काठमाडौं ।  युक्रेनमा युद्ध जारी रहेकै बेला युरोपेली मुलुकहरूमा सम्भावित ठूलो द्वन्द्वको चासो र त्रास एकाएक बढेको छ। रुसले युक्रेनको सीमा नाघेर युरोपका अन्य भागमा पनि आक्रमण विस्तार गर्न सक्ने आशङ्काबिच युरोपेली राष्ट्रहरू, NATO र अमेरिका समेत उच्च सैन्य तथा नागरिक सतर्कताको अवस्थामा पुगेका छन्।

यसै साता रुसको निकटतम सैन्य सहयोगी बेलारुसले ‘सुवाल्की ग्याप’ नजिकै ठूलो सैन्य अभ्यास गरेपछि युरोपको चिन्ता थप बढेको हो। सुवाल्की ग्याप पोल्यान्ड र लिथुआनियाबिचको ६५ माइल लामो साँघुरो भूभाग हो, जसले बाल्टिक राष्ट्रहरू (लिथुआनिया, लात्भिया, एस्टोनिया) लाई बाँकी NATO देशहरूसँग जोड्छ। सामरिक रूपमा यो क्षेत्र NATO को सबैभन्दा कमजोर कडी मानिन्छ।

युरोपेली नेताहरूको चेतावनी र युद्धको तयारी

बढ्दो खतरालाई ध्यानमा राख्दै युरोपेली देशहरूले व्यापक पूर्वतयारी सुरु गरेका छन्:

• फ्रान्स र पोल्यान्ड: फ्रान्सेली राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोनले रुसी ‘हाइब्रिड’ आक्रमणबाट देशका संवेदनशील पूर्वाधार बचाउन नयाँ सुरक्षा मापदण्ड घोषणा गर्नुभएको छ। पोल्यान्डका प्रधानमन्त्री डोनाल्ड टस्कले रुसले दुर्घटनाको बहाना बनाएर NATO देशहरूमा ड्रोन वा क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्न सक्ने चेतावनी दिनुभएको छ।

• बेलायत र जर्मनी: बेलायतले आफ्ना नागरिकहरूलाई युद्धको सम्भावित जोखिमका लागि तयार रहन र खाद्यान्न तथा पिउने पानी भण्डारण गर्न अपिल गरेको छ। जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले ‘स्वतन्त्रता र शान्तिको रक्षा’ का लागि तयार रहन आह्वान गर्दै जर्मन अस्पतालहरूलाई सम्भावित रुसी आक्रमणको आपत्कालीन उपचारका लागि तयार रहन निर्देशन दिनुभएको छ।

• स्विट्जरल्यान्ड र अमेरिका: तटस्थ मानिने स्विट्जरल्यान्डले समेत नयाँ राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीति अपनाउँदै आत्मरक्षा क्षमता बढाउने निर्णय गरेको छ। अर्कोतर्फ, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पोल्यान्डमा स्थायी अमेरिकी सैन्य बेस स्थापना गर्ने प्रक्रिया अघि बढेको बताउनुभएको छ भने सीआईए  निर्देशकलाई गोप्य रूपमा मस्को पठाएर NATO क्षेत्रमा आक्रमण नगर्न चेतावनी दिइएको छ।

‘ग्रे जोन’ आक्रमण र नेटोको परीक्षा

पश्चिमा अभियोजकहरूका अनुसार रुसी गुप्तचर निकायले युरोप र अमेरिकाभित्रै नागरिक तथा सैन्य पूर्वाधारमाथि हमला, आगजनी, साइबर आक्रमण र हत्याका योजनाहरू बुन्ने कामलाई तीव्र बनाएका छन्। प्रत्यक्ष रूपमा परम्परागत युद्धको घोषणा नगरी चलाइने यस्ता ‘ग्रे जोन’  गतिविधिहरूमार्फत रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले NATO को एकता र प्रतिबद्धताको परीक्षण गरिरहेका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार यदि रुस र बेलारुसले सुवाल्की ग्यापको सानो भूभाग मात्र कब्जा गरे भने ३२ वटा NATO सदस्य राष्ट्रहरू रुसविरुद्ध आणविक युद्धको जोखिम मोलेर पूर्ण युद्धमा होमिन्छन् वा होइनन् भन्ने कुरामा पुटिनले NATO को पारस्परिक रक्षा प्रतिबद्धतालाई नै चुनौती दिन खोजेका छन्।

युक्रेनबाट सिकेको पाठ: नागरिक लचिलापन 

युक्रेनमा भइरहेको भीषण युद्धबाट पाठ सिक्दै NATO ले सैन्य शक्तिका साथै नागरिक तहको पूर्वतयारीलाई नै मुख्य प्रतिरोधात्मक क्षमता  बनाएको छ। NATO ले सरकारको निरन्तरता, ऊर्जा आपूर्ति, खाद्यान्न, पानी, स्वास्थ्य सेवा र सञ्चार प्रणालीलाई सङ्कटको समयमा पनि सुचारु राख्न नयाँ मापदण्डहरू जारी गरेको छ।

शीतयुद्धपछिका तीन दशकसम्म युरोपले सम्भावित युद्धको जोखिमलाई बेवास्ता गर्दै रक्षा बजेट र नागरिक सुरक्षामा कटौती गरेको थियो। तर, अमेरिकी सहयोगको अनिश्चितता र पुटिनको आक्रामक नीतिका कारण युरोपले आफ्नो तीन दशक लामो भ्रम अन्त्य गर्दै सम्भावित महायुद्धका लागि आफूलाई तयार पार्न थालेको छ।