अमेरिका र इरानबीच द्वन्द्व अन्त्यको पहल: ४५ दिने युद्धविराम प्रस्तावमाथि गम्भीर छलफल

एजेन्सी, २३ चैत्र । लामो समयदेखि जारी तनाव र द्वन्द्व अन्त्य गर्ने उद्देश्यले संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच नयाँ कूटनीतिक पहल सुरु भएको छ। क्षेत्रीय मध्यस्थकर्ताहरूको रोहवरमा अहिले सम्भावित ४५ दिने अस्थायी युद्धविरामको खाकामाथि गम्भीर छलफल भइरहेको कूटनीतिक स्रोतहरूले जनाएका छन्।

दीर्घकालीन शान्ति स्थापना गर्ने लक्ष्यसहित अघि सारिएको यो प्रस्तावित शान्ति योजना मुख्यतया दुई चरणमा लागू हुनेछ:
प्रस्तावअनुसार, पहिलो चरणमा ४५ दिनको अस्थायी युद्धविराम लागू गरिनेछ। यस अवधिमा दुवै पक्षले आफ्ना सम्पूर्ण सैन्य गतिविधिहरू रोक्नेछन्। युद्धविरामको यो समयलाई दुई देशबीच बिग्रिएको विश्वास पुनर्निर्माण गर्न र तनाव घटाउन प्रयोग गरिनेछ। साथै, द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा मानवीय सहायता र राहत सामग्रीको सहज पहुँच सुनिश्चित गर्दै स्थायी समाधानका लागि सघन वार्ताको आधार तयार पारिनेछ।

पहिलो चरणको वार्तामा हासिल भएको प्रगतिका आधारमा दोस्रो चरणको प्रक्रिया सुरु हुनेछ। यसको मुख्य लक्ष्य युद्धको पूर्ण अन्त्य गर्दै अन्तिम शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नु हुनेछ। यदि तोकिएको ४५ दिनभित्र अन्तिम सहमति जुट्न नसकेमा, वार्तालाई निरन्तरता दिन युद्धविरामको म्याद थप्न सकिने विकल्प पनि प्रस्तावमा खुल्ला राखिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र ऊर्जा आपूर्तिको ‘लाइफलाइन’ मानिने हर्मुज जलडमरू (Strait of Hormuz) लाई पूर्ण रूपमा पुनः सञ्चालनमा ल्याउने र इरानको उच्च स्तरको युरेनियम प्रशोधन (समृद्धीकरण) जस्ता अत्यन्त संवेदनशील मुद्दाहरूलाई भने अन्तिम सम्झौतामार्फत मात्र टुंग्याइनेछ। यी मुद्दाहरू क्षेत्रीय स्थिरतासँग प्रत्यक्ष जोडिएकाले वार्तामा यसलाई उच्च प्राथमिकतामा राखिएको छ।

यदि मध्यस्थकर्ताहरूसहितको यो कूटनीतिक प्रयासले सार्थकता पाएमा, यसले लामो समयदेखिको द्वन्द्वलाई विश्राम दिँदै मध्यपूर्व लगायत समग्र क्षेत्रमै शान्ति र स्थायित्व कायम गर्न ऐतिहासिक कदमको काम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।