काठमाडौं ।  यस वर्ष सक्रिय बनेको शक्तिशाली ‘सुपर एल निनो’  र यसका कारण सिर्जित असामान्य गर्मीले आगामी छ महिनाभित्र विश्वभर थप ४ लाख ५१ हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान लिनसक्ने चेतावनी एउटा नयाँ अध्ययनले दिएको छ।

अमेरिकाको सिकागो विश्वविद्यालय अन्तर्गतको ‘क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याब’ का शोधकर्ताहरूले तयार पारेको प्रतिवेदनमा यो गम्भीर तथ्य उल्लेख गरिएको छ। सो प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि विश्वभर वातावरणीय तथा स्वास्थ्य विज्ञहरूबीच चासो र चिन्ता बढेको छ।

के भन्छ अध्ययनले?

अध्ययनका अनुसार, चलिरहेको एल निनोको प्रभावले आगामी फागुन (फेब्रुअरी) महिनासम्म विश्वका धेरैजसो भूभागमा खडेरी, डढेलो, पिउने पानीको संकट र चर्को लुको समस्या थप बढ्नेछ। यस अवधिमा विश्वको औसत भूमि सतहको तापमान सामान्य वर्षको तुलनामा १.२ डिग्री सेल्सियससम्म बढ्ने र अत्यधिक तातो दिनहरूको संख्या ४४ प्रतिशतले वृद्धि हुने प्रक्षेपण गरिएको छ।

दक्षिण गोलार्धका गरिब मुलुकमा उच्च जोखिम

प्रतिवेदनले यस जलवायु संकटको सबैभन्दा ठूलो मार दक्षिण गोलार्धका विकासोन्मुख तथा कम आय भएका मुलुकहरूले भोग्नुपर्ने देखाएको छ। क्षेत्रगत विवरण निम्नानुसार छ:

अफ्रिकाको साहेल क्षेत्र — नाइजेरिया, सुडान, नाइजर र चाडसहितका मुलुकहरूमा गरी करिब ६६ हजार ८ सय अतिरिक्त मानिसको मृत्यु हुनसक्ने आकलन गरिएको छ, जसमध्ये सबैभन्दा बढी नाइजेरियामा मात्रै ३१ हजार ४ सयभन्दा बढी मानिस प्रभावित हुने देखिन्छ।

दक्षिण-पूर्वी एसिया — इन्डोनेसियामा मात्रै १९ हजार ३ सय जनाको मृत्यु हुनसक्ने र फिलिपिन्स, भियतनाम, थाइल्यान्ड तथा कम्बोडियामा गरी थप १९ हजार ४ सय जनाको ज्यान जानसक्ने अनुमान गरिएको छ।

दक्षिण एसिया — नेपालको छिमेकी मुलुक भारतमा मात्रै गर्मीजन्य कारणले १५ हजार ८ सयभन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुनसक्ने प्रक्षेपण अध्ययनमा गरिएको छ।

दक्षिण अमेरिका — ब्राजिलमा करिब १३ हजार ३ सय थप मानिसको मृत्यु हुनसक्ने विश्लेषकहरूले जनाएका छन्।

‘भविष्यको पूर्वझलक’ : वैज्ञानिक

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यस वर्षको सुपर एल निनोले मानव जातिलाई जलवायु परिवर्तनका कारण आजभन्दा करिब २० वर्षपछि सामान्य रूपमै देखिन सक्ने चर्को तापक्रमको एक किसिमको “पूर्वझलक” अहिल्यै देखाइरहेको छ, जुन भविष्यका लागि गम्भीर चेतावनीको संकेत हो।

पूर्वतयारीले जोगिन सक्छ हजारौंको ज्यान

अध्ययनका सह-संस्थापक माइकेल ग्रिनस्टोनका अनुसार, यदि विश्वभरका सरकारहरूले समयमै पूर्वतयारी र आपतकालीन व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन सके हजारौं मानिसको ज्यान जोगाउन सकिनेछ। यसका लागि उनले निम्न उपायहरू अवलम्बन गर्न सुझाव दिएका छन्:

• सार्वजनिक स्थलमा शीतल केन्द्रहरू को स्थापना
• समयमै चेतावनी दिने पूर्वसूचना प्रणालीको विकास
• खानेपानीको उचित प्रबन्ध
• बाहिरी क्षेत्रमा काम गर्ने श्रमिकहरूको सुरक्षामा विशेष ध्यान

शोधकर्ताहरूले यी उपायहरू तत्काल कार्यान्वयनमा ल्याउन विश्वका सरकारहरूलाई आग्रह गरेका छन्, किनभने आगामी महिनाहरूमा जलवायु सम्बन्धी जोखिम अझ बढ्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।