वाशिङटन / बेइजिङ । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको बहुप्रतीक्षित वाशिङटन भ्रमणका क्रममा अमेरिका र चीनबीच व्यापार युद्धविरामको म्याद थपिएको छ। रेड कार्पेट ओछ्याएर भव्य स्वागत गरिए पनि दुई महाशक्ति राष्ट्रहरूबीच प्रविधि, दुर्लभ खनिज , ताइवानको मुद्दा र भूराजनीतिक द्वन्द्वको गहिरो खाडल कायमै रहेको छ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सीले गएको बुधबार साँझ वाशिङटन, डीसीमा अवतरण गरेलगत्तै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विमानस्थलमै पुगेर उनको व्यक्तिगत स्वागत गरेका थिए। पछिल्लो ११ वर्षमा चिनियाँ सर्वोच्च नेताको यो पहिलो औपचारिक अमेरिकी राजकीय भ्रमण हो। गत एक वर्षभित्र यी दुई नेताबीच प्रत्यक्ष भेटघाट भएको यो तेस्रो पटक हो, जसले दुई देशबीचको जटिल सम्बन्धलाई दर्शाउँछ।

व्यापार युद्धको पृष्ठभूमि र ‘ट्रुस’ (युद्धविराम) को विस्तार

जनवरी २०२५ मा ट्रम्पले ह्वाइट हाउसमा दोस्रो कार्यकाल सम्हालेलगत्तै चिनियाँ वस्तुहरूमाथि भारी महसुल  वृद्धि गरेका थिए। अमेरिकाले चीनले अमेरिकातर्फ फेन्टानाइल (fentanyl) नामक घातक औषधिको आपूर्तिलाई सहज बनाएको आरोप लगाएको थियो। त्यसको प्रतिवादमा बेइजिङले पनि अमेरिकी सामानमा कर लगायो र स्मार्टफोनदेखि लडाकु विमानसम्म आवश्यक पर्ने दुर्लभ खनिजहरूको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगायो। एक समय त भन्सार शुल्क १५० प्रतिशत पुग्ने अवस्थामा पुगेको थियो, पछि वार्तातर्फ जोड दिन यसलाई रोकिएको थियो।

गत वर्षको अक्टोबर ३० मा दक्षिण कोरियामा आयोजित एपेक  शिखर सम्मेलनको साइडलाइनमा दुई नेताले पहिलो पटक युद्धविरामको घोषणा गरेका थिए भने गत मे महिनामा ट्रम्प बेइजिङ पुग्दा अर्को भेट भएको थियो।

राष्ट्रपति सीको हालैको वाशिङटन भ्रमणअघि ट्रम्प प्रशासनले अक्टोबर २०२५ मा भएको युद्धविरामको म्याद थपिएको घोषणा गर्‍यो। यसअन्तर्गत चीनले अमेरिकाबाट थप भटमास खरिद गर्ने सहमति जनाएको छ भने दुर्लभ खनिजमाथि लगाइएको प्रतिबन्धको मिति जनवरी १० सम्मलाई लम्ब्याइएको छ। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसन्टले सीको भ्रमणअघि चिनियाँ उपप्रधानमन्त्री हे लिफेङसँग भेट गर्दै ‘सानोतिनो सम्झौताभन्दा पनि बृहत् सम्झौता गर्न सकिन्छ कि भनेर छलफल गरेको’ फक्स न्युजलाई बताएका थिए।

विश्लेषकहरूको नजरमा ‘ठूलो सम्झौता’ को सम्भावना न्यून

तर, विज्ञ तथा विश्लेषकहरूले भने ठूलो व्यापारिक सम्झौता हुने सम्भावनालाई खारेज गरेका छन्। भन्सार शुल्कको विवादभन्दा बाहिर गएर हेर्दा दुई महाशक्तिबीच रुसी तेल खरिद गर्ने देशहरू (मुख्य रूपमा चीन) माथि अमेरिकाले लगाएको नयाँ प्रतिबन्ध, कडा लगानी तथा अनुसन्धान प्रतिबन्धहरू र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) मा वर्चस्व जमाउने होडबाजीले सम्बन्धलाई थप जटिल बनाएको छ।

ग्लोबल गभर्नेन्स इनोभेसन सेन्टरका वरिष्ठ फेलो इनाल टंगेनले बेइजिङबाट प्रतिक्रिया दिँदै भनेका छन्, “दुई महिनाको यो म्याद थप भनेको कुनै दीर्घकालीन ग्रान्ड बार्गेन (बृहत् सम्झौता) को मार्ग होइन, यो त संरचनागत बाढीलाई छेक्ने अस्थायी बालुवाको बोरा मात्रै हो।”

माथिल्लो तहमा जतिसुकै कूटनीतिक शिष्टाचार र व्यापारिक राहतका कुरा गरिए पनि प्रविधि र भूराजनीतिक प्रभुत्वको यो लडाइँमा अमेरिका र चीनबीचको तिक्तता अझै लामो समयसम्म कायम रहने संकेत देखिएको छ।