स्टकहोम , २० असोज ।  अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरूको हवालाबाट प्राप्त जानकारीअनुसार, बेल्जियममा जन्मिएका वैज्ञानिक फ्रान्सिस हालजेनले यस वर्षको भौतिकशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्। ब्रह्माण्डीय मूलका उच्च-ऊर्जा न्युट्रिनोको खोज तथा आइसक्यूब न्युट्रिनो वेधशालाको स्थापनामा पुर्‍याएको उल्लेखनीय योगदानका लागि उनलाई यो सम्मान प्रदान गरिएको हो।

रोयल स्विडिस एकेडेमी अफ साइन्सेजले मंगलबार स्टकहोमबाट यस वर्षको पुरस्कार घोषणा गरेको थियो। ८२ वर्षीय हालजेन हाल अमेरिकाको विस्कन्सिन-म्याडिसन विश्वविद्यालयसँग आबद्ध रहेका छन्।

के हो उच्च-ऊर्जा न्युट्रिनो?

उच्च-ऊर्जा न्युट्रिनो भनेको ब्रह्माण्डका अत्यन्त ऊर्जाशील स्रोतहरूबाट उत्सर्जन हुने अत्यन्त सूक्ष्म कणहरू हुन्। हालजेनको अनुसन्धान र उनले आइसक्यूब न्युट्रिनो वेधशालाको विकासमा पुर्‍याएको योगदानले यस्ता कणहरूको खगोलीय उत्पत्ति पहिचान गर्न र तिनको वैज्ञानिक अध्ययन गर्नका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण आधार तयार गरेको एकेडेमीले जनाएको छ। अन्टार्कटिकाको बरफमुनि निर्मित आइसक्यूब वेधशाला विश्वकै सबैभन्दा ठूला न्युट्रिनो डिटेक्टरमध्ये एक मानिन्छ, जसले ब्रह्माण्डका टाढाका स्रोतहरूबाट आउने यी भुत जस्ता कणहरूलाई पत्ता लगाउने काम गर्छ।

पुरस्कार रकम र वितरण व्यवस्था

यस वर्षको नोबेल पुरस्कार रकम एक करोड २० लाख स्विडिस क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर बराबर) रहेको छ। नोबेल पुरस्कार एक व्यक्ति, पुरस्कार विजेताहरूको समूह, वा कुनै संस्थालाई समेत प्रदान गर्न सकिने व्यवस्था रहेको छ।

गत वर्षको पुरस्कार ‘क्वान्टम टनेलिङ’ अनुसन्धानका लागि

गत वर्ष तीन जना वैज्ञानिकले परमाणुभन्दा साना कणहरूमा देखिने ‘क्वान्टम टनेलिङ’ नामक असामान्य घटनासम्बन्धी अनुसन्धानका लागि भौतिकशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। उनीहरूको अनुसन्धानले एमआरआई उपकरणबाट अत्यन्त संवेदनशील मापन गर्न सकिने प्रविधिको विकासमा सहयोग पुर्‍याएको थियो, साथै यसले अझ प्रभावकारी मोबाइल फोन र तीव्र गतिको कम्प्युटर विकासका लागि समेत आधार तयार गरेको थियो।

यस वर्षको नोबेल पुरस्कार शृंखला

यस वर्षको नोबेल पुरस्कार घोषणा सोमबार चिकित्साशास्त्रतर्फको पुरस्कारबाट सुरु भएको थियो, जुन तीन जना वैज्ञानिकलाई संयुक्त रूपमा प्रदान गरिएको छ। उनीहरूको अनुसन्धानले मस्तिष्कले कसरी काम गर्छ भन्ने विषयको अध्ययनका लागि प्रकाशको प्रयोग गर्ने उपकरण विकास गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ।

आगामी दिनहरूमा थप पुरस्कार घोषणा हुने तालिका रहेको छ। बिहीबार रसायनशास्त्र र साहित्यतर्फका पुरस्कार घोषणा गरिनेछ भने शुक्रबार शान्तितर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिनेछ। आगामी सोमबार आर्थिक विज्ञानतर्फको नोबेल स्मृति पुरस्कार घोषणा गरिने कार्यक्रम रहेको छ।