सन् २०३० सम्म विश्वले अहिलेसम्मकै उच्च तापक्रमको सामना गर्ने निश्चितप्रायः: संयुक्त राष्ट्र संघको चेतावनी

जेनेभा (एजेन्सी), १५, जेष्ठ । संयुक्त राष्ट्र संघको मौसम विज्ञान निकायले आगामी पाँच वर्षभित्र विश्वले अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्षको रेकर्ड कायम गर्ने चेतावनी दिएको छ। विश्व मौसम विज्ञान संगठन ले बिहीबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार, सन् २०३० सम्मको कुनै एक वर्षले सन् २०२४ को गर्मीको रेकर्डलाई तोड्ने ८६ प्रतिशत सम्भावना रहेको छ।

WMO का अनुसार सन् २०२६ देखि २०३० सम्मको पाँच वर्षको औसत तापक्रम औद्योगिक क्रान्तिपूर्वको तुलनामा १.५ डिग्री सेल्सियस (२.७ फरेनहाइट) ले वृद्धि हुने ७५ प्रतिशत सम्भावना छ। वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो सीमा नाघ्नुको अर्थ विश्वले अझै खतरनाक तातो लहर (हिटवेभ), भीषण आँधी र चरम मौसमी अवस्थाको सामना गर्नु हो।

पेरिस सम्झौता र बढ्दो चुनौती
सन् २०१६ मा लागू भएको पेरिस सम्झौताअनुसार विश्वका करिब २०० राष्ट्रहरू विश्वव्यापी तापमान वृद्धिलाई १.५ डिग्री सेल्सियसभित्रै सीमित राख्न सहमत भएका थिए। तर, पछिल्लो प्रतिवेदनले यो लक्ष्य भेट्टाउन निकै कठिन हुँदै गएको देखाएको छ। यद्यपि, कुनै एक वर्ष यो सीमा नाघ्दैमा सम्झौता असफल भएको मानिँदैन, किनकि यो लक्ष्य २० वर्षको औसतका आधारमा मापन गरिन्छ।

प्रतिवेदनले पृथ्वीको दोस्रो सबैभन्दा चिसो क्षेत्र मानिने आर्कटिकमा तापक्रम विश्वको औसतभन्दा साढे तीन गुणा तीव्र गतिमा बढिरहेको उल्लेख गरेको छ। आगामी पाँच हिउँदमा त्यहाँको तापक्रम औसतभन्दा २.८ डिग्री सेल्सियसले बढ्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।

युरोपमा समयअगावै प्रचण्ड गर्मी
यो चेतावनी यस्तो समयमा आएको छ, जब पश्चिमी युरोपका देशहरूले मे महिनामै चरम गर्मीको सामना गरिरहेका छन्। बेलायतमा मंगलबार तापक्रम ३५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुगेको छ, जुन मे महिनाको इतिहासमै सबैभन्दा उच्च हो। सामान्यतया यस्तो तापक्रम जुलाई-अगस्टको मध्य गर्मीमा मात्र अपेक्षा गरिन्छ।

संयुक्त राष्ट्र संघका जलवायु प्रमुख साइमन स्टिलले युरोपको यो गर्मीलाई “जलवायु संकटको भयावह रिमाइन्डर” भनेका छन्। उनले भने, “मानवीय क्रियाकलापका कारण भएको जलवायु परिवर्तनले यस्ता तातो लहरहरूलाई बारम्बार र अझ उग्र बनाइरहेको छ। जीवाष्म इन्धनको लत त्याग्नु नै अबको एक मात्र विकल्प हो।”

प्राकृतिक सन्तुलनमा असर
प्रतिवेदनका अनुसार आगामी पाँच वर्षमा उत्तरी युरोप, अलास्का र साइबेरियामा वर्षाको मात्रा बढ्नेछ। अर्कोतर्फ, “पृथ्वीको फोक्सो” मानिने अमेजन क्षेत्रमा भने वर्षा कम भई सुक्खा बढ्ने अनुमान गरिएको छ।

शेफिल्ड विश्वविद्यालयका प्रोफेसर माइकल जेकब्सले अल जजिरासँग कुरा गर्दै राजनीतिज्ञहरूलाई जलवायु परिवर्तनको गम्भीरता बुझ्न आग्रह गरेका छन्। उनले भने, “इरानमा भइरहेको युद्धले जीवाष्म इन्धनको आपूर्ति र मूल्य कति अस्थिर छ भन्ने देखाएको छ। त्यसैले विश्वले अब नवीकरणीय ऊर्जा र विद्युतीकरणतर्फको यात्रालाई तीव्रता दिनुको विकल्प छैन।”