भोटेकोशी बाढी : हिमताल विस्फोट भएर बाढी आएको निष्कर्ष
काठमाडौँ, २६ असार । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले गत मङ्गलबार बिहान रसुवास्थित नेपाल–चीन सीमामा रहेको ल्हेन्दे खोलामा आएको विनाशकारी बाढीको कारण हिमताल विस्फोट भएको प्रारम्भिक निष्कर्ष निकालेको छ।
विभागले ‘सेन्टिनेल’ उपग्रहबाट गरेको विस्तृत अध्ययनले हिमताल फुटेर बाढी सिर्जना भएको स्पष्ट रूपमा देखाएको छ। विभागका बाढीविद् विनोद पराजुलीले ‘सुप्राग्लेशियल’ ताल फुट्दा यो विनाशकारी बाढी आएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको जानकारी दिएका छन्।
हिमतालको भौगोलिक अवस्थिति र विस्तार
पराजुलीका अनुसार, रसुवागढीस्थित नेपाल–चीन सीमाबाट करीब ३६ किलोमिटर माथि (अक्षांशः २८.४०४३, देशान्तरः ८५.६४६९, समुद्री सतहदेखि करिब ५१५० मिटर उचाइमा) ल्हेन्दे खोलाको माथिल्लो जलाधार क्षेत्रमा यो घटना घटेको छ।
“हिमनदीको करिब बीच भूभागमा विकास भएको सुप्राग्लेशियल ताल (हिमताल) करिब ०.७५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको देखिन्छ,” उनले विस्तृत जानकारी दिंदै भने।
उपग्रह अध्ययनका मुख्य निष्कर्षहरू
उपग्रह अध्ययनले देखाएको छ कि उक्त हिमतालको क्षेत्रफल बाढीपछि करिब ०.६० वर्ग किलोमिटर मात्र देखिएको छ। बाढीको घटना हुनुपूर्व र घटना भइसकेपछिको तालको क्षेत्रफलमा उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएको छ।
“अध्ययनले उक्त समयावधिमा तालबाट ठूलो मात्रामा पानी निकास भएको र त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव तालको तलको क्षेत्रमा परेको स्पष्ट रूपमा देखिएको छ,” पराजुलीले थप्दै भने।
आगामी अनुसन्धान योजना
पराजुलीका अनुसार यस सम्बन्धमा मित्रराष्ट्र चीनबाट थप स्थलगत प्रतिवेदन प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ। साथै आगामी दिनमा भू–उपग्रहमार्फत प्राप्त हुन सक्ने अन्य तस्बिरहरुले यस निष्कर्षलाई थप पुष्ट्याइँ दिन सक्नेछ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले यस घटनाको विस्तृत अध्ययन निरन्तर जारी राख्ने उनको भनाइ छ।
तालको क्षेत्रफलमा आएको नाटकीय परिवर्तन
“बाढी पूर्व र बाढीपछिको अवस्थाबीच उल्लेखनीय अन्तर देखिएको र विशेष गरी तालको क्षेत्रफल उल्लेख्य रूपमा घटेको देखिएको छ, जसअनुसार उक्त हिम तालबाट ठूलो मात्रामा पानी निकास भएको स्पष्ट रूपमा देखिन्छ,” उनले जोड दिंदै भने।
अन्तरराष्ट्रिय विशेषज्ञहरूको पुष्टि
अन्तरराष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्र (इसिमोड) का वैज्ञानिकहरूले पनि चीन–नेपाल सीमाको ल्हेन्दे खोलामा बनेको सुप्राग्लेशियल ताल फुटेर रसुवाको भोटेकोशीमा बाढी आएको पुष्टि गरेका छन्।
यस घटनाले हिमालयी क्षेत्रमा बढ्दो जलवायु परिवर्तनका कारण हिमतालहरूमा देखिएको जोखिमलाई उजागर गरेको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्ता घटनाहरूको निरन्तर अनुगमन र पूर्व चेतावनी प्रणाली विकास गर्न आवश्यक छ।
यो समाचारमा थप अपडेट आउनेक्रममा हामी तपाईंलाई जानकारी दिइरहनेछौं।
