सुडानमा सेनाको अन्धाधुन्ध हवाई आक्रमण : १७ सय सर्वसाधारणको मृत्यु, बजार र विद्यालय निशानामा

खार्तूम/लन्डन :
सुडानमा जारी गृहयुद्धका क्रममा सरकारी वायु सेनाले आवासीय क्षेत्र, बजार र विद्यालयहरूमा गरेको अन्धाधुन्ध बमबारीमा परी कम्तीमा १,७०० सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ। ‘सुडान विटनेस प्रोजेक्ट’ले गरेको विस्तृत अनुसन्धानले सुडानी सेना (SAF) ले नागरिक वस्तीहरूलाई निशाना बनाएको तथ्य उजागर गरेको हो।

युद्ध सुरु भएको अप्रिल २०२३ देखि जुलाई २०२५ सम्मका घटनाहरूको विश्लेषण गर्दै तयार पारिएको यो प्रतिवेदनले सुडानको गृहयुद्धमा भएका हवाई आक्रमणहरूको सबैभन्दा ठूलो तथ्यांक प्रस्तुत गरेको छ।

प्रतिवेदनका मुख्य खुलासाहरू:
अनुसन्धानका क्रममा वायु सेनाले मानव वस्ती भएका क्षेत्रहरूमा ‘अनगाइडेड बम’ (निशाना यकिन नहुने बम) प्रयोग गरेको पाइएको छ। परियोजनाले ३८४ वटा हवाई हमलाहरूको विश्लेषण गर्दा निम्न तथ्यहरू फेला पारेको छ:

  • नागरिक हताहती: दस्तावेजीकरण गरिएका घटनामा १,७०० भन्दा बढी नागरिकको मृत्यु र १,१२० जना घाइते भएका छन्। सञ्चारको पहुँच नभएको युद्ध क्षेत्रका कारण वास्तविक संख्या योभन्दा धेरै हुन सक्ने अनुमान छ।

  • आवासीय क्षेत्र ध्वस्त: १३५ वटा आक्रमण आवासीय क्षेत्रमा केन्द्रित थिए, जसले घर र नागरिक पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ।

  • बजार र अस्पतालमा बमबारी: ३५ वटा घटनामा मानिसहरूको भिडभाड हुने बजार र व्यापारिक केन्द्रहरूमा बम खसालिएको थियो। साथै, १९ वटा आक्रमण स्वास्थ्य संस्था, विस्थापित शिविर र शिक्षण संस्थाहरूमा भएका थिए।

सेनाको अस्वीकार र विज्ञको चिन्ता
सुडानमा युद्धक विमान सञ्चालन गर्ने क्षमता केवल सरकारी सेना (SAF) सँग छ भने विद्रोही अर्धसैनिक बल ‘र्‍यापिड सपोर्ट फोर्सेस’ (RSF) सँग वायु सेना छैन। आरएसएफले ड्रोन प्रयोग गर्ने भए पनि यस अध्ययनमा युद्धक विमानका आक्रमणलाई मात्र समेटिएको छ।

सुडानी सेनाले भने नागरिकहरूलाई निशाना बनाएको आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ। सेनाले आफ्ना हवाई हमलाहरू “अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालना गर्दै आरएसएफका सैन्य अखडाहरूमा मात्र केन्द्रित” रहेको दाबी गरेको छ।

तर, ‘सुडान विटनेस’का प्रमुख मार्क स्नोक भन्छन्, “आरएसएफले डार्फरमा गरेको ज्यादतीका लागि उनीहरू जिम्मेवार छन्, तर सुडानी सेनाले पनि आफ्ना कार्यको जवाफदेहिता लिनुपर्छ। सेनाले नागरिक क्षति रोक्न पर्याप्त सावधानी अपनाएको देखिँदैन।”

‘नागरिक विरुद्धको युद्ध’
अनुसन्धानमा केही डरलाग्दा घटनाहरू पनि समेटिएका छन्। उत्तर डार्फरको ‘जाम्जाम’ विस्थापित शिविरमा सेनाले बम खसालेको प्रमाण फेला परेको छ, जुन क्षेत्र त्यसबेला आरएसएफको नियन्त्रणमा समेत थिएन। त्यस्तै, उत्तर कोर्डोफानको हमरात अल-शेख बजारमा भएको बमबारीमा ३० जनाको मृत्यु भएको थियो।

‘कन्फ्लिक्ट इनसाइट्स ग्रुप’का जस्टिन लिन्चले बीबीसीलाई बताए अनुसार सुडानको द्वन्द्व अब “नागरिक विरुद्धको युद्ध” मा परिणत भएको छ। उनले भने, “हवाई शक्ति र भारी हतियारहरूले सैन्य लक्ष्यभन्दा बढी सर्वसाधारणलाई निशाना बनाइरहेका छन्।”

बेलायती विदेश मन्त्रालयको सहयोगमा सञ्चालित यस परियोजनाले भू-उपग्रह तस्बिर, सामाजिक सञ्जालका भिडियो र प्रत्यक्षदर्शीका विवरणहरूको विश्लेषण गरी यो निष्कर्ष निकालेको हो।

पछिल्लो समय दुवै पक्षले एकअर्का विरुद्ध ड्रोन हमला बढाउँदा मानवीय संकट झनै गहिरिएको प्रतिवेदनले औंल्याएको छ। हालैका दिनमा आरएसएफले पनि अस्पताल र किन्डरगार्टेनमा ड्रोन आक्रमण गरेको आरोप लागेको छ, जसमा ६० भन्दा बढी बालबालिकाको मृत्यु भएको थियो।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *