तेहरान । इरानले अमेरिकासँग पुनः युद्ध चर्किन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै सैन्य तयारी तीव्र पारेको दाबी गरेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनलाई पुनः आक्रमण गर्नबाट रोक्ने उद्देश्यले तेहरानले वासिङ्टन र उसका सहयोगी राष्ट्रहरूलाई लक्षित गर्दै कडा चेतावनी दिएको हो।

इरानका सैन्य अधिकारीहरूले नयाँ लक्ष्य पहिचान गरिएको र यसअघि आक्रमण नगरिएका क्षेत्रमा समेत प्रत्याक्रमण गर्न सक्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार अमेरिकाले पुनः सैन्य कारबाही गरेमा त्यसको जवाफ मध्यपूर्वमा मात्र सीमित नरहन सक्छ।

इरानको पछिल्लो चेतावनीले अमेरिका र इरानबीचको तनाव पुनः बढ्न सक्ने चिन्ता थपिएको छ। यद्यपि, इरानले दाबी गरेका नयाँ सैन्य क्षमता र सम्भावित लक्ष्यबारे स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएका विवरण उपलब्ध छैनन्।

‘हामीले नयाँ लक्ष्य पहिचान गरेका छौँ’

इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्स कर्प्स (आईआरजीसी) का प्रवक्ता होसेन मोहेबीले युद्ध पूर्ण रूपमा समाप्त नभएको र लामो समयसम्म लड्न सक्ने गरी तयारी गरिएको दाबी गरेका छन्।

उनका अनुसार इरानले यसअघि आक्रमण नगरिएका नयाँ लक्ष्यहरू पहिचान गरेको छ। आगामी सैन्य कदमले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई आश्चर्यचकित पार्ने उनको चेतावनी छ।

इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्सँग सम्बन्धित अधिकारी मोहसेन रेजाईले पनि अमेरिकाले पुनः आक्रमण गरेमा खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडा र महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारलाई निशाना बनाउन सकिने बताएका छन्।

इरानी पक्षबाट सार्वजनिक भएका चेतावनीमा समुद्रमुनि बिछ्याइएका इन्टरनेट केबल, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिमा आधारित डाटा सेन्टर तथा तेल र ग्याससम्बन्धी पूर्वाधारको नामसमेत उल्लेख गरिएको छ।

यी पूर्वाधारमाथि आक्रमण भएमा क्षेत्रीय सुरक्षासँगै ऊर्जा आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार प्रणालीमा समेत असर पर्न सक्ने चिन्ता छ। तर, उल्लिखित लक्ष्यमा आक्रमण गर्ने औपचारिक सैन्य योजना सार्वजनिक रूपमा पुष्टि भएको छैन।

अमेरिकाको सम्भावित सैन्य रणनीतिबारे चासो

इरानमाथि थप सैन्य दबाब सिर्जना गर्ने सम्भावित अमेरिकी रणनीतिबारे पनि चर्चा भइरहेको छ। आणविक तथा ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गर्ने सम्भावित कारबाहीले द्वन्द्वलाई थप जटिल बनाउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

यस सन्दर्भमा अमेरिकी सेनासँग रहेको विशाल गैरआणविक बम जीबीयू–४३/बी एमओएबी (MOAB) को सम्भावित प्रयोगबारे पनि चर्चा गरिएको छ। यसलाई प्रायः ‘सबै बमहरूको आमा’ भनेर चिनिन्छ।

यद्यपि, इरानका आणविक तथा ऊर्जा केन्द्रमा आक्रमण गर्न ट्रम्प प्रशासनले उक्त बम प्रयोग गर्ने निर्णय गरिसकेको भन्ने दाबीलाई पुष्टि गर्ने भरपर्दो आधिकारिक विवरण आवश्यक छ। सम्भावित सैन्य विकल्पबारे चर्चा हुनु र त्यस्तो कारबाहीको निर्णय हुनु फरक विषय हुन्।

अमेरिकी बमवर्षक विमानको तैनाथी र आवागमनलाई लिएर पनि सुरक्षा चासो बढेको छ। इरानले नयाँ क्षेप्यास्त्र र ड्रोन प्रविधिको प्रयोगबाट अमेरिकी सैन्य अखडालाई चुनौती दिन सक्ने आकलन गरिएको छ।

युरोपमा रहेका अमेरिकी सैन्य संरचनासमेत सम्भावित जोखिमको चर्चामा आएका छन्। जर्मनीस्थित रामस्टाइन हवाई अखडा अमेरिकाको युरोपेली सैन्य सञ्चालनका लागि महत्त्वपूर्ण केन्द्र हो। तर, इरानले त्यहाँ आक्रमण गर्न सक्ने क्षमताबारे गरिएका दाबी र वास्तविक सैन्य जोखिमको स्वतन्त्र मूल्याङ्कन आवश्यक छ।

युद्धको त्रासमा सर्वसाधारण

सैन्य अधिकारीहरूबीच चेतावनी र शक्ति प्रदर्शन जारी रहँदा इरानका सर्वसाधारण नागरिक भने सम्भावित अर्को आक्रमणको चिन्तामा छन्।

तेहरानका केही बासिन्दाले आपत्कालीन अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै खाद्यान्न, पिउने पानी र पावर बैंकजस्ता अत्यावश्यक सामग्री जोहो गर्न थालेको विवरणमा उल्लेख छ। पुनः बमबारी सुरु भएमा दैनिक जीवन, विद्युत् आपूर्ति र सार्वजनिक सेवामा असर पर्न सक्ने उनीहरूको चिन्ता छ।

युद्धको जोखिमले आर्थिक गतिविधि, बजारको अवस्था र नागरिकको मनोवैज्ञानिक स्थितिमा समेत प्रभाव पार्न सक्छ। विशेषगरी ऊर्जा तथा सञ्चार पूर्वाधारलाई लक्षित गरिएमा त्यसको असर सैन्य क्षेत्रभन्दा बाहिर सर्वसाधारणको जीवनसम्म पुग्न सक्छ।

इरान र अमेरिकाबीचको तनाव थप चर्किएमा त्यसको प्रभाव मध्यपूर्वको सुरक्षामा मात्र सीमित नहुन सक्छ। विश्व ऊर्जा बजार, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र क्षेत्रीय स्थायित्वमा समेत असर पर्ने सम्भावना रहन्छ।

इरानको ‘विश्व स्तब्ध हुने’ चेतावनीले सम्भावित सैन्य टकरावको जोखिमलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ। तर, दुवै पक्षका सार्वजनिक अभिव्यक्ति र सैन्य दाबीलाई वास्तविक कारबाहीको प्रमाणका रूपमा लिन मिल्दैन। आगामी दिनमा कूटनीतिक संवाद अघि बढ्छ वा तनाव थप चर्किन्छ भन्ने कुराले यस द्वन्द्वको दिशा निर्धारण गर्नेछ।