ऐतिहासिक र प्राकृतिक सौन्दर्यको सङ्गम ‘राजाकोट’ : पूर्वाधार अभावमा अझै ओझेलमा
काठमाडौँ, असार २८ । दाङको दङ्गीशरण गाउँपालिका वडा नं. २ मा अवस्थित राजाकोट एउटा यस्तो ठाउँ हो, जहाँ उभिएर हेर्दा सिङ्गो दाङ जिल्ला मात्र होइन, उत्तरतर्फ टल्किएका सेता हिमाल र दक्षिणतर्फ फैलिएका तराईका समथर फाँटहरू एकसाथ देखिन्छन् । प्रचुर पर्यटकीय र ऐतिहासिक सम्भावना बोकेको यो थलो उचित प्रचारप्रसार र पूर्वाधारको अभावमा अझै पनि ओझेलमा परेको छ ।
समुद्र सतहबाट निकै उचाइमा रहेको राजाकोटबाट सिस्ने हिमाल, पुथा हिमाल र माछापुच्छ्रे लगायतका हिमशृङ्खलाहरूको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ । प्राकृतिक दृष्टिकोणले यो ठाउँ एउटा उत्कृष्ट ‘भ्यू-टावर’ जस्तै छ ।
प्राकृतिक र भौगोलिक आकर्षण
स्थानीय मदन घर्तीका अनुसार राजाकोटबाट दाङका सबै भूभागका साथै बबई र राप्ती नदीको नागबेली दृश्य स्पष्ट देखिन्छ । ‘यहाँबाट छिमेकी जिल्ला बाँकेका केही भूभाग र तराईका सुन्दर फाँटहरू समेत देख्न सकिन्छ ।’ उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘वनजङ्गलको हरियाली र यहाँको स्वच्छ हावापानीले जोकोहीको मन लोभ्याउँछ, तर पनि यो ठाउँ पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा चिनिन सकेको छैन ।’
ऐतिहासिक विरासत र महत्व
राजाकोटको इतिहास प्राचीन राजा दङ्गीशरणसँग जोडिएको छ । स्थानीय चक्रमिलन विश्वकर्माका अनुसार, ऐतिहासिक कालमा औलो रोगको प्रकोप चल्दा राजा दङ्गीशरण सुरक्षित बसाइका लागि यही अग्लो कोटमा आएर बस्ने गर्दथे । यही ऐतिहासिक पृष्ठभूमिले गर्दा यस ठाउँको नाम ‘राजाकोट’ रहन गएको विश्वास गरिन्छ ।
यहाँको अर्को आकर्षण भनेको पुरानो टेलिकमको टावर र नजिकै रहेको ऐतिहासिक तिलकन्या नाका हो । कुनै समय रुकुम, सल्यान र रोल्पाका नागरिकहरू हाटबजार गर्न यही तिलकन्या नाका भएर आवतजावत गर्ने गर्थे । पश्चिम नेपालकै चर्चित टावरमध्येको एक टेलिकम टावरले पनि यो ठाउँको रणनीतिक र भौगोलिक महत्वलाई झल्काउँछ ।
चुनौतीका रूपमा पहुँच मार्ग
ऐतिहासिक र प्राकृतिक रूपमा धनी भए तापनि राजाकोटसम्म पुग्न अझै सहज छैन । दङ्गीशरण गाउँपालिकाको गोल्टाकुरीबाट करिब पाँच किलोमिटरको ठाडो उकालो हिँडेपछि मात्र यहाँ पुग्न सकिन्छ । हालसम्म सडक सञ्जाल नपुगेका कारण पर्यटकहरू करिब दुई घण्टाको पैदल यात्रा गर्न बाध्य छन् । सडक सुविधा नहुँदा सम्भावना भएर पनि यो क्षेत्रले सोचेजस्तो विकास र पर्यटक पाउन सकेको छैन ।
स्वरोजगार र विकासको आशा
यदि राजाकोटलाई पर्यटकीय केन्द्रका रूपमा विकास गर्न सकेमा स्थानीय युवाहरूका लागि गाउँमै स्वरोजगारको अवसर सिर्जना हुने देखिन्छ । घरबास (होमस्टे) र अन्य पर्यटकीय व्यवसायको प्रवर्द्धन गर्ने हो भने यसले स्थानीय अर्थतन्त्रमा ठूलो टेवा पुर्याउने स्थानीयको विश्वास छ ।
गाउँपालिकाका प्रवक्ता रमेश भण्डारीका अनुसार, राजाकोटको विकासका लागि पालिकाले पहल थालेको छ । ‘यस ऐतिहासिक ठाउँलाई पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा विकास गर्न सबै निकायको सहयोग आवश्यक छ ।’ उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘पालिकाले यसलाई प्राथमिकतामा राखेर योजनाहरू अगाडि बढाउने तयारी गरिरहेको छ ।’
हिमालदेखि तराईसम्मको दृश्य एकै ठाउँबाट नियाल्न सकिने राजाकोट दाङको पर्यटनका लागि एक ‘हिरा’ हो । यदि सडक पहुँच र आधारभूत पर्यटकीय पूर्वाधार निर्माण गर्ने हो भने यसले दाङको मात्र नभई लुम्बिनी प्रदेशकै पर्यटनमा नयाँ इँटा थप्ने निश्चित छ । ओझेलमा परेको यो ऐतिहासिक र प्राकृतिक सम्पदालाई उजागर गर्नु अहिलेको मुख्य आवश्यकता हो ।
