बेरुतमा इजरायली आक्रमणको ट्रम्पद्वारा कडा आलोचना: इरानसँगको शान्ति सम्झौता नबिथोल्न आग्रह

वासिङ्टन/बेरुत । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले लेबनानको राजधानी बेरुतमा इजरायलले गरेको पछिल्लो हवाई आक्रमणको कडा आलोचना गरेका छन्। इरानसँग जारी युद्ध अन्त्यका लागि एक ऐतिहासिक शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर हुन लागेकै दिन इजरायलले आक्रमण गरेपछि ट्रम्पले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका हुन्।

आइतबार आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’मा पोस्ट गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले भनेका छन्, “इजरायली आक्रमण हुनु हुँदैनथ्यो, विशेष गरी यस्तो विशेष दिनमा जब हामी इरानसँगको शान्ति सम्झौताको निकै नजिक पुगेका छौँ।”

उनले क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाका लागि सबै पक्षलाई तत्काल संयमता अपनाउन र आक्रमण रोक्न आग्रह गरेका छन्। “हामी एउटा ठूलो सम्झौताको नजिक छौँ जसले लेबनानसहित यस क्षेत्रमा शान्ति ल्याउनेछ। अब इजरायलले लेबनानमा र हिजबुल्लाह लगायतका पक्षले इजरायलमा कुनै पनि आक्रमण गर्नु हुँदैन,” ट्रम्पले थपे, “यो एक लामो र सुन्दर शान्तिको सुरुवात हुन सक्छ—यसलाई खेर नफालौँ!”

इजरायल र इरानको धारणा
इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले उत्तरी इजरायलमा हिजबुल्लाहले गरेको क्षेप्यास्त्र प्रहारको जवाफमा बेरुतको दाहीयेह क्षेत्रमा आक्रमण गरिएको बताएका थिए। उक्त आक्रमणमा परी कम्तीमा तीन जनाको मृत्यु भएको छ।

तर, राष्ट्रपति ट्रम्पले इजरायलको उक्त दाबीलाई प्रश्न गर्दै हिजबुल्लाहको आक्रमण “सानो र अर्थहीन” भएको र त्यसबाट कसैको ज्यान नगएकोले यति ठूलो प्रत्याक्रमण आवश्यक नरहेको उल्लेख गरेका छन्।

यता, इरानको संसदका सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले इजरायली आक्रमणपछि अमेरिकाको विश्वसनीयतामा प्रश्न उठाएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल एक्स (ट्वीटर) मा लेख्दै भनेका छन्, “अमेरिका कि त आफ्नो प्रतिबद्धता पूरा गर्ने इच्छाशक्ति राख्दैन, वा ऊसँग त्यसो गर्ने क्षमता छैन। यस्तो अवस्थामा वार्तालाई निरन्तरता दिन सम्भव छैन।”

के छ सम्झौतामा?
अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार आइतबार इरानसँग एक प्रारम्भिक समझदारी पत्र (MoU) मा हस्ताक्षर हुने तालिका थियो। पाकिस्तानले मध्यस्थता गरिरहेको यो सम्झौता डिजिटल माध्यमबाट हुन सक्ने बताइएको छ। यद्यपि, इरानी अधिकारीहरूले भने हस्ताक्षरका लागि केही दिन लाग्न सक्ने संकेत गरेका छन्।

सम्झौताका मुख्य बुँदाहरूमा तत्काल युद्धविराम गर्ने, स्ट्रेट अफ हर्मुजलाई खुला गर्ने र इरानमाथि लगाइएको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने उल्लेख छ। इरानको आणविक कार्यक्रम, रोक्का गरिएका सम्पत्ति र प्रतिबन्ध फुकुवा जस्ता जटिल विषयमा भने आगामी ६० दिनभित्र छलफल गरिने बताइएको छ।

ओबामाको टिप्पणी
यसैबीच, पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामाले ट्रम्प प्रशासनले इरानसँग गर्न लागेको नयाँ सम्झौताप्रति आशंका व्यक्त गरेका छन्। एबीसी न्यूजसँगको अन्तर्वार्तामा ओबामाले सन् २०१५ मा आफ्नो कार्यकालमा भएको आणविक सम्झौता (JCPOA) भन्दा राम्रो सम्झौता हुन कठिन रहेको बताए।

ओबामाले भने, “हामीले बल प्रयोग गरेर वा बम प्रहार गरेर मात्र समाधान खोज्न सक्दैनौँ भन्ने कुरा अहिलेसम्म सिकिसक्नु पर्ने हो।”

सन् २०२५ को सुरुवातदेखि अमेरिका, इजरायल र इरानबीच जारी तनाव र युद्धका बीच यो सम्झौतालाई मध्यपूर्वमा स्थिरता ल्याउने अन्तिम प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। तर, इजरायल र लेबनानको सीमामा भइरहेको पछिल्लो संघर्षले यो प्रक्रियालाई चुनौतीपूर्ण बनाएको विज्ञहरू बताउँछन्।