यरुशलम/तेल अवीव,१२ कात्तिक ।  इजरायलको संसदीय निर्वाचनमा करिब ९० प्रतिशत मतपत्र गणना भइसक्दा कुनै पनि प्रमुख राजनीतिक गठबन्धनले सरकार गठन गर्न आवश्यक ६१ सिट सुनिश्चित गर्न सकेको छैन। अल जजिरा र सीएनएनको प्रतिवेदनअनुसार दुवै गठबन्धन बहुमतको रेखाभन्दा तल छन्।

केन्द्रीय निर्वाचन समितिका अनुसार बुधवार स्थानीय समय राति ९ बजे (जीएमटी १९:००) सम्म ५० लाखभन्दा बढी मत गणना भइसकेको थियो। १२० सदस्यीय क्नेसेट (संसद) मा प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूको गठबन्धनले ५३ सिट जित्ने र गाडी आइजेनकोटको नेतृत्वको प्रतिपक्षी गठबन्धनले ४८ सिट पाउने अनुमान छ।

अरब दलहरूको रेकर्ड प्रदर्शन

मंगलबारको मतदानको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार अरब दलहरू — संयुक्त सूची (जोइन्ट लिस्ट) र राम — ले संयुक्त रूपमा रेकर्ड १९ सिट जित्न सक्छन्। अरब मतदाताको उपस्थिति रेकर्ड स्तरमा पुगेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। सीएनएनका अनुसार यसलाई अरब समुदायमा अपराध बढेको अवधिमा कट्टर दक्षिणपन्थी राष्ट्रिय सुरक्षामन्त्रीको चार वर्षे कार्यकालप्रतिको आक्रोशका रूपमा पनि विश्लेषकहरूले हेरेका छन्।

अन्तिम परिणाम र बाँकी मतपत्र

अन्तिम परिणाम बिहीबार साँझसम्म आउन सक्ने भए पनि स्पष्ट विजेता देखिने सम्भावना कम छ। सैनिक, कूटनीतिज्ञ र आफ्नो दर्ता भएको मतदान केन्द्रभन्दा बाहिर मतदान गर्ने अन्य व्यक्तिले हालेका ५ लाखभन्दा बढी विशेष “डबल-एन्भलप” मतपत्र गणना हुन बाँकी छन्, जसले सिट वितरणमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ।

सरकार गठनको प्रक्रिया

सन् २०२३ अक्टोबर ७ को आक्रमण र गाजा युद्धपछिको यो पहिलो निर्वाचन हो, जसलाई व्यापक रूपमा नेतन्याहूको प्रधानमन्त्रीत्वमाथिको जनमतसंग्रहका रूपमा हेरिएको थियो। ७७ वर्षीय नेतन्याहू स्पष्ट बहुमत नपाए पनि पराजित भएको अवस्थामा छैनन्।

नयाँ सरकार नबनेसम्म नेतन्याहू कार्यवाहक प्रधानमन्त्री रहनेछन्। आधिकारिक परिणाम सार्वजनिक भएपछि आगामी हप्ता राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगले सरकार गठनबारे दलका नेताहरूसँग परामर्श सुरु गर्नेछन्। हर्जोगले सरकार गठन अड्किने गरी पुनः निर्वाचन नगर्न सबै दललाई आग्रह गरेका छन्। इजरायलको इतिहासमा कुनै पनि दलले एकल बहुमत पाएको छैन, त्यसैले गठबन्धन सरकार नै सामान्य अभ्यास हो।

चुनावअघि आइजेनकोट र नेतन्याहू दुवैले अरब दलहरूसँग मिलेर अल्पमतको सरकार बनाउने सम्भावना अस्वीकार गरेका थिए। नेतन्याहूको गठबन्धन सबैभन्दा ठूलो हुने भएकाले विश्लेषकहरूले उनले आइजेनकोटलाई समेत समेट्ने राष्ट्रिय एकता सरकार बनाउन सक्ने अनुमान गरेका छन्, तर त्यो निश्चित भने छैन।

सीएनएनको विश्लेषण: अंकगणित जटिल

सीएनएनका अनुसार नेतन्याहूको लिकुड पार्टी अनुमानित २६ सिटसहित सबैभन्दा ठूलो दल बनेको छ, तर उनको दक्षिणपन्थी गठबन्धनले बहुमत गुमाएको छ। कागजमा प्रतिपक्षसँग करिब ६७ सिट देखिए पनि वैचारिक, राष्ट्रिय र व्यक्तिगत प्रतिद्वन्द्वीले त्यो अंकगणित कमजोर बनाएको छ।

