इरानविरुद्ध ट्रम्पको ‘ऐतिहासिक’ आर्थिक कारबाहीको घोषणा: व्यापार गर्ने देशलाई पनि प्रतिबन्धको चेतावनी
वासिङ्टन डीसी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध हालसम्मकै ‘सबैभन्दा शक्तिशाली आर्थिक अभियान’ सुरु गर्ने घोषणा गरेका छन् । दुई देशबीच जारी युद्ध अन्त्यका लागि भइरहेको वार्ता निष्कर्षविहीन भएपछि वासिङ्टनले तेहरानमाथि दबाब बढाउँदै यस्तो कदम चालेको हो ।
बुधबार आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत एक सन्देश जारी गर्दै ट्रम्पले इरानले सम्झौता गर्ने अवसर गुमाएको टिप्पणी गरेका छन् । उनले अब इरानले ‘अकल्पनीय स्तरको आर्थिक युद्ध र एक्लोपन’ को सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन् ।
‘आर्थिक डी-डे’ को घोषणा
राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँग कुनै पनि प्रकारको व्यापारिक सम्बन्ध राख्ने तेस्रो मुलुकलाई समेत कडा कारबाही गर्ने धम्की दिएका छन् । उनले यसलाई ‘इकोनोमिक डी-डे’ (Economic D-Day) को संज्ञा दिएका छन् ।
ट्रम्पले लेखेका छन्, “जुनसुकै देश जसले आफ्नो वित्तीय संस्था, व्यवसाय, विमानस्थल वा सरकारी निकायलाई इरानको सहारा बन्न अनुमति दिन्छ, त्यसले आफैँ भयानक आर्थिक परिणाम भोग्नुपर्नेछ । तेल तस्करी, नगद स्थानान्तरण, र नक्कली कम्पनीहरूमार्फत हुने व्यापार अब तुरुन्तै बन्द हुनुपर्छ ।”
उनले अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरूलाई इरानको खतरालाई परास्त गर्न र उसलाई विश्वबाट अलग्याउन एकजुट हुन आह्वान समेत गरेका छन् ।
के हो ‘अपरेशन इकोनोमिक फ्युरी’?
गएको फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि सैन्य आक्रमण सुरु गरेदेखि नै ट्रम्प प्रशासनले ‘अपरेशन इकोनोमिक फ्युरी’ (Operation Economic Fury) नामक आर्थिक दबाब अभियान चलाउँदै आएको छ । अमेरिकाले यसअघि नै इरानको तेल निर्यात, ढुवानी र वित्तीय क्षेत्रमा कडा प्रतिबन्ध लगाउनुका साथै इरानी बन्दरगाहहरूमा नौसैनिक नाकाबन्दी समेत गरेको छ ।
इरानको प्रतिक्रिया: ‘यो नयाँ कुरा होइन’
ट्रम्पको पछिल्लो धम्कीलाई इरानले भने खासै महत्त्व दिएको छैन । इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यम आईआरआईबी ले यसलाई ‘सैन्य असफलतापछिको प्रलाप’ भनेको छ । त्यस्तै, अर्ध-सरकारी समाचार एजेन्सी तस्निमले अमेरिकाले वर्षौंदेखि यस्ता प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको तर इरान ती प्रतिबन्धहरू छल्न सिपालु भइसकेको दाबी गरेको छ ।
फर्स न्यूज एजेन्सीले ट्रम्पको दाबीलाई ‘भ्रम’ भन्दै अमेरिकाले इरानको पतन हुने भविष्यवाणी बारम्बार गरे पनि सफल हुन नसकेको टिप्पणी गरेको छ ।
विश्लेषकको दृष्टिकोण: चीनमाथि दबाब पुग्ने सम्भावना
५ महिनादेखि जारी युद्धमा कुनै उल्लेख्य निकास ननिस्किएपछि ट्रम्प प्रशासनमा निराशा बढेको देखिन्छ । विज्ञहरूका अनुसार यदि ट्रम्पले इरानसँग व्यापार गरिरहेका चिनियाँ बैंकहरूमाथि कडा प्रतिबन्ध लगाए भने मात्र यो कदम प्रभावशाली हुन सक्छ ।
अब्सेडियन रिस्क एडभाइजरका ब्रेट एरिकसन भन्छन्, “ट्रम्पका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती समय हो । यो आर्थिक युद्धले कति छिटो नतिजा दिन्छ, त्यसैमा यसको सफलता निर्भर गर्छ ।” तर टर्की, इराक र मध्य एसियाली देशहरूसँग इरानको जमिनमार्फत हुने व्यापार रोक्न अमेरिकाका लागि निकै कठिन हुने विश्लेषण गरिएको छ ।
