वासिङ्टन डीसी/सोल । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो प्रमुख क्षेत्रीय सहयोगी राष्ट्र दक्षिण कोरियासँगको संयुक्त सैन्य अभ्यास कटौती गर्ने घोषणा गर्नुभएको छ। सोमबारदेखि सुरु हुन लागेको वार्षिक सैन्य अभ्यासको केही घण्टाअघि मात्र ट्रम्पले यस्तो अप्रत्याशित निर्णय सार्वजनिक गर्नुभएको हो।

सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा लेख्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनसँगको आफ्नो प्रगाढ सम्बन्ध र इरान मामिलामा दक्षिण कोरियाले अमेरिकालाई सहयोग नगरेको विषयलाई मुख्य कारणका रूपमा उल्लेख गर्नुभएको छ।

उत्तर कोरियालाई ‘सम्मानजनक’ राष्ट्रको संज्ञा
ट्रम्पले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनसँगको सम्बन्धलाई लिएर आफू खुसी रहेको बताउँदै दक्षिण कोरियासँगको संयुक्त सैन्य अभ्यासको विपक्षमा उभिनुभएको छ। उहाँले लेख्नुभएको छ, “किम जोङ उनसँगको मेरो अति राम्रो सम्बन्धका आधारमा भन्नुपर्दा, दक्षिण कोरियासँग संयुक्त सैन्य अभ्यास गर्ने कुरामा म खुसी छैन। यी अभ्यासहरू खर्चिला मात्र छैनन्, यसले उत्तर कोरियालाई अनावश्यक र शत्रुतापूर्ण संकेत पनि पठाउँछन्।”

ट्रम्पले अगाडि भन्नुभएको छ, “मैले कार्यभार सम्हालेदेखि उत्तर कोरियाले कुनै धम्की दिएको छैन र ऊ सम्मानजनक रहिआएको छ। यस्तो अवस्थामा युद्ध अभ्यासको नाममा ठूलो रकम खर्च गर्नु अनुपयुक्त छ।”

इरान मामिलामा दक्षिण कोरियाको ‘नाइँ’
सैन्य अभ्यास कटौतीको अर्को मुख्य कारण इरानसँग जोडिएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले हालै आफूले दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपतिसँग इरानको आणविक निशस्त्रीकरण अभियानमा सहभागी हुन आग्रह गर्दा अस्वीकार गरेको खुलासा गर्नुभएको छ। “मैले उनीहरूलाई इरानविरुद्धको अभियानमा साथ दिन सोधेको थिएँ, तर उनीहरूले ‘धन्यवाद, हामी सहभागी हुँदैनौँ’ भनेर जवाफ दिए,” ट्रम्पले आक्रोश पोख्दै लेख्नुभएको छ। अमेरिकालाई सहयोग नगर्ने सहयोगी राष्ट्रहरूप्रति ट्रम्पले विगतदेखि नै असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै आउनुभएको छ।

सैन्य अभ्यासको अवस्था अन्योलमा
अमेरिका र दक्षिण कोरियाबीचको ‘उल्ची फ्रिडम शिल्ड’  नामक १० दिने वार्षिक अभ्यास सोमबारदेखि नै सुरु हुने तालिका थियो। यस अभ्यासमा करिब १८ हजार दक्षिण कोरियाली सैनिकका साथै हजारौँ अमेरिकी सैनिकहरू सहभागी हुने भनिएको थियो। विशेष गरी ड्रोन आक्रमण, जीपीएस अवरोध र साइबर हमलाहरू विरुद्ध लड्ने क्षमता विकास गर्न यो अभ्यास केन्द्रित थियो।

दक्षिण कोरियाली सैन्य अधिकारीहरूले अभ्यास पूर्वनिर्धारित तालिका अनुसार नै सुरु भएको बताए पनि ट्रम्पको घोषणापछि अभ्यासको स्वरूप कति घटाइयो वा परिवर्तन गरियो भन्नेबारे अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।

ऐतिहासिक सम्बन्ध र खर्चको विवाद
गत ७० वर्षदेखि अमेरिका र दक्षिण कोरिया घनिष्ठ सहयोगी हुन्। दक्षिण कोरियामा अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो विदेशी सैन्य अड्डा ‘क्याम्प हम्फ्रेस’ रहेको छ, जहाँ हजारौँ अमेरिकी सैनिक र उनीहरूका परिवार बस्छन्। तर, ट्रम्पले लामो समयदेखि यी सैनिकहरूको खर्च दक्षिण कोरियाले नै बेहोर्नुपर्ने दबाब दिँदै आउनुभएको छ।

उत्तर कोरियाको प्रतिक्रिया
उत्तर कोरियाले सधैँ यी सैन्य अभ्यासहरूलाई “युद्धको रिहर्सल” र आफ्नो सुरक्षामाथिको “गम्भीर खतरा” भन्दै आलोचना गर्दै आएको छ। किम जोङ उनले हालै मात्र अमेरिकासँग इरानको युद्धले उत्तर कोरियाले परमाणु हतियार नत्यागेर सही निर्णय गरेको पुष्टि भएको बताउनुभएको थियो।

यसैबीच, उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यमले किम जोङ उन र उहाँकी छोरी किम जु ए (जो सम्भावित उत्तराधिकारी मानिन्छिन्) सर्कस हेरिरहेका तस्बिरहरू सार्वजनिक गरेका छन्। किमिले ट्रम्पको घोषणामाथि आधिकारिक प्रतिक्रिया नदिए पनि रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँगको सम्बन्ध भने थप प्रगाढ बनाउँदै जानुभएको छ।

विगतको निरन्तरता
ट्रम्पले आफ्नो पहिलो कार्यकाल (सन् २०१८ र २०१९) मा पनि उत्तर कोरियासँगको वार्ताका क्रममा सैन्य अभ्यासहरू स्थगित वा कटौती गर्नुभएको थियो। त्यसबेला पनि उहाँले “युद्धको खेल” महँगो भएको र अमेरिकाले पैसा बचत गर्नुपर्ने तर्क अघि सार्नुभएको थियो।

दक्षिण कोरियासँगको यो पछिल्लो सैन्य खिचातानीले वासिङ्टन र सोलबीचको दशकौँ लामो सुरक्षा गठबन्धनमा नयाँ दरार पैदा हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।