काठमाडौँ, १६ कात्तिक । नेपाल ट्रेड युनियन महासंघ (जिफन्ट)ले श्रम तथा ट्रेड युनियन आन्दोलनसँग सम्बन्धित ज्ञान र ऐतिहासिक दस्तावेजहरू प्रदान गर्न कृत्रिम बौद्धिकता (एआई)मा आधारित डिजिटल पुस्तकालयको सुरुआत गरेको छ। ‘र्‍याकदेखि स्क्रिनसम्म’ भन्ने मूलभावका साथ मजदुर आन्दोलनका १० हजारभन्दा बढी ऐतिहासिक सामग्रीहरूलाई एआई प्रणालीमार्फत डिजिटल घरमा रूपान्तरण गरिएको हो।

जिफन्टको अर्गनाइजिङ एकेडेमीअन्तर्गत सन् १९९४ मा स्थापित राष्ट्रिय श्रम स्रोत केन्द्र (एनएलआरसी)ले आइतबार काठमाडौँमा आयोजित एक विशेष समारोहका बीच यो नयाँ प्रविधि सञ्चालनमा ल्याएको हो। सोही अवसरमा श्रम इतिहासमा आधारित ‘द्वन्द्वदेखि सह-अस्तित्वसम्म’ नामक पुस्तकको समेत विमोचन गरिएको छ।

एआई पुस्तकालयका मुख्य विशेषता र उद्देश्य

• दस्तावेजको भण्डार: केन्द्रमा श्रम र ट्रेड युनियन आन्दोलनसँग सम्बन्धित १० हजारभन्दा बढी पुस्तक, अनुसन्धान प्रतिवेदन, आवधिक प्रकाशन, तस्बिर तथा भिडियोहरू सङ्कलन गरिएको छ।

• द्रुत खोज र सहज पहुँच: ट्रेड युनियन अभियन्ता, विद्यार्थी तथा अनुसन्धानकर्ताहरूले एकै खोज (Search) मार्फत केही सेकेन्डमै आवश्यक सूचना र ज्ञान प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

• अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारी: अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठन (ILO) को पुस्तकालय लगायत विश्वभरका समान प्रकृतिका ज्ञान केन्द्रहरूसँग संस्थागत साझेदारी बढाउने रणनीति लिइएको छ।

• सहज सेवा: हाल परीक्षण चरणमा रहेको यो सेवा लिन प्रयोगकर्ताहरू अनामनगरस्थित एनएलआरसीको कार्यालयमा उपस्थित हुनुपर्नेछ। आगामी दिनमा प्रणाली पूर्ण रूपमा तयार भएपछि सेवाहरू मोबाइल एपमार्फत उपलब्ध गराइने जिफन्टले जनाएको छ।

कार्यक्रममा जिफन्टका संरक्षक विष्णु रिमालले एआईमा आधारित दस्तावेज डिजिटलाइजेसनबारे जानकारी गराउँदै यसको निरन्तर विस्तार भइरहेको बताउनुभयो। जिफन्टका अनुसार श्रम आन्दोलनको परम्परा संरक्षण गर्दै ज्ञान र मानिसबीच सम्बन्ध स्थापित गर्ने ध्येयका साथ ‘ज्ञान बाँडौँ, साझेदारी विस्तार गरौँ !’ भन्ने नाराका साथ यो अभियान सुरु गरिएको हो।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि आईटीयूसी-एपी (ITUC-AP) का महासचिव शोया योशिदाले जिफन्टको यो प्रयासले एसिया मात्र नभई विश्वभरकै मजदुर आन्दोलनलाई टेवा पुर्‍याउने बताउनुभयो।

जिफन्टका अध्यक्ष बिनोद श्रेष्ठको अध्यक्षतामा सम्पन्न सो कार्यक्रमको सञ्चालन महासचिव लक्ष्मण शर्माले गर्नुभएको थियो भने स्वागत मन्तव्य युएनआईका महासचिव राजेन्द्र आचार्यले राख्नुभएको थियो। कार्यक्रममा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनका प्रतिनिधिहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो।