त्रिशूलीका सुरुङमा फसेका मजदुरको उद्धार गर्न नेपाली सेनाद्वारा ड्रिलिङ सुरु, भारत र चीनसँग विशेषज्ञ सहयोग माग

काठमाडौँ, १४ भदौ । गत बुधबार तिब्बतसँगको सीमा क्षेत्रमा रहेको हिमनदी फुट्दा आएको भीषण बाढी र पहिरोका कारण बेपत्ता भएका सयौँ जलविद्युत मजदुरहरूको खोजी तथा उद्धार कार्यलाई नेपाली सेनाले तीव्र पारेको छ। प्रतिकूल मौसम र नदीको बढ्दो जलस्तरका बाबजुद सेनाले रसुवास्थित त्रिशूली ३-ए र ३-बी जलविद्युत आयोजनाको सुरुङभित्र फसेका मजदुरहरूसम्म पुग्न ड्रिलिङ (प्वाल पार्ने) कार्य सुरु गरेको छ।

सुरुङभित्रै जीवित रहेको आशङ्का
सरकारले दिएको जानकारी अनुसार विभिन्न जलविद्युत आयोजनाका सुरुङभित्र अझै पनि १०० भन्दा बढी मजदुरहरू जीवितै फसेको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। विशेषगरी त्रिशूली ३-ए को माथिल्लो सुरुङमा हिलो र लेदो भरिएकाले उद्धारकर्ताहरूलाई भित्र पस्न कठिन भइरहेको छ।

शनिबार साँझ सेनाको उद्धार टोलीले ड्रिल मेसिन प्रयोग गरी सुरुङको माथिल्लो भागमा प्वाल पारेर भित्र अक्सिजन (हावा) पठाउने र क्यामेरा प्रयोग गरी भित्रको अवस्था नियाल्ने प्रयास गरेको थियो। यद्यपि, आइतबार बिहान परेको वर्षा र नदीको सतह पुनः बढेपछि केही समय उद्धार कार्य रोकिएको थियो। पानीको सतह केही घटेसँगै पुनः एक्साभेटर, हाइड्रोलिक कटर र ड्रिलिङ मेसिनको प्रयोग गरी खोजी कार्य सुचारु गरिएको नेपाली सेनाले जनाएको छ।

विपत्तिका केही मुख्य तथ्याङ्क:

• मृत्यु हुनेको संख्या: ७५० पुग्यो।

• बेपत्ता: ३,००० भन्दा बढी (जसमध्ये ९३३ जना जलविद्युत आयोजनाका मजदुर रहेका छन्)।

• प्रभावित जिल्ला: रसुवा, नुवाकोट र धादिङ।

• विपद्को कारण: ५,२०० मिटरको उचाइमा रहेको हिमनदी (ग्लेसियर) को ठूलो हिस्सा खसेर आएको भीषण बाढी।

अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको अपिल
नेपाल सरकारले उद्धार कार्यमा रहेका प्राविधिक कठिनाइ र स्रोत साधनको अभावलाई मध्यनजर गर्दै छिमेकी मुलुक भारत र चीनसँग विशेषज्ञ टोली र अत्याधुनिक उपकरणका लागि अनुरोध गरेको छ। काठमाडौँबाट रिपोर्टिङ गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएअनुसार, सुरुङभित्र रहेकाहरूको जीवन रक्षाका लागि सरकारले ‘अन्तिम प्रयास’ गरिरहेको छ।

भूकम्प नभई पहिरोको कम्पन
यसैबीच, अमेरिकी भौगर्भिक सर्वेक्षण (USGS) ले सुरुमा यसलाई भूकम्पको सङ्केत भने तापनि पछि आफ्नो अध्ययन सच्याएको छ। USGS का अनुसार ५,२०० मिटरको उचाइबाट ठूलो हिमपहिरो १२ सय मिटर तल खसेर लेन्दे नदीमा बजारिँदा उत्पन्न भएको कम्पनलाई भूकम्प मानिएको थियो। सोही पहिरो र हिमताल फुट्दा आएको बाढीले ३० मिनेटभित्रै त्रिशूली नदीको सतह ९ मिटरले बढाएको थियो, जसले तल्लो तटीय क्षेत्रमा ठूलो विनाश निम्त्यायो।

हाल राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण र नेपाली सेनाको टोलीले प्रभावित क्षेत्रमा राहत र उद्धारलाई प्राथमिकतामा राखेका छन्। जलविद्युत आयोजनाका सुरुङभित्र रहेका मजदुरहरूको अवस्था अझै अज्ञात रहेकाले परिवारजन र आफन्तहरू चिन्तित बनेका छन्।