अमेरिकामा ‘जन्मसिद्ध नागरिकता’ अन्त्य गर्ने ट्रम्पको निर्णयमाथि सर्वोच्चमा सुनुवाइ हुने

वासिङ्टन डिसी (अमेरिका)।  अमेरिकामा जन्मिएका आप्रवासीका सन्तानले स्वतः पाउने नागरिकताको अधिकार (जन्मसिद्ध नागरिकता) को भविष्य अब सर्वोच्च अदालतले तय गर्ने भएको छ।

गैरकानुनी रूपमा अमेरिकामा बसोबास गरिरहेका अभिभावकका सन्तानलाई नागरिकताबाट वञ्चित गर्ने राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निर्णयविरुद्ध परेको मुद्दामा सुनुवाइ गर्न सर्वोच्च अदालत तयार भएको हो। अदालतको यो निर्णयले ट्रम्पको आप्रवासनसम्बन्धी कडा नीति र अमेरिकी नागरिकताको संवैधानिक व्याख्यामा दूरगामी प्रभाव पार्ने देखिन्छ।

के हो विवाद?
गत जनवरीमा पदभार ग्रहण गरेकै दिन राष्ट्रपति ट्रम्पले एक कार्यकारी आदेश जारी गर्दै अवैध आप्रवासीका सन्तानको जन्मसिद्ध नागरिकता अन्त्य गर्ने घोषणा गरेका थिए। तर, तल्लो तहका अदालतहरूले यो आदेश संविधानविपरीत भएको भन्दै तत्काल कार्यान्वयनमा रोक लगाएका थिए।

विगत १६० वर्षदेखि अमेरिकी संविधानको १४औं संशोधनले कूटनीतिज्ञ र विदेशी सेनाका सन्तानबाहेक अमेरिकी भूमिमा जन्मने जो कोहीलाई स्वतः नागरिकता प्रदान गर्दै आएको छ।

ट्रम्प प्रशासनको तर्क: ‘संविधान दासहरूका लागि थियो, घुसपैठियाका लागि होइन’
ट्रम्प प्रशासनले संविधानको १४औं संशोधनमा रहेको “क्षेत्राधिकारको अधीनमा रही” (subject to the jurisdiction thereof) भन्ने वाक्यांशको नयाँ व्याख्या अघि सारेको छ। महान्यायाधिवक्ता डी जोन साउरले यो संशोधन अमेरिकी गृहयुद्धपछि मुक्त भएका दास र तिनका सन्तानलाई नागरिकता दिन ल्याइएको भन्दै यसले अवैध रूपमा प्रवेश गर्ने वा अस्थायी भिसामा रहेका विदेशीका सन्तानलाई नसमेट्ने जिकिर गरेका छन्। उनले जन्मका आधारमा नागरिकता दिने हालको अभ्यास “विनाशकारी” रहेको तर्क अदालतमा पेश गरेका छन्।

विपक्षीको अडान: ‘राष्ट्रपतिले संविधान फेर्न मिल्दैन’
मुद्दाका वादीतर्फका वकिल तथा अमेरिकन सिभिल लिबर्टीज युनियन (ACLU) की सेसिलिया वाङले डेढ शताब्दीदेखिको स्थापित मान्यतालाई राष्ट्रपतिले कार्यकारी आदेशको भरमा बदल्न नसक्ने बताइन्। “अमेरिकी माटोमा जन्मने हरेक व्यक्ति जन्मजात नागरिक हुन्छन् भन्ने हाम्रो राष्ट्रिय परम्परा र कानुन हो,” उनले भनिन्, “सर्वोच्च अदालतले यो विवादलाई सधैंको लागि टुंग्याउनेमा हामी विश्वस्त छौं।”

तथ्यांक र जोखिम
प्यु रिसर्च सेन्टरका अनुसार सन् २०२२ मा अमेरिकामा अवैध आप्रवासी अभिभावकबाट जन्मिएका १२ लाख अमेरिकी नागरिक थिए। माइग्रेसन पोलिसी इन्स्टिच्युटको अध्ययनले जन्मसिद्ध नागरिकता खारेज गरिए सन् २०७५ सम्ममा अमेरिकामा कागजातविहीन (अवैध) आप्रवासीको संख्या ५४ लाखले बढ्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

सर्वोच्च अदालतले मुद्दाको सुनुवाइ मिति तोकिसकेको छैन भने फैसला आउन अझै केही महिना लाग्ने बताइएको छ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *