काठमाडौं ।  शक्तिकालि एल निनो  को प्रभावका कारण प्रशान्त महासागरको प्रमुख निगरानी क्षेत्रमा समुद्री सतहको तापक्रमले अहिलेसम्मकै नयाँ रेकर्ड कायम गरेको छ। युरोपेली सङ्घ (इयु) को जलवायु अनुगमन सेवाले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार यसले आगामी वर्षहरूमा विश्वव्यापी तापक्रममा थप गम्भीर असर पार्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

रेकर्ड ब्रेक तापक्रम र तथ्याङ्क

इयुको कोपर्निकस जलवायु परिवर्तन सेवा का अनुसार प्रशान्त महासागरको अतिसंवेदनशील मानिने ‘निनो ३.४’ (Nino 3.4) क्षेत्रमा समुद्री सतहको तापक्रम बढेर २९.७० डिग्री सेल्सियस पुगेको छ।

यो तापक्रम यसअघिका शक्तिशाली मानिएका १९८२–१९८३, १९९७–१९९८ र २०१५–२०१६ का एल निनो घटनाहरूकै बेला मापन गरिएको कीर्तिमानभन्दा पनि बढी हो। यद्यपि, जलवायु परिवर्तनका कारण समग्र समुद्रको आधारभूत तापक्रम पहिले नै बढेका कारण हालको एल निनोलाई मात्र इतिहासकै ‘सबैभन्दा शक्तिशाली’ भन्न भने वैज्ञानिकहरूले केही सावधानी अपनाएका छन्।

• समुद्री औसत तापक्रम: गत सेप्टेम्बर महिनामा विश्वव्यापी समुद्री सतहको औसत तापक्रम २१.०५ डिग्री सेल्सियस रेकर्ड गरिएको थियो।

• सतही तापक्रम: विश्वको औसत सतही तापक्रम १६.२७ डिग्री सेल्सियस पुग्यो, जुन पूर्वऔद्योगिक औसत स्तरभन्दा १.६३ डिग्री सेल्सियसले बढी हो।

सन् २०२७ सम्म जोखिम कायम रहने

कोपर्निकसका निर्देशक कार्लो बुन्टेम्पोले शक्तिशाली एल निनोको प्रभावका कारण आगामी सन् २०२७ सम्म पनि मासिक तापक्रम पूर्वऔद्योगिक स्तरभन्दा १.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि नै रहने उच्च सम्भावना रहेको बताएका छन्।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार एल निनो एक प्राकृतिक जलवायु चक्र हो, जसले प्रशान्त महासागरको सतहलाई तताएर विश्वभरको हावा र वर्षाको प्रणालीलाई नै उथलपुथल पार्दिन्छ। यसको प्रत्यक्ष असरस्वरूप विभिन्न क्षेत्रमा खडेरी, बाढी र चरम मौसमी विपत्तिहरूको जोखिम अत्यधिक बढेर जान्छ। सामान्यतया यो प्रत्येक दुईदेखि सात वर्षको अन्तरालमा देखिने गर्दछ र ९ देखि १२ महिनासम्म सक्रिय रहन्छ।

बढ्दो तापक्रमको यो जोखिमलाई नियन्त्रण गर्न जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाएर हरितगृह ग्यास उत्सर्जनलाई तत्काल तीव्र रूपमा न्यूनीकरण गर्नुपर्ने वैज्ञानिकहरूको जोड छ।