ट्रम्प प्रशासनद्वारा अमेरिकी राष्ट्रिय विज्ञान बोर्डका सबै २२ सदस्य बर्खास्त

वासिङ्टन डिसी,  वैशाख १८ । | अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले संघीय सरकारको संरचनामा आमूल परिवर्तन गर्ने अभियान अन्तर्गत ‘नेशनल साइन्स फाउन्डेशन’ (एनएसएफ) को नीति निर्धारण गर्ने निकाय ‘नेशनल साइन्स बोर्ड’ (एनएसबी) का सबै २२ सदस्यहरूलाई बर्खास्त गरेको छ।

बर्खास्त गरिएका पूर्व बोर्ड सदस्य र सांसदहरूका अनुसार, यो कदम ट्रम्प प्रशासनले सरकारी एजेन्सीहरूलाई पुनर्गठन गर्ने पछिल्लो शृङ्खला हो। यसअघि शिक्षा विभाग र अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास नियोग (USAID) जस्ता महत्त्वपूर्ण निकायहरूमा पनि यस्तै किसिमको कटौती र हेरफेर गरिएको थियो।

सन् २०२० मा ट्रम्पद्वारा नै दोस्रो कार्यकालका लागि नियुक्त गरिएका बोर्ड सदस्य रोजर बिचीले आफूहरूलाई बर्खास्त गर्नुको कुनै स्पष्ट कारण नदिइएको बताएका छन्। वासिङ्टन विश्वविद्यालयका एमेरिटस प्रोफेसर समेत रहेका बिचीले अल जजिरासँग कुरा गर्दै भने, “हामीलाई प्राप्त बर्खास्तगीको ईमेल अत्यन्तै संक्षिप्त थियो, जसमा केवल ‘सेवाका लागि धन्यवाद’ मात्र भनिएको थियो।”

उनले आगामी दिनमा बोर्डमा नियुक्त हुने सदस्यहरूको प्रकृतिले अमेरिकी विज्ञान र अनुसन्धानको भविष्य निर्धारण गर्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरे। “यो बोर्ड दलीय आधारमा गठन हुन्छ वा स्वतन्त्र रहन्छ भन्ने कुराले एनएसएफको सफलतामा ठूलो अर्थ राख्छ,” उनले थपे।

सन् २०२४ मा तत्कालीन राष्ट्रपति जो बाइडनद्वारा बोर्ड सदस्य नियुक्त भएकी कम्प्युटर विज्ञानकी प्राध्यापक योलान्डा गिलले यो सामूहिक बर्खास्तगीलाई ‘अभूतपूर्व’ कदम बताएकी छिन्। उनले भनिन्, “एनएसएफ र एनएसबीका लागि प्रशासनको आगामी योजना के छ भन्नेबारे हामी अहिले नै अनभिज्ञ छौं।”

विपक्षीको कडा आलोचना
ट्रम्प प्रशासनको यस कदमको विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीका सांसदहरूले कडा आलोचना गरेका छन्। अमेरिकी तल्लो सदन ‘हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्स’ को विज्ञान समितिकी वरिष्ठ सदस्य जो लोफग्रेनले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै यसलाई ‘मूर्खतापूर्ण कदम’ को संज्ञा दिएकी छिन्।

उनले प्रश्न गरेकी छिन्, “के राष्ट्रपतिले अब यो बोर्डमा आफ्ना कट्टर समर्थक (MAGA Loyalists) हरूलाई मात्र भर्ती गर्न खोज्नुभएको हो? जसले विज्ञानको क्षेत्रमा अमेरिकी नेतृत्वलाई हाम्रा प्रतिद्वन्द्वीहरूको हातमा सुम्पिँदा पनि उनीविरुद्ध बोल्ने आँट गर्ने छैनन्।”

ह्वाइट हाउसको तर्क
यस विषयमा ह्वाइट हाउसका प्रवक्ताले सन् २०२१ को सर्वोच्च अदालतको एक फैसलालाई उद्धृत गर्दै बर्खास्तगीको बचाउ गरेका छन्। उक्त फैसलाले सिनेटबाट अनुमोदन नभएका नियुक्तिहरूले कांग्रेसले दिएको नीतिगत अधिकार प्रयोग गर्न पाउने कि नपाउने भन्ने ‘संवैधानिक प्रश्न’ उठाएको ह्वाइट हाउसको तर्क छ।

प्रवक्ताले भने, “हामी कंग्रेससँग मिलेर कानुन परिमार्जन गर्न र बोर्डले आफ्नो जिम्मेवारी प्रभावकारी रूपमा पूरा गर्ने वातावरण बनाउन प्रतिबद्ध छौं। नेशनल साइन्स फाउन्डेशनको काम भने निरन्तर जारी रहनेछ।”

पृष्ठभूमि
सन् १९५० मा एक स्वतन्त्र संघीय एजेन्सीको रूपमा स्थापित एनएसएफले सन् २०२५ मा मात्रै वैज्ञानिक अनुसन्धान र शिक्षाका लागि ८ अर्ब डलरभन्दा बढी खर्च गरेको थियो। यो विश्वकै ठूला विज्ञान कोषहरूमध्ये एक मानिन्छ।

यसअघि ट्रम्प प्रशासनले अर्बपति इलन मस्कको नेतृत्वमा रहेको ‘डिपार्टमेन्ट अफ गभर्नमेन्ट एफिसिएन्सी’ (DOGE) मार्फत एनएसएफका १,६०० भन्दा बढी अनुदानहरू कटौती वा रोक्का गरिसकेको छ, जसको मूल्य करिब १ अर्ब डलर रहेको छ।

वैज्ञानिक क्षेत्रका जानकारहरूले यस बर्खास्तगीलाई ट्रम्प प्रशासनको विज्ञान र अनुसन्धान प्रतिको अनुदार नीतिको रूपमा व्याख्या गरेका छन्।