नुनिला नदी र सङ्घर्षपूर्ण तटीय जीवन : जलवायु परिवर्तनको चपेटामा बङ्गलादेश

काठमाडौँ, मंसिर ८ । विशाल हिमाली नदीहरू समुद्रमा मिसिने बङ्गलादेशको तटीय डेल्टा क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनका कारण गम्भीर मानवीय र पर्यावरणीय सङ्कट उत्पन्न भएको छ । समुद्रको सतह वृद्धि र नुनिलो पानीको अतिक्रमणले यहाँको जीवनशैली, सङ्घर्ष र अस्तित्वलाई नै चुनौती दिइरहेको छ ।

सरकारी वैज्ञानिकहरूका अनुसार जलवायु परिवर्तनले समुद्रको सतह तीव्र गतिमा बढाइरहेको छ । यसले तल्लो तटीय भूभाग कटान गर्ने मात्र नभई, बारम्बार आउने आँधी र चक्रवातका कारण समुद्री नुनिलो पानी भित्री बस्तीसम्म पुर्‍याएको छ । यसका कारण कुवा, पोखरी र तालका मुहानहरू नुनिलो हुँदा लाखौँ नागरिकका लागि शुद्ध पिउने पानी पाउनु ठूलो चुनौती बनेको छ ।

सन् २००९ मा आएको विनाशकारी ‘चक्रवात आइला’ यस क्षेत्रको लागि एक निर्णायक मोड साबित भयो । उक्त विपद्ले बाँधहरू भत्काउनुका साथै बस्ती र उब्जाउ जमिनलाई नुनिलो पानीले डुबायो । कुनै समय जीवनको आधार मानिने पानीका स्रोतहरू पिउन अयोग्य बने भने खेतहरू नुनिलो पत्रमुनि पुरिए ।

हाल खुल्ना र सतखिरा क्षेत्रका बासिन्दाहरू जमिन र समुद्रसँगको कठोर सङ्घर्षबीच जीवन गुजारिरहेका छन् । निरन्तरको ज्वारभाटा र बाढीबाट बच्न धेरै परिवार बाँसका अग्ला संरचना (स्टिल्ट) मा घर बनाएर बस्न बाध्य छन् । यहाँ विस्थापन एक सामान्य प्रक्रिया जस्तै भइसकेको छ ।

यस सङ्कटको ठूलो मार महिला र बालबालिकामा परेको छ । पुरुषहरू जीविकोपार्जनका लागि घर छोडेर अन्यत्र जाने गरेका छन् भने महिलाहरू परोपकारी संस्थाले उपलब्ध गराएको वा पोखरीमा सङ्कलन गरिएको वर्षाको पानी लिन घण्टौँ हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ । बालबालिकाहरू नुनिलो पानीमै हुर्कन बाध्य छन् । प्रत्येक घरधुरीले सङ्कलन गरेको सीमित पानी अर्को मनसुन नआउँदासम्म अत्यन्त सावधानीपूर्वक प्रयोग गर्ने गरेका छन् ।

बङ्गलादेशको यो कहालीलाग्दो अवस्थालाई युवा फोटो-पत्रकार मुहम्मद अमदाद हुसेनले आफ्नो फोटो श्रृङ्खलामार्फत उजागर गर्नुभएको हो । यो प्रतिवेदन एएफपीको ‘२०२५ माराई फोटो ग्रान्ट’ अन्तर्गत तयार पारिएको हो ।

दक्षिण एसियाका २५ वर्षमुनिका फोटोग्राफरहरूका लागि स्थापना गरिएको यो प्रतिष्ठित पुरस्कार यस वर्ष ‘जलवायु परिवर्तन र दैनिक जीवनमा यसको प्रभाव’ विषयमा केन्द्रित थियो । एजेन्सी फ्रान्स-प्रेस (एएफपी) ले काबुल ब्युरोका पूर्व फोटो प्रमुख शाह माराईको स्मृतिमा यो पुरस्कार स्थापना गरेको हो । सन् २०१८ अप्रिल ३० मा काबुलमा भएको आत्मघाती आक्रमणमा ४१ वर्षको उमेरमा माराईको निधन भएको थियो ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *