ओस्लो / वासिङ्टन / मस्को।  रुस र युक्रेनबीच विगत केही वर्षदेखि जारी भीषण युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफ नयाँ शान्ति प्रस्ताव लिएर रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई भेट्न सेन्ट पिटर्सबर्ग प्रस्थान गर्दैछन्।

नर्वेको राजधानी ओस्लोमा युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की र युरोपेली सहयोगीहरूसँग भएको ‘सकारात्मक’ छलफललगत्तै अमेरिकी विशेष दूत रुस जान लागेका हुन्। ओस्लो वार्तामा पूर्वराष्ट्रपति ट्रम्पका ज्वाइँ तथा वरिष्ठ सल्लाहकार जारेड कुश्नरले पनि भर्चुअल माध्यमबाट सहभागिता जनाएका थिए।

यसैबीच, युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले अमेरिकासँगको गुप्तचर सूचना आदानप्रदान पुनः सुचारु भएको पुष्टि गर्नुभएको छ। यसअघि युक्रेनले अमेरिकाले महत्वपूर्ण गुप्तचर सूचना रोकेको आरोप लगाएको थियो भने वासिङ्टनले सो आरोपलाई खण्डन गर्दै आएको थियो।

ओस्लोमा भएको वार्तापछि सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले भन्नुभयो, “रुसी क्षेप्यास्त्र आक्रमणबारे पूर्वसूचना दिने गुप्तचर प्रणालीले अहिले पुनः काम गर्न थालेको छ। आफ्ना नागरिक र बालबालिकालाई जोगाउन यो अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ, यसका लागि हामी अमेरिकी पक्षप्रति आभारी छौँ।”

यस्तै, युक्रेनी सेनाले प्रयोग गर्दै आएको ‘स्टारलिङ्क’ भूउपग्रह सेवामा देखिएको गति नियन्त्रण  को समस्या पनि चाँडै हल हुनेमा आफू आशावादी रहेको उहाँले बताउनुभयो।

रुसको प्रतिक्रिया र आगामी कदम अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार ओस्लोमा भएको वार्तामा अमेरिका, युक्रेन र युरोपेली राष्ट्रहरूबीच आगामी कदमबारे बलियो सहमति बनेको छ। फिनल्यान्डका राष्ट्रपति अलेक्ज्यान्डर स्टुबले शान्ति प्रस्तावमा ‘वास्तविक प्रगति’ भएको बताउनुभएको छ, तर थप नतिजाका लागि केही धैर्यता आवश्यक रहेको चेतावनी दिनुभएको छ।

अब सबैको ध्यान मस्कोतर्फ सोझिएको छ। रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले अमेरिकाले ल्याउने प्रस्ताव सुन्न रुस तयार रहेको तर कुनै पनि प्रकारको ‘राजनीतिक सम्झौता वा लचकता’ (political concessions) भने नअपनाइने स्पष्ट पार्नुभएको छ। राष्ट्रपति पुटिनले भने यस विषयमा अहिलेसम्म सार्वजनिक टिप्पणी गर्नुभएको छैन।

अमेरिका-युक्रेन सम्बन्धमा चिसोपन र राजनीतिक दबाब अमेरिकी मध्यावधि  निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा ह्वाइट हाउसले युक्रेनलाई युद्ध अन्त्य गर्न निरन्तर दबाब दिइरहेको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले युक्रेनले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा गरेको आक्रमणका कारण इन्धनको मूल्य बढेको भन्दै किभको आलोचना गर्नुभएको छ।

ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भन्नुभयो, “युक्रेनले अब यो युद्ध अन्त्य गर्ने बेला आएको छ, रुस पनि सम्झौताका लागि तयार देखिन्छ।”

अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले पनि युक्रेन अमेरिकासँग औपचारिक सैन्य गठबन्धनमा नरहेको र नेटोको सदस्य बन्न नहुने अभिव्यक्ति दिनुभएको छ।

मैदानमा आक्रमण जारी कूटनीतिक प्रयास तीव्र भइरहँदा पनि मैदानमा रुसी ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण रोकिएका छैनन्। मङ्गलबार र बुधबार भएका रुसी आक्रमणमा किभ, डोनेट्स्क, निप्रो र खार्किभ क्षेत्रमा गरी कम्तीमा १२ जना सर्वसाधारणको मृत्यु भएको युक्रेनी अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

रुसले सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्ण स्तरको आक्रमण सुरु गरेको थियो र हाल युक्रेनको करिब २० प्रतिशत भूभाग रुसी नियन्त्रणमा छ। युक्रेनले युद्ध हार्ने स्थिति नरहे पनि रुसी आक्रमणका कारण आफ्ना नागरिकहरू गुमाइरहनुपरेको भन्दै दह्रो सुरक्षा ग्यारेन्टीसहित वार्ताका लागि तयार रहेको दोहोर्याएको छ।