‘अनिश्चित’ विश्व राजनीतिमा रुस र चीनको सम्बन्ध अझ मजबुत बनाउने पुटिन र सीको प्रतिबद्धता

बिसकेक, किर्गिस्तान । विश्व राजनीतिमा बढ्दो अनिश्चितता र अस्थिरताका बीच चीन र रुसले आफ्नो रणनीतिक साझेदारीलाई थप सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। किर्गिस्तानको राजधानी बिसकेकमा आयोजित साङ्घाई सहयोग सङ्गठन (एससीओ) शिखर सम्मेलनको साइडलाइनमा भएको भेटवार्तामा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले यस्तो ऐक्यबद्धता जनाएका हुन्।

गत मे महिनापछि यी दुई शक्तिशाली नेताबीच भएको यो पहिलो भेट हो। सो अवसरमा राष्ट्रपति सीले युक्रेनसँग पाँच वर्षदेखि युद्धमा होमिएको रुससँगको द्विपक्षीय सम्बन्ध ‘अझ मजबुत’ भएको बताउनुभयो। अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थामा ‘अनिश्चितता र अप्रत्याशित’ चुनौतीहरू बढेको भए तापनि बेइजिङ र मस्कोबीचको सम्बन्धको भविष्य ‘झन् उज्ज्वल’ रहेको सीको भनाइ थियो।

जवाफमा रुसी राष्ट्रपति पुटिनले सीको भनाइप्रति सहमति जनाउँदै सबै क्षेत्रमा दुई देशबीचको सहकार्य सफलतापूर्वक अघि बढिरहेको उल्लेख गर्नुभयो।

युद्धको छायामा सम्मेलन
एससीओ स्थापनाको २५औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा आयोजित यस दुई दिने सम्मेलनमा एक दर्जनभन्दा बढी राष्ट्रप्रमुखहरूको सहभागिता छ। सम्मेलनमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियान र पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफ लगायतका नेताहरू सहभागी छन्।

मस्कोले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेको साढे चार वर्ष र अमेरिका–इरानबीचको तनावपूर्ण सैन्य द्वन्द्व सुरु भएको छ महिना पुगेको सन्दर्भमा यो सम्मेलन भइरहेको छ। पश्चिमा प्रतिबन्धका कारण रुसी अर्थतन्त्र चीनमाथि निर्भर बन्दै गएको अवस्थामा पश्चिमा देशहरूले बेइजिङलाई मस्कोमाथि युद्ध रोक्न दबाब दिन आग्रह गर्दै आएका छन्। यद्यपि, क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभका अनुसार दुई नेताबीच मुख्यतया आर्थिक सम्बन्धमा छलफल भएको थियो र युक्रेन युद्धबारे ‘सामान्य’ चर्चा मात्र भएको थियो।

शान्ति प्रयास र क्षेत्रीय सुरक्षा
सम्मेलनका क्रममा पुटिनले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग पनि भेटवार्ता गर्नुभयो। सो अवसरमा प्रधानमन्त्री मोदीले युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि भारत जुनसुकै सहयोग गर्न तयार रहेको बताउनुभयो। रुसी राष्ट्रपतिले मस्को समाधानको बाटो खोजिरहेको बताए पनि त्यसको विस्तृत विवरण भने दिएनन्।

यसैबीच, इरानी राष्ट्रपति पेजेस्कियानले अमेरिका र इरानबीचको पछिल्लो सैन्य मुठभेडप्रति लक्षित गर्दै युद्ध जारी राख्नु तेहरान वा क्षेत्रीय हितमा नरहेको बताउनुभयो। उहाँले सम्झौता र समझदारीको बाटो रोज्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

एससीओको बढ्दो प्रभाव
चीन र रुसले एससीओलाई पश्चिमा राष्ट्रहरूको दबदबा विरुद्ध ‘बहुध्रुवीय विश्व’ निर्माण गर्ने मञ्चको रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। विश्वको करिब ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या र २५ प्रतिशत कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) ओगटेको यस संगठनमा हाल १० पूर्ण सदस्य र १५ संवाद साझेदार (जसमा टर्की, साउदी अरब र कतार समावेश छन्) रहेका छन्।

यद्यपि, सदस्य राष्ट्रहरूबीचको आपसी मतभेद र विविध स्वार्थका कारण यो सङ्गठनभित्र चुनौतीहरू पनि कायम छन्। सम्मेलनको अन्त्यमा किर्गिस्तानका राष्ट्रपति सदर जापारोभको अध्यक्षतामा पूर्ण सत्र आयोजना हुने कार्यक्रम रहेको छ।