काठमाडौं । विश्वकप २०२६ को समीकरणमा एक अप्रत्याशित र नाटकीय मोड आएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रत्यक्ष हस्तक्षेपपछि विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा) ले आफ्नै स्थापित नियमहरूलाई लत्याउँदै अमेरिकी स्टार स्ट्राइकर फोलारिन बालोगुनमाथिको प्रतिबन्ध फुकुवा गरेको छ। फिफाको यो कदमले फुटबलको निष्पक्षता र ‘फेयर प्ले’ माथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।

घटनाको पृष्ठभूमि
गएको बुधबार बोस्निया एन्ड हर्जगोभिना विरुद्धको ‘राउन्ड अफ ३२’ को खेलमा बालोगुनले विपक्षी खेलाडी तारिक मुहरेमोभिकमाथि खराब ट्याकल गरेपछि भिडियो असिस्टेन्ट रेफ्री (VAR) को सहयोगमा ‘रेड कार्ड’ पाएका थिए। फिफाको नियम अनुसार, सिधै रातो कार्ड पाउने खेलाडीले अर्को एक खेल (अटोमेटिक सस्पेन्सन) गुमाउनुपर्ने हुन्छ। जसका कारण सोमबार बेल्जियम विरुद्ध हुने अन्तिम १६ को महत्वपूर्ण खेलमा बालोगुन मैदान बाहिर हुनुपर्ने थियो।

ट्रम्पको हस्तक्षेप र फिफाको निर्णय
अमेरिकी टोलीका मुख्य गोलकर्ता बालोगुन खेल्न नपाउने भएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोलाई सिधै फोन गरेर यस निर्णयमा पुनर्विचार गर्न आग्रह गरेका थिए। ट्रम्पको दबाबपछि फिफाले ‘अनुशासन नियमावलीको धारा २७’ प्रयोग गर्दै बालोगुनको रातो कार्ड निलम्बन गर्ने निर्णय गर्‍यो।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, “एउटा ठूलो अन्यायलाई सुधारेर सही निर्णय गरेकोमा फिफालाई धन्यवाद!”

किन विवाद चर्कियो?
फिफाको यो निर्णयलाई फुटबल विज्ञहरूले ‘राजनीतिक दबाबमा घुँडा टेकेको’ रूपमा व्याख्या गरेका छन्। मुख्य विवादका बुँदाहरू यस प्रकार छन्:

१. नियमको दोहोरो व्याख्या: फिफाले धारा २७ प्रयोग गरेर प्रतिबन्ध हटाएको दाबी गरे पनि, बेल्जियम फुटबल संघले फिफाकै धारा ६६.४ र विश्वकप नियमावलीको धारा १०.५ उद्धृत गर्दै रातो कार्डपछि एक खेलको प्रतिबन्ध ‘स्वतः र अनिवार्य’ हुने तर्क गरेको छ।
२. १९६२ पछिको पहिलो घटना: सन् १९६२ को विश्वकपमा ब्राजिलका ग्यारिन्चालाई रातो कार्ड लागे पनि खेल्न दिइएको थियो। ६४ वर्षपछि पहिलो पटक कुनै खेलाडीलाई राजनीतिक सिफारिसमा यसरी उन्मुक्ति दिइएको हो।
३. बेल्जियमको आक्रोश: बेल्जियमका प्रशिक्षक रुडी गार्सियाले फिफाको यो कदमलाई “अप्रिल फूल” को संज्ञा दिँदै फुटबलको नैतिकता समाप्त भएको बताएका छन्। बेल्जियम फुटबल संघले यस विरुद्ध कानुनी उपचार खोज्ने चेतावनी दिएको छ।

विश्व फुटबल जगतको प्रतिक्रिया
फिफाको यो निर्णयको सर्वत्र आलोचना भइरहेको छ:

• सेप ब्लाटर (पूर्व फिफा अध्यक्ष): “रातो कार्ड राजनीतिक फोन कलबाट उल्टिने विषय होइन। यो प्रमाण र नियमका आधारमा चल्नुपर्छ। फिफा कता जाँदैछ?”

• थॉमस टुचेल (इंग्ल्याण्डका प्रशिक्षक): “यदि एउटा देशको राष्ट्रपतिको फोनले रातो कार्ड हट्छ भने, अबदेखि कसले नियम मान्ने? यो निर्णयको आधार के हो?”

• इयान राइट (पूर्व खेलाडी): “यो फुटबलको लागि लज्जास्पद क्षण हो। अमेरिकी खेलाडी भएकै कारण नियम मिचिनु पारदर्शी खेल भावना विपरित छ।”

मैदान भित्रको स्थिति
अमेरिकाका मुख्य प्रशिक्षक माउरिसियो पोचेटिनोले भने फिफाको निर्णयको स्वागत गरेका छन्। उनले बालोगुनलाई रातो कार्ड दिनु नै गलत भएको दाबी गर्दै ट्रम्पको कदमलाई ‘खेल र देशलाई जोड्ने जादु’ भनेका छन्। बालोगुन स्वयंले पनि सामाजिक सञ्जालमा माइकल ज्याक्सनको ‘ब्याड’ गीत राखेर आफ्नो खुसी व्यक्त गरेका छन्।

निष्कर्ष
सोमबार राति हुने अमेरिका र बेल्जियम बीचको खेल अब केवल एउटा फुटबल म्याच मात्र रहेन। यो फिफाको अख्तियार, राजनीतिक हस्तक्षेप र खेलको निष्ठा बीचको लडाइँ बनेको छ। यदि बालोगुनले बेल्जियम विरुद्ध गोल गरेर अमेरिकालाई जिताए भने, यो विवाद फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो काण्डका रूपमा दर्ता हुने निश्चित छ।