यसैबीच, ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत दिएको “शासन परिवर्तन” को अस्पष्ट संकेतले वासिङ्टनको वास्तविक नीति के हो भन्नेमा विश्वव्यापी रुपमा भ्रम र चिन्ता बढाएको छ। इरानले यस हमलाको “समानुपातिक र उचित समयमा” कडा प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिएपछि सम्पूर्ण क्षेत्रमा तनावको बादल मडारिएको छ।

हमलाको विस्तृत विवरण र पेन्टागनको दाबी

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय, पेन्टागनका अनुसार, आइतबार बिहान मिसौरीस्थित अमेरिकी वायु सेनाको आधारबाट उडेका B-2 स्टेल्थ बम्बर विमानहरूले इरानका तीन प्रमुख आणविक केन्द्रहरूलाई निशाना बनाएका थिए। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी रोयटर्स र एसोसिएटेड प्रेस (एपी) का अनुसार, यी हमलामा पहिलो पटक अत्याधुनिक “बंकर बस्टर” बम (GBU-57 Massive Ordnance Penetrator) को प्रयोग गरिएको थियो, जुन जमिनको धेरै गहिराइसम्म रहेका संरचनाहरूलाई नष्ट गर्न डिजाइन गरिएको हो।

राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्ममा लेखे, “हाम्रो महान् सेनाले इरानको आणविक कार्यक्रमको मुटुमा ऐतिहासिक हमला गरेको छ। निशानाहरू सटीक थिए, क्षति अपूरणीय छ। विश्व अब सुरक्षित भएको छ।”

अमेरिकी अधिकारीहरूले निशाना बनाइएका स्थानहरूमा नातान्ज र फोर्डोस्थित युरेनियम सम्वर्द्धन केन्द्रहरू रहेको अपुष्ट जानकारी दिएका छन्। यी केन्द्रहरू पहाडको भित्री भागमा बनाइएकाले परम्परागत हतियारबाट नष्ट गर्न असम्भव मानिन्थ्यो।

विशेषज्ञहरूको शंका र अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषण

ट्रम्प प्रशासनको ठूलो दाबीका बाबजुद, हतियार नियन्त्रण र आणविक अप्रसार मामिलाका विशेषज्ञहरूले यस हमलाको प्रभाव सीमित रहेको बताएका छन्। न्युयोर्क टाइम्सले आफ्नो एक विश्लेषणमा उल्लेख गरेअनुसार, जेम्स मार्टिन सेन्टर फर ननप्रोलिफेरेसन स्टडिजका वरिष्ठ विशेषज्ञ जेफ्री लुइसले भनेका छन्, “स्याटेलाइट तस्बिर र प्रारम्भिक रिपोर्टहरू हेर्दा यो एक अपूरो र प्रतीकात्मक हमला देखिन्छ। यदि इरानले चाहेमा केही महिनाभित्रै क्षति भएका संरचनाहरू पुनर्निर्माण गर्न सक्छ। सबैभन्दा चिन्ताको विषय यो हो कि ६० प्रतिशतसम्म समृद्ध गरिएको युरेनियमको भण्डार अझै पनि सुरक्षित छ।”

त्यस्तै, अमेरिकी संसद्को गुप्तचर समितिका शीर्ष डेमोक्र्याट सांसद जिम हाइम्सले सीएनएन (CNN) सँगको कुराकानीमा भने, “यो हमलाले ठूलो विस्फोट र धुलोको मुस्लो उडाउनुबाहेक इरानको आणविक ज्ञान र क्षमतालाई समाप्त पारेको सोच्नु मूर्खता हो। यसले उनीहरूलाई थप गोप्य र द्रुत गतिमा आणविक हतियार बनाउन प्रेरित गर्न सक्छ।”

इरानको कडा प्रतिक्रिया र सम्भावित कदम

हमलालगत्तै इरानले कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ। संयुक्त राष्ट्र संघका लागि इरानी राजदूत अमीर-सइद इरावानीले सुरक्षा परिषद्लाई पत्र लेख्दै यो हमलालाई “अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संयुक्त राष्ट्र बडापत्रको ठाडो उल्लंघन” भनेका छन्। उनले भने, “इरान आफ्नो सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्न पछि हट्ने छैन। यो आक्रमणको प्रतिक्रिया कस्तो, कहिले र कुन स्तरमा दिने भन्ने निर्णय हाम्रो सशस्त्र बलले गर्नेछ।”

