काठमाडौं । अमेरिकाको पहलमा रुस र युक्रेनबीच शान्ति वार्ता पुनः सुरु गर्न सहमति जनाइएको केही घण्टापछि युक्रेनको राजधानी किभमा नयाँ मिसाइल आक्रमण भएको छ। बुधबार राति भएको आक्रमणमा धेरै घरहरू क्षतिग्रस्त भएका र कम्तीमा छ जना घाइते भएका किभका मेयर भिटाली क्लिच्कोले जनाएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफसँग सेन्ट पिटर्सबर्गमा भएको भेटपछि अमेरिका र युक्रेनसँगको त्रिपक्षीय वार्ता अर्को महिना सुरु गर्न सिद्धान्ततः सहमति जनाएका छन्।

किभमा आक्रमण

किभका अधिकारीहरूका अनुसार बुधबार राति मिसाइल र ड्रोन आक्रमणमा राजधानीका धेरै आवासीय घरहरूमा क्षति पुगेको छ। क्लिच्कोले छ जना घाइते भएको बताएका छन्, जबकि शहरको सैन्य प्रशासनले आक्रमणमा तीन जनाको मृत्यु र १२ जना घाइते भएको, साथै १० आवासीय भवन क्षतिग्रस्त भएको जनाएको छ।

युक्रेनी अधिकारीहरूले आक्रमणमा डिनिप्रोभस्की जिल्लाका एउटा कार सर्भिस स्टेसन र निजी आवासीय भवन क्षतिग्रस्त भएको बताएका छन्। त्यसैगरी डार्नित्स्की जिल्लामा यातायात पूर्वाधार नजिकै मिसाइल खसेको बताइएको छ।

वार्ताको नयाँ पहल

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफले बुधबार सेन्ट पिटर्सबर्गमा राष्ट्रपति पुटिनसँग भेट गरे। उनी त्यसअघि नर्वेको राजधानी ओस्लोमा युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की, नर्वे र फिनल्यान्डका नेताहरूसँग भेटेका थिए।

विटकफसँगै अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुश्नरले पनि भिडियो कनेक्शनमार्फत छलफलमा सहभागी भए। रुसी राष्ट्रपतिका विदेश मामिला सल्लाहकार युरी उशाकोभ र रुसी राष्ट्रपतीय दूत किरिल दिमित्रिभ पनि बैठकमा उपस्थित थिए

रोयटर्सका अनुसार विटकफले सम्भावित शान्ति सम्झौतासम्बन्धी विभिन्न विचार र कागजात पुटिनसमक्ष पेस गरेका थिए, जबकि कुश्नरले पनि आफ्ना सुझावहरू अगाडि सारेका थिए।

अबु धाबीमा सम्भावित वार्ता

क्रेमलिनका अनुसार नयाँ त्रिपक्षीय वार्ता प्राविधिक तहमा हुनेछ र यसका लागि सम्भावित स्थान संयुक्त अरब इमिरेट्सको राजधानी अबु धाबी रहन सक्ने बताइएको छ। वार्ता नोभेम्बर १० वा त्यसपछि सुरु हुन सक्ने सम्भावना छ।

उशाकोभले वार्ताको मुख्य एजेन्डा “द्वन्द्व समाप्तिपछि रुस र युक्रेनका लागि सुरक्षा प्रणाली निर्माण” हुनुपर्ने बताएका छन्। तर उनले अमेरिकी पक्षले ल्याएका केही विचारहरू धेरै उपयोगी नभएको पनि टिप्पणी गरेका छन्।

पुटिनले रुसी सेना लामो मोर्चामा अगाडि बढिरहेको र रणनीतिक पहल आफ्नो हातमा रहेको दाबी गरेका छन्। तर युक्रेन र युरोपेली मित्रराष्ट्रहरूले यो दाबीलाई अस्वीकार गर्दै मोर्चामा वास्तविक गतिरोध रहेको बताएका छन्

जेलेन्स्कीको स्थान

राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले युद्धलाई हालको मोर्चारेखामै रोक्ने सम्झौता स्वीकार गर्न सकिने बताएका छन्। उनले यसलाई “संघर्षविराम” वा अमेरिकी राष्ट्रपतिले भनेझैँ “हत्या रोक्ने” कदम भनेका छन्।

जेलेन्स्कीले युक्रेनका लागि बलियो सुरक्षा ग्यारेन्टी र ऊर्जा क्षेत्रमा आक्रमण रोक्ने प्रस्तावहरू ओस्लो वार्तामा छलफल भएको बताएका छन्। उनका अनुसार युक्रेनका लागि सुरक्षा ग्यारेन्टीको विषय युद्ध रोकिएपछि छलफल गर्न सकिन्छ।

अमेरिका–युक्रेन बीच तनाव

शान्ति प्रयासका बीच अमेरिका र युक्रेनबीचको सम्बन्धमा तनाव पनि बढेको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले युक्रेनलाई नयाँ नेतृत्व चाहिने र युक्रेनका तर्फबाट अरू कसैले वार्ता गर्नुपर्ने टिप्पणी गरेका छन्।

ट्रम्पले युक्रेनका रुसी तेल परिमार्जनशालामा भएका आक्रमणलाई अमेरिकी इन्धन मूल्य वृद्धिको कारणसमेत देखाएका छन्। उनले रुसमाथि लगाइएका केही प्रतिबन्ध हटाएपछि युक्रेन र युरोपेली मित्रराष्ट्रहरूले आलोचना गरेका छन्।

गत हप्ता किभले अमेरिकाले रुसी ब्यालिस्टिक मिसाइल आक्रमणको सूचना दिन आवश्यक खुफिया सूचना रोकेको आरोप लगाएको थियो। तर अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले यस्ता आरोपलाई “कुतर्कपूर्ण” भनेका छन्, जबकि जेलेन्स्कीले अहिले खुफिया सूचना साझेदारी “काम गरिरहेको” बताएका छन्।bbc+1

अमेरिकी नागरिक रिहा

पुटिन–विटकफ वार्ता सुरु हुनुअघि रुसले युक्रेनका पक्षमा लडेको आरोपमा लगभग सात वर्षको कारावास सजाय पाएका ७४ वर्षीय अमेरिकी नागरिक स्टिफन हबार्डलाई रिहा गरेको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले हबार्ड घर फर्किँदै गरेको र यसका लागि कुनै “साटासाट” आवश्यक नपरेको बताएका छन्। विटकफले अमेरिकी नागरिक रिहा गर्न सहमत हुनुका कारण पुटिनलाई “मानवतावादी” भनेका थिए, जसलाई लिएर अमेरिकामा पनि बहस सुरु भएको छ।

युद्धको वर्तमान अवस्था

रुसी राष्ट्रपति पुटिनले २०२२ मा युक्रेनमा पूर्ण पैमानाको आक्रमण सुरु गरेका थिए। हाल मस्कोले युक्रेनको करिब २० प्रतिशत भूभाग नियन्त्रणमा राखेको बताइन्छ।

यद्यपि वार्ता पुनः सुरु हुने सम्भावना देखिए पनि किभमा भएको नयाँ मिसाइल आक्रमणले युद्धविराम र स्थायी शान्ति सम्झौताको बाटो अझै जटिल र अनिश्चित रहेको देखाएको छ। (स्रोतः अन्तराष्ट्रिय न्यूज एजेन्सी तगा बीबीसी)