्नुभयो, “भारतीय स्याउ प्रतिकिलो २५० रुपैयाँमा बिक्री भइरहँदा कर्णालीको ताजा र अग्र्यानिक स्याउ केवल १५० रुपैयाँमा पाइन्छ । सस्तो मूल्य र उत्कृष्ट स्वाद नै यसको लोकप्रियताको मुख्य कारण हो ।”
ढुवानीमा सहजता: हवाईजहाजबाट सडकसम्मको यात्रा
विगतमा कर्णाली राजमार्ग सञ्चालनमा नआउँदा त्यहाँको स्याउ तराईका सहरसम्म पुर्याउन निकै चुनौतीपूर्ण थियो । व्यवसायी साहुसँग वर्षौँअघि हवाईजहाजमार्फत नेपालगञ्जसम्म स्याउ ढुवानी गरेर बिक्री गरेको अनुभव छ । उहाँ सम्झिनुहुन्छ, “पहिले हवाईजहाजबाट ल्याउँदा ढुवानी महँगो हुनुका साथै स्याउ थिचिने र सड्ने जोखिम धेरै हुन्थ्यो । तर अहिले सडक सञ्जालले गर्दा किसान र व्यापारीले सहजै तराई ल्याउन सफल भएका छन् । अहिले त जुम्लामै ग्रेडिङ र प्याकिङ भएर सिधै बजार आइपुग्छ ।”
बजारमा रेड र गोल्डेन डेलिसियसको माग
हाल बजारमा मुख्यगरी ‘रेड डेलिसियस’ र ‘गोल्डेन डेलिसियस’ जातका स्याउ उपलब्ध छन् । नेपालगञ्जको धम्बोझी, कारकाँदो र पुष्पलाल चोक क्षेत्रमा कर्णालीका महिलाहरूले फुटकर रूपमा समेत स्याउ बिक्री गरिरहेका छन् । हिमाली हावापानीमा फलेको र रुखमै पाकेपछि टिपिएका कारण यस पटकको स्याउ अझ बढी स्वादिलो रहेको व्यवसायीहरूको दाबी छ ।
जुम्ला गुठीचौर गाउँपालिका–४ का स्याउ व्यापारी रामप्रसाद न्यौपानेले आफूले चन्दननाथ नगरपालिका–१० बाट ४४३ कार्टुन स्याउ खरिद गरी नेपालगञ्ज ल्याएको बताउनुभयो । “यसपालि रुखमै पाक्न दिएर टिपिएकाले स्याउमा प्राकृतिक स्वाद बढी छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
आधुनिकीकरणको आवश्यकता
कर्णालीमा स्याउको उत्पादन प्रचुर भए पनि टिपाइ, ग्रेडिङ र प्याकिङमा अझै व्यावसायिकताको खाँचो रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन् । यदि यी प्रक्रियामा थप सुधार र सरकारी प्रोत्साहन हुने हो भने कर्णालीको स्याउले भारतीय आयातलाई देशभरबाटै पूर्ण रूपमा प्रतिस्थापन गर्न सक्ने व्यवसायी न्यौपानेको ठम्याइ छ ।