विश्लेषकहरूका अनुसार इरानसँग बदला लिनका लागि विभिन्न विकल्पहरू छन्:
१. प्रत्यक्ष सैन्य प्रतिकार: मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधारहरू, विशेषगरी इराक, कतार र बहराइनस्थित बेसहरूमा ब्यालिस्टिक मिसाइल हमला गर्ने।
२. होर्मुज जलडमरु बन्द: विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने यो साँघुरो समुद्री मार्ग बन्द गरेर विश्वव्यापी ऊर्जा संकट निम्त्याउने।
३. सहयोगीमार्फत हमला: लेबनानको हेजबुल्लाह, यमनका हुथी विद्रोही र इराकका शिया मिलिसिया जस्ता आफ्ना समर्थक समूहहरूमार्फत अमेरिकी र उसका सहयोगी राष्ट्र (इजरायल, साउदी अरब) का हितमाथि आक्रमण गराउने।
४. साइबर हमला: अमेरिकी वित्तीय तथा पूर्वाधार प्रणालीमाथि व्यापक साइबर आक्रमण गर्ने।

ट्रम्पको विवादास्पद ‘शासन परिवर्तन’ नीति र अमेरिकी अलमल

यो संकटका बीच उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले फक्स न्युजलाई अन्तर्वार्ता दिँदै “अमेरिका इरानसँग युद्ध चाहँदैन, हाम्रो उद्देश्य उसको आणविक क्षमतालाई रोक्नु मात्र हो” भनेका थिए। तर, त्यसको केही घण्टामै राष्ट्रपति ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा “शासन परिवर्तन किन नहुने?” भन्दै प्रश्न गरे।

ट्रम्पको यो पोस्टले अमेरिकी प्रशासनको वास्तविक नियत के हो भन्नेमा सहयोगी राष्ट्रहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमाझ गहिरो भ्रम सिर्जना गरेको छ। बीबीसी वर्ल्ड सर्भिसका एक विश्लेषकका अनुसार, यसले ट्रम्प कि त इरानमा सत्ता पल्टाउन चाहन्छन् कि त आफ्ना कट्टर समर्थकहरूलाई खुसी पार्न यस्तो टिप्पणी गरिरहेका छन् भन्ने द्विविधा उत्पन्न भएको छ।

दीर्घकालीन प्रभाव र क्षेत्रीय अस्थिरता

काउन्सिल अन फरेन रिलेसन्सका अध्यक्ष तथा अनुभवी कूटनीतिज्ञ रिचर्ड हासले चेतावनी दिएका छन्, “यो हमलाले इरानलाई आणविक हतियार बनाउनबाट रोक्नुको सट्टा, हतियार बनाउने निर्णय लिन बाध्य पार्न सक्छ। एक पटक इरानले त्यो बाटो समात्यो भने, यो दशकौंसम्म चल्ने आणविक संकटमा परिणत हुनेछ र साउदी अरब जस्ता अन्य क्षेत्रीय शक्तिहरू पनि आणविक हतियारको दौडमा सामेल हुनेछन्।”

अन्ततः, ट्रम्प प्रशासनको यो सैन्य कदमले इरानको आणविक कार्यक्रमलाई केही समयका लागि पछाडि धकेले पनि यसलाई पूर्ण रूपमा समाप्त गर्न नसकेको देखिन्छ। बरु, यसले इरानलाई थप आक्रामक बनाउने, कूटनीतिक ढोकाहरू बन्द गर्ने र मध्यपूर्वलाई एक अनिश्चित र खतरनाक द्वन्द्वतर्फ धकेल्ने जोखिम बढाएको छ। अब विश्वको ध्यान इरानको सम्भावित प्रतिक्रिया र त्यसले निम्त्याउन सक्ने परिणाममाथि केन्द्रित भएको छ।