महिला र बालबालिकाको ‘यौनिक डीपफेक’ प्रकरण : मस्कको ‘एक्स’ माथि युरोपेली सङ्घको गम्भीर छानबिन

काठमाडौँ, मंसिर १२ । एलन मस्कको स्वामित्वमा रहेको सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ (पूर्व ट्विटर) पुनः एकपटक गम्भीर कानूनी घेरामा परेको छ । एक्समा रहेको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) च्याटबट ‘ग्रोक’ ले महिला र नाबालिगहरूको यौनिक ‘डीपफेक’ तस्बिरहरू सिर्जना गर्न अनुमति दिएको भन्दै युरोपेली सङ्घ (इयु) ले सोमबारबाट औपचारिक अनुसन्धान सुरु गरेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै तीव्र आलोचना भइरहेका बेला इयुले चालेको यो कदमलाई प्रविधि क्षेत्रको नियमनमा एउटा ठूलो प्रहारका रूपमा हेरिएको छ ।

ग्रोक एआईमार्फत ३० लाखभन्दा बढी आपत्तिजनक तस्बिर सिर्जना भएको खुलासा; ‘डिजिटल सुरक्षा’ मा गम्भीर चुनौती थपिएको इयुको ठहर

गैरनाफामूलक संस्था ‘सेन्टर फर काउन्टरिङ डिजिटल हेट’ (सिसिडिएच) को पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार ग्रोकले केही दिनभित्रै करिब ३० लाख यौनिक तस्बिरहरू सिर्जना गरेको पाइएको छ । प्रयोगकर्ताहरूले ‘उनको लुगा हटाउनुहोस्’ वा ‘बिकिनीमा देखाउनुहोस्’ जस्ता सामान्य टेक्स्ट निर्देशन (प्रम्प्ट) दिएर महिला र बालबालिकाको तस्बिरलाई यौनिक रूपमा रूपान्तरण गर्ने गरेको तथ्य सार्वजनिक भएपछि यो विवाद चर्किएको हो ।

युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेयनले यस विषयमा कडा आपत्ति जनाउनुभएको छ । “युरोपमा महिला र बालबालिकाको डिजिटल अपमान गर्ने व्यवहार सहन सकिँदैन,” उहाँले भन्नुभयो, “प्रविधि कम्पनीहरूलाई सहमति र बाल संरक्षणका आधारभूत सिद्धान्त उल्लङ्घन गरेर मुनाफा कमाउन दिइने छैन । अवैध तस्बिरहरूले निम्त्याउने क्षति वास्तविक र गम्भीर छ ।”

त्यस्तै, इयुकी प्रविधि आयुक्त हेना विर्कुनेनले डिजिटल सर्भिस एक्ट (डिएसए) अन्तर्गत एक्सले आफ्नो कानूनी दायित्व पूरा नगरेको आशङ्का व्यक्त गर्नुभयो । उहाँका अनुसार महिला र बालबालिकाको अधिकार एक्सको व्यापारिक स्वार्थको ‘साइड इफेक्ट’ बन्न सक्दैन ।

अनुसन्धानको दायरा विस्तार

ब्रसेल्सले एक्समाथि पहिलेदेखि नै चलिरहेको अनुसन्धानको दायरालाई अझ विस्तार गरेको छ । डिसेम्बर २०२३ देखि नै एक्स इयुको ‘डिजिटल सामग्रीसम्बन्धी नियम’ अन्तर्गत निगरानीमा थियो । यसअघि पारदर्शितासम्बन्धी नियम उल्लङ्घन गरेको भन्दै इयुले एक्सलाई १२ करोड युरो (करिब १४ करोड अमेरिकी डलर) जरिवाना समेत गरिसकेको छ ।

हालको अनुसन्धानले एक्सले अवैध सामग्री र सूचना हेरफेरलाई रोक्न प्रभावकारी कदम चालेको छ कि छैन भन्ने कुराको निर्क्योल गर्नेछ । विशेषगरी भ्रामक ‘ब्लु चेकमार्क’ र अनुसन्धानकर्ताहरूलाई डेटामा पहुँच नदिएको विषयमा पनि एक्स दोषी ठहर भइसकेको छ ।

अमेरिका-इयु सम्बन्धमा नयाँ मोड

यो कानूनी लडाइँ केवल प्रविधिमा मात्र सीमित छैन । एक्समाथिको कारबाहीलाई लिएर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले तीव्र असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै आएको छ । युक्रेन युद्ध र व्यापारिक विवादका बीच प्रविधि नियमनको यो मुद्दाले वासिङ्टन र ब्रसेल्सबीचको कूटनीतिक सम्बन्धलाई थप जटिल बनाउने सङ्केत देखाएको छ । तथापि, इयुले आफ्ना नागरिकको डिजिटल सुरक्षाका लागि नियमहरू कडाइका साथ लागू गर्ने अडान दोहोर्‍याएको छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *