इरान युद्धको ९२औँ दिन: ट्रम्पद्वारा सम्झौताबारे समीक्षा, तेहरानद्वारा ‘कुनै ठोस सहमति नभएको’ दाबी
वासिङ्टन/तेहरान, १६ जेठ । इरानसँगको तनाव अन्त्य गर्नका लागि हुनसक्ने सम्भावित सम्झौताका विषयमा अनिश्चितता कायमै देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सम्झौताका विषयमा आफूले ‘अन्तिम निर्णय’ लिने बताइरहँदा इरानी अधिकारीहरूले भने अहिलेसम्म कुनै पनि औपचारिक सहमति नभएको स्पष्ट पारेका छन्।
इरानका मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बगेर गालिबाफले तेहरानले कुनै पनि सम्झौतालाई शब्दमा भन्दा पनि व्यवहारमा हेरेर मूल्याङ्कन गर्ने बताएका छन्। उनले वासिङ्टनले पहिले कदम नचालेसम्म इरानले कुनै पनि प्रक्रिया अघि नबढाउने अडान दोहोर्याएका छन्।
यस युद्ध र कूटनीतिक खिचातानीका मुख्य बुँदाहरू यस प्रकार छन्:
१. इरानको अडान: “कुरा चल्दैछ, सहमति भएको छैन”
इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले अमेरिकासँग संवाद जारी रहेको तर कुनै ठोस निष्कर्षमा नपुगिएको बताएका छन्। उनले ट्रम्पको ‘मागमा आधारित’ शैलीलाई अस्वीकार गर्दै हर्मुज जलडमरुमध्य (Strait of Hormuz) मा अमेरिकाले गरेको नौसैनिक नाकाबन्दी अवैध रहेको टिप्पणी गरे।
२. अमेरिकी सैन्य सक्रियता र रक्षा बजेट
अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड (CENTCOM) ले मध्यपूर्वमा आफ्ना सेना सतर्क अवस्थामा रहेको जनाएको छ। यता सिङ्गापुरमा आयोजित ‘शाङ्ग्रिला संवाद’ मा बोल्दै अमेरिकी रक्षा सचिव पिट हेगसेथले ट्रम्प प्रशासनले रक्षा क्षेत्रमा १.५ ट्रिलियन डलर लगानी गर्ने योजना बनाएको जानकारी दिए। उनले सहयोगी राष्ट्रहरूलाई आफ्नो कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) को कम्तीमा ३.५ प्रतिशत रक्षामा खर्च गर्न चेतावनी समेत दिएका छन्।
३. ह्वाइट हाउसमा अन्योल
ह्वाइट हाउसमा भएको ‘सिचुएसन रुम’ बैठकपछि पनि इरानसँगको सम्झौताबारे कुनै स्पष्ट जानकारी बाहिर आएको छैन। हर्मुज जलडमरुमध्यमा लगाइएको प्रतिबन्ध फुकुवा भएमा मात्र प्रगतिको सङ्केत मान्न सकिने विश्लेषण गरिएको छ।
४. लेबनानमा इजरायली आक्रमण तीव्र
इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले इजरायली सेना लेबनानको लिटानी नदी पार गरेर अघि बढेको घोषणा गरेका छन्। दक्षिणी लेबनानमा इजरायली सेनाको विस्तारसँगै बेरुत र बेका उपत्यकामा थप आक्रमणको जोखिम बढेको छ। शुक्रबार भएका आक्रमणहरूमा दर्जनौँ सर्वसाधारण मारिएका वा घाइते भएका छन्।
५. उत्तरी इजरायलमा सायरन
लेबनानबाट प्रहार गरिएका केही क्षेप्यास्त्रहरूलाई इजरायली सेनाले निस्तेज पारेको जनाएको छ। उत्तरी इजरायलको किर्याट शमोना नजिकै एउटा क्षेप्यास्त्र खसेको भए पनि कुनै मानवीय क्षति भने नभएको बताइएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँगको सम्झौतामा आफ्नो तर्फबाट निर्णय लिने तयारी गरिरहँदा युद्धग्रस्त क्षेत्रमा भने आक्रमण र सैन्य परिचालन रोकिएको छैन। कूटनीतिक प्रयास र सैन्य तनावबीच आगामी केही दिन निर्णायक हुने देखिएको छ।(स्रोत :अलजाजीरा र अन्तराष्ट्रिय न्यूज ऐजन्सी)
