बिस्केक । मध्य एसियाली मुलुक किर्गिस्तानको राजधानी बिस्केकमा ‘साङ्घाई सहयोग सङ्गठन’ (एससीओ) को उच्चस्तरीय शिखर सम्मेलन सुरु भएको छ। विश्व राजनीति र अर्थतन्त्रमा बढ्दो प्रभाव जमाउँदै गएको यस सङ्गठनको सम्मेलनमा सहभागी हुन सदस्य राष्ट्रका प्रमुखहरू बिस्केक आइपुगेका छन्।

सम्मेलनको औपचारिक सत्र सुरु हुनुअघि विश्वका शक्तिशाली नेताहरूले एकैसाथ उभिएर सामूहिक तस्बिर (फ्यामिली फोटो) खिचाएका छन्, जसलाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले क्षेत्रीय एकता र रणनीतिक साझेदारीको बलियो सन्देशका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

शिखर सम्मेलनमा सहभागी प्रमुख व्यक्तित्वहरू
सम्मेलनमा सहभागी हुन र सामूहिक तस्बिरमा देखिनुभएका प्रमुख नेताहरूमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन, चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनपिङ र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी रहनुभएको छ। यस्तै, इरानका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियान, बेलारुसका राष्ट्रपति अलेक्ज्याण्डर लुकासेन्को, र आयोजक राष्ट्र किर्गिस्तानका राष्ट्रपति सादिर जापारोभ पनि सहभागी हुनुहुन्छ।

तस्बिरमा कजाकिस्तानका राष्ट्रपति कासिम-जोमार्त तोकायेभ, पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफ, ताजिकिस्तानका राष्ट्रपति इमोमाली रहमोन र उज्बेकिस्तानका राष्ट्रपति शावकत मिर्जियोयेभ पनि देखिनुहुन्छ। सङ्गठनका महासचिव नुर्लान येर्मेकवायेभ र एससीओको क्षेत्रीय आतंकवाद विरोधी संरचना (RATS) का कार्यकारी समितिका निर्देशक उलारबेक शारसेभ पनि नेताहरूसँगै उभिनुभएको छ।

सुरक्षा र आतंकवाद नियन्त्रण मुख्य एजेन्डा
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरूका अनुसार, यस पटकको शिखर सम्मेलनमा क्षेत्रीय सुरक्षा, आतंकवाद नियन्त्रण र आर्थिक सहकार्यलाई मुख्य एजेन्डा बनाइएको छ। विशेष गरी अफगानिस्तानको पछिल्लो अवस्था र मध्य एसियामा बढ्दो सुरक्षा चुनौतीका विषयमा नेताहरूबीच गहन छलफल हुने कार्यतालिका छ। ‘आरएटीएस’ (RATS) मार्फत सदस्य राष्ट्रहरूबीच गुप्तचर सूचना आदानप्रदान र आतङ्कवाद विरुद्धको साझा रणनीतिको प्रभावकारिता बढाउने विषयमा पनि सहमति जुट्ने अपेक्षा गरिएको छ।

नयाँ सदस्यहरूको उपस्थिति र रणनीतिक महत्त्व
यस पटकको सम्मेलनमा इरान र बेलारुसको उपस्थितिलाई विशेष चासोका साथ हेरिएको छ। पश्चिमा मुलुकहरूको दबाब र प्रतिबन्धका बीच रुस र चीनले एससीओलाई एक वैकल्पिक विश्व सङ्गठनका रूपमा अघि बढाउन खोजिरहेका छन्। इरान र बेलारुसको पूर्ण सदस्यताले यस सङ्गठनको भू-राजनीतिक कद अझ बढाएको विश्लेषण गरिएको छ।

सम्मेलनका क्रममा नेताहरूबीच द्विपक्षीय भेटवार्ताहरू समेत हुनेछन्। रुसी राष्ट्रपति पुटिन र चिनियाँ राष्ट्रपति सीबीच हुने भेटवार्तालाई विश्वले निकै महत्त्वका साथ हेरिरहेको छ। यस्तै, दक्षिण एसियाका दुई छिमेकी भारत र पाकिस्तानका प्रमुखहरूको उपस्थितिले पनि कुटनीतिक वृत्तमा चर्चा पाएको छ।

यस शिखर सम्मेलनले युरेसियाली क्षेत्रको सुरक्षा र विकासका लागि नयाँ मार्गचित्र तयार गर्ने र पश्चिमा शक्तिहरूको प्रभुत्वलाई चुनौती दिने गरी क्षेत्रीय सहयोगलाई मजबुत बनाउने लक्ष्य राखेको छ।