अमेरिका–क्यानाडा व्यापार युद्ध चर्कियो: क्यानाडाद्वारा झण्डै २० अर्ब डलरका अमेरिकी सामानमा जवाफी भन्सार घोषणा
ओटावा/वासिङ्टन । उत्तर अमेरिकी छिमेकीहरू अमेरिका र क्यानाडाबीचको व्यापारिक सम्बन्ध चरम तनावमा पुगेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्यानेडियन सामानमा भारी भन्सार लगाएको बदलामा क्यानाडाले पनि झण्डै २० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरका ७०० भन्दा बढी अमेरिकी उत्पादनहरूमा जवाफी भन्सार (Counter-tariffs) घोषणा गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरूका अनुसार, क्यानाडा सरकारले मंगलबार २७.६ अर्ब क्यानेडियन डलर (करिब १९.९ अर्ब अमेरिकी डलर) बराबरका अमेरिकी सामानमा १५ देखि ५० प्रतिशतसम्म भन्सार लगाउने निर्णय गरेको हो। यो नयाँ भन्सार दर आगामी सेप्टेम्बर ८ देखि लागू हुनेछ।
कुन-कुन सामानमा पर्नेछ असर?
क्यानाडाले ‘डलरको बदला डलर’ (Dollar for dollar) नीति अपनाउँदै अमेरिकी अर्थतन्त्रका प्रमुख क्षेत्रहरूलाई निसाना बनाएको छ। क्यानाडाको यो कदमले ७०० भन्दा बढी उत्पादनहरूलाई समेटेको छ, जसमा मुख्य गरी:
-
स्टिल र आल्मुनियम
-
दुग्धजन्य पदार्थ (Dairy Products)
-
घरायसी उपकरण (Appliances) र इलेक्ट्रोनिक्स
-
कृषि औजारहरू
-
कागज, पल्प र प्लास्टिकजन्य सामग्री
पार्श्वभूमि: ट्रम्पको ‘ट्यारिफ’ र विवादास्पद टिप्पणी
यो व्यापार युद्धको सुरुवात गत शनिबार भएको थियो, जब राष्ट्रपति ट्रम्पले २० अर्ब डलर बराबरका क्यानेडियन सामानमा ५० प्रतिशत भन्सार लगाउने घोषणा गर्नुभयो। लगत्तै सोमबार उहाँले क्यानेडियन अटोमोबाइल (गाडी) क्षेत्रमा पनि जनवरी १ देखि लागू हुने गरी भन्सार दर दोब्बर (५० प्रतिशत) पुर्याउने चेतावनी दिनुभयो।
व्यापारिक विवादकै बीच राष्ट्रपति ट्रम्पले क्यानाडाप्रति कडा र अपमानजनक टिप्पणीहरू समेत गर्नुभएको छ। उहाँले दुई देशको सीमामा रहेको ‘लेक ओन्टारियो’ को नाम बदलेर ‘लेक अमेरिका’ राख्ने विचार गरिरहेको बताउनुभएको छ। त्यस्तै, क्यानेडियन प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीलाई ‘गभर्नर’ भन्दै क्यानाडालाई अमेरिकाको ‘५१ औँ राज्य’ का रूपमा विलय गर्ने संकेत गर्ने गरी अभिव्यक्ति दिएपछि दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध थप बिग्रिएको छ।
आर्थिक प्रभाव र बजारको प्रतिक्रिया
जवाफी भन्सारका कारण साना तथा मझौला उद्योगहरूमा पर्न सक्ने आर्थिक जोखिम न्यूनीकरण गर्न क्यानाडाले ७.५ अर्ब क्यानेडियन डलर (५.४२ अर्ब अमेरिकी डलर) को विशेष वित्तीय प्याकेज समेत घोषणा गरेको छ।
यता अमेरिकामा भने यो भन्सारको मार उपभोक्तामा पर्ने देखिएको छ। ‘कील इन्स्टिच्युट फर द वर्ल्ड इकोनोमी’ को रिपोर्ट अनुसार, अमेरिकाले आयात गर्ने ५५० प्रकारका उपभोक्ता सामग्री (जस्तै: ट्वाइलेट पेपर, आइस स्केट, पेन्ट र मदिरा) को मूल्य ह्वात्तै बढ्नेछ। तथ्याङ्क अनुसार भन्सारको ९६ प्रतिशत भार अमेरिकी आयातकर्ता र उपभोक्ताले नै बेहोर्नुपर्ने देखिन्छ।
शेयर बजार र सुनको मूल्य
आर्थिक अनिश्चितताका बीच सुरक्षित लगानी मानिने सुनको मूल्यमा सामान्य वृद्धि देखिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन प्रतिऔंस ४,६९६ डलर आसपास कारोबार भइरहेको छ। वाल स्ट्रिटमा नास्डाक (Nasdaq) ०.५ प्रतिशतले बढेको छ भने टोरन्टोको मुख्य शेयर सूचकांक (S&P/TSX) ०.६ प्रतिशतले सकारात्मक देखिएको छ।
अमेरिकी डलर र क्यानेडियन डलरको विनिमय दर भने हाललाई स्थिर रहेको ब्लुमबर्गले जनाएको छ। ह्वाइट हाउसले ट्रम्पको ६० अर्ब डलर घाटाको दाबीबारे विस्तृत स्पष्टीकरण नदिए पनि तथ्याङ्क विभागका अनुसार क्यानाडा अझै पनि अमेरिकासँगको व्यापारमा नाफामा रहेको छ।
यो व्यापारिक टकरावले उत्तर अमेरिकी स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताको भविष्यमाथि समेत प्रश्नचिह्न खडा गरिदिएको विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ।