आइजेनकोटको दलले २१ सिट जितेको छ। यहूदी प्रतिपक्षी दलहरूको कुल सिट ४८ मात्र भएकाले ६१ पुग्न उनीहरूलाई राम र संयुक्त सूचीको समर्थन चाहिन्छ। रामका नेता मन्सुर अब्बास सन् २०२१ को निर्वाचनपछि इजरायली सरकारमा सहभागी हुने पहिला अरब राजनीतिज्ञ बनेका थिए। संयुक्त सूचीमा कम्युनिस्ट हदाश, धर्मनिरपेक्ष ताल र राष्ट्रवादी बलद गुट समावेश छन्।

वामपन्थी डेमोक्र्याट्स पार्टीका नेता याइर गोलानले अरब दललाई गठबन्धनकै हिस्सा मान्न साझेदारहरूलाई आग्रह गर्दै नेतन्याहूको “यहूदी र अरब मतबीचको जातिवादी विभाजन” अस्वीकार गरे। तर आइजेनकोटका दक्षिणपन्थी सहयोगी नफ्ताली बेनेट र अभिग्दोर लिबरम्यानले अरब दलमा निर्भर कुनै पनि सरकारको विरोध गरेका छन्।

अरब दलहरूको भूमिका र आरोप–प्रत्यारोप

संयुक्त सूचीले अरब मतदाताको उच्च सहभागिताले नेतन्याहू र उनको गठबन्धनलाई संसदीय बहुमतबाट टाढा राख्न निर्णायक भूमिका खेलेको दाबी गरेको छ, यद्यपि अन्तिम परिणाम आउन बाँकी रहेको उसले जनाएको छ। संयुक्त सूचीका नेता युसुफ जबारिनले उनीहरूले नेतन्याहूविरोधी सरकारलाई बाहिरबाट समर्थन गर्न सक्ने तर त्यसमा सहभागी नहुने बताए।

अर्कोतर्फ, लिकुड पार्टीले अरब दलहरूले घूस, धम्की, हिंसा र जालसाजीमार्फत निर्वाचन “चोरेको” आरोप लगाएको छ र प्रहरी, शिन बेट तथा निर्वाचन समितिलाई सयौं प्रमाण बुझाउने जनाएको छ। सीएनएनका अनुसार निर्वाचन समितिले उजुरी जाँच गरिरहेको छ, तर मतदानको दिन विभिन्न दलले दिएका हजारौं उजुरी पहिले नै खारेज गरिसकेको थियो। यस्तै आरोप नेतन्याहूका निकटतम सहयोगी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि लगाउने गरेका छन्।

आइजेनकोटले बुधवार एक्समा आफ्नो गठबन्धन परिवर्तन ल्याउने र “जायोनिस्ट परिचालन सरकार” स्थापना गर्ने जिम्मेवारीमा केन्द्रित रहेको बताए। उनले यो जनादेश “अक्टोबर ७ को सरकार” र “कर्तव्यबाट पन्छिनेहरूको गठबन्धन” विरुद्ध अविश्वासको अभिव्यक्ति हो भने।

नेतन्याहूको रणनीति

सीएनएनले नेतन्याहूनिकटको एक स्रोतलाई उद्धृत गर्दै उनको मुख्य लक्ष्य यहूदी–अरब राजनीतिक सहकार्यलाई अवैध ठहर्‍याएर रोक्नु रहेको जनाएको छ। ती स्रोतका अनुसार उनी अल्पमत सरकारबारे अत्यन्त चिन्तित छन् र प्रतिपक्षी सांसदहरूलाई अरब दलसँग सहकार्य नगर्न दबाब दिने योजना छ। स्रोतले उनले “इरानमाथि आक्रमण वा ट्रम्पलाई इजरायली राजनीतिमा हस्तक्षेप गर्न लगाउने” लगायत उपायबाट यो सम्भावना रोक्न सक्ने दाबी गरेका छन्, जसको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन।

प्रतिपक्षले नयाँ सरकार गठन रोक्न वा ढिलो गर्न नेतन्याहूले सुरक्षा संकट प्रयोग गर्न सक्ने आशंका व्यक्त गरेको छ। चुनावअघि नेतन्याहूले ट्रम्पलाई इरानविरुद्ध संयुक्त आक्रमणका लागि दबाब दिएका थिए, तर इजरायली सैन्यप्रमुख एयाल जमिरले मतदानमा बाधा पर्न सक्ने चेतावनी दिएपछि वासिङ्टनले रोकेको थियो। एक इजरायली सुरक्षा स्रोतले सीएनएनलाई आक्रमणका सञ्चालनात्मक योजना तयार रहेको र सम्भवतः अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि ट्रम्पको स्वीकृतिको प्रतीक्षामा रहेको बताएको छ। (स्रोत: अन्तराष्ट्रिय न्यूज एजेन्सी )