इरान र इजरायलको द्वन्द्वबाट मध्यपूर्वमा अर्को क्षति हुने रुसको डर
काठमाडौं। इजरायल र इरानबीच चर्किएको द्वन्द्वले मध्यपूर्वमा आफ्नो अर्को रणनीतिक साझेदार गुम्ने हो कि भन्ने गहिरो चिन्ता रुसलाई परेको छ। सुरुमा द्वन्द्वलाई आफ्नो पक्षमा पार्न सकिने आकलन गरेको मस्कोका लागि अहिले परिस्थिति उल्टो बन्दै गएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
जब इजरायलले ‘अपरेसन राइजिङ लायन’ सुरु गर्यो, रुसी अधिकारीहरूले यसलाई “चिन्ताजनक” र “खतरनाक” भनेका थिए। तर, रुसी सञ्चारमाध्यमले यसबाट मस्कोलाई हुन सक्ने फाइदाबारे जोडतोडले प्रचार गरेका थिए। जस्तै, विश्व बजारमा तेलको मूल्य बढ्दा रुसी ढुकुटी भरिने, युक्रेन युद्धबाट विश्वको ध्यान हट्ने (जसलाई मोस्कोभस्की कोम्सोमोलेट्सले “किभलाई बिर्सिएको छ” शीर्षक दिएको थियो) र मध्यस्थताको भूमिका पाएमा आफूलाई शान्ति-निर्माताको रूपमा प्रस्तुत गर्न सकिने मस्कोको आकलन थियो।
यद्यपि, द्वन्द्व लम्बिएसँगै रुसले धेरै गुमाउन सक्ने खतरा बढेको छ। रुसी राजनीतिशास्त्री आन्द्रेई कोर्तुनोभले व्यावसायिक दैनिक ‘कोमरसान्त’मा लेखेअनुसार, “द्वन्द्वको वृद्धिले मस्कोका लागि गम्भीर जोखिम र सम्भावित लागत बोकेको छ।” उनले अगाडि लेखेका छन्, “पाँच महिनाअघि बृहत् रणनीतिक साझेदारी गरेको देशमाथि इजरायलले गरेको हमला रुसले रोक्न सकेन भन्ने वास्तविकता हो।”
विश्लेषकहरूका अनुसार, रुस इजरायलको निन्दा गर्ने राजनीतिक वक्तव्यभन्दा अगाडि बढेर इरानलाई सैन्य सहायता दिन तयार देखिँदैन। भ्लादिमिर पुटिन र इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेश्कियनले हस्ताक्षर गरेको रणनीतिक साझेदारी सम्झौता सैन्य गठबन्धन होइन, जसले तेहरानको रक्षा गर्न मस्कोलाई बाध्य पार्दैन। तर, सम्झौताका बेला रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले यसले “सुरक्षा र रक्षामा सहकार्यलाई बढावा दिने” बताएका थिए, जुन अहिले खोक्रो साबित हुँदैछ।
रुसको यो चिन्ता हालैको अर्को घटनासँग पनि जोडिन्छ। छ महिनाअघि मात्र मस्कोले मध्यपूर्वमा आफ्नो प्रमुख सहयोगी सिरियाका राष्ट्रपति बशर अल-असदलाई गुमाएको थियो। असद पदच्युत भएपछि रुसले उनलाई शरण दिएको थियो। सिरियापछि अब इरानमा पनि शासन परिवर्तन भएमा, रुसका लागि यो ठूलो रणनीतिक धक्का हुनेछ।
यही बीच, राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन सेन्ट पिटर्सबर्गमा आयोजना हुने वार्षिक अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चको तयारीमा छन्। कुनै समय ‘रुसको डाभोस’ भनिने यो मञ्चले युक्रेन आक्रमणपछि आफ्नो पुरानो चमक गुमाएको छ र पश्चिमी कम्पनीहरूले यसलाई बहिष्कार गर्दै आएका छन्। यद्यपि, १४० भन्दा बढी देशका प्रतिनिधि सहभागी हुने दाबी गर्दै रुसले यो मञ्चमार्फत आफू अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा एक्लो नभएको सन्देश दिने प्रयास गर्नेछ।
यो आर्थिक मञ्च भए पनि यसमा भूराजनीतिको गहिरो प्रभाव देखिने निश्चित छ। उक्त मञ्चबाट पुटिनले मध्यपूर्वको तनाव र युक्रेन युद्धबारे के टिप्पणी गर्छन् भन्ने विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय जगतले उत्सुकतापूर्वक हेरिरहेको छ।
