ब्रसेल्स (एजेन्सी), ८ जेष्ठ ।  युरोपमा पुन: प्रयोग गर्न सकिने र वातावरणमैत्री ‘सर्कुलर प्लास्टिक’को उत्पादनमा ठूलो गिरावट आएको छ। हालै सार्वजनिक गरिएको एक प्रतिवेदन अनुसार, युरोपको प्लास्टिक क्षेत्र अहिले ‘अस्तित्व रक्षा’ को कठिन मोडमा पुगेको छ।

उद्योग समूह ‘प्लास्टिक्स युरोप’  को अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार, सन् २०२२ मा १३.६ प्रतिशत रहेको सर्कुलर प्लास्टिकको वार्षिक उत्पादन वृद्धिदर सन् २०२४ मा घटेर मात्र १.२ प्रतिशतमा खुम्चिएको छ। युरोपमा उत्पादन सुस्त भइरहँदा विश्वका अन्य क्षेत्रमा भने यसको उत्पादन ५ प्रतिशतबाट बढेर ७.७ प्रतिशत पुगेको छ।

किन घट्यो उत्पादन?
प्रतिवेदनले उत्पादन घट्नुका मुख्य दुई कारणहरू औंल्याएको छ:
१. ऊर्जा र कच्चा पदार्थको उच्च मूल्य: रुस-युक्रेन युद्ध र अन्य भू-राजनीतिक संकटका कारण ऊर्जाको मूल्य बढ्दा युरोपेली उद्योगहरूको लागत महँगो भएको छ। यसले गर्दा उनीहरूले विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सकेका छैनन्।
२. नीतिगत कमजोरी: विद्यमान सरकारी नीति र नियमहरूले सर्कुलर प्लास्टिक बजारलाई प्रोत्साहन गर्न र आवश्यक लगानी भित्र्याउन पर्याप्त भूमिका खेल्न नसकेको उद्योगीहरूको गुनासो छ।

उद्योगहरू ‘सर्भाइभल मोड’ मा
प्लास्टिक्स युरोपका अध्यक्ष एवं ‘इनियोस ओलेफिन्स एन्ड पोलिमर्स’ का सीईओ रब इनग्रामले युरोपको यो अवस्थालाई गम्भीर भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। “यतिबेला युरोपले सर्कुलर अर्थतन्त्रतर्फको यात्रालाई तीव्र बनाउनुपर्ने थियो, तर ठ्याक्कै उल्टो भइरहेको छ,” उनले भने। इनग्रामका अनुसार उच्च लागतका कारण युरोपेली प्लास्टिक निर्माताहरू अहिले नाफाभन्दा पनि उद्योग बचाउने संघर्षमा छन्।

उनले चेतावनी दिँदै भने, “हामीले कार्बन उत्सर्जन घटाउने नाममा उद्योगहरू नै बन्द हुने (Deindustrialization) अवस्था देखिरहेका छौँ। यदि यो प्रवृत्ति रोकिएन भने युरोपले आफ्ना जलवायु लक्ष्यहरू कहिल्यै पूरा गर्न सक्ने छैन।”

फोहोर निर्यात र कच्चा पदार्थको अभाव
रिपोर्टका अनुसार युरोपमा संकलन गरिने प्लास्टिक फोहोरको ठूलो हिस्सा अझै पनि सदुपयोग हुन सकेको छैन। सन् २०२४ मा जम्मा भएको प्लास्टिक फोहोरमध्ये ७० प्रतिशतभन्दा बढी फोहोर रिसाइकल गर्नुको साटो जलाइएको थियो। यति मात्र होइन, युरोपले आफ्नो १२.४ प्रतिशत प्लास्टिक फोहोर अन्य क्षेत्रमा निर्यात गरिरहेको छ भने आफ्नो आवश्यकता पूरा गर्न विदेशबाट रिसाइकल्ड सामग्री आयात गरिरहेको छ।

आर्थिक र औद्योगिक सुरक्षाको विषय
प्लास्टिक्स युरोपकी प्रबन्ध निर्देशक भर्जिनिया ज्यानसेन्सले प्लास्टिक फोहोरलाई ‘बहुमूल्य वस्तु’ को रूपमा हेर्नुपर्ने बताइन्। “सर्कुलर अर्थतन्त्र केवल वातावरणीय लक्ष्य मात्र होइन, यो एक औद्योगिक लक्ष्य पनि हो। यदि हामीले आफ्नै फोहोरलाई रिसाइकल गरेर प्रयोग गर्न सकेनौँ भने हामी सधैँ विदेशी इन्धन र कच्चा पदार्थमा निर्भर रहनुपर्नेछ,” उनले भनिन्।

युरोपमा हाल जीवाश्म इन्धन  बाट बन्ने प्लास्टिकको उत्पादनमा पनि ८.३ प्रतिशतले कमी आएको छ। विज्ञहरूका अनुसार युरोपले बेलैमा ठोस कदम नचाले यस क्षेत्रको औद्योगिक जग नै धराशायी हुन सक्नेछ।