काठमाडौं, २० असोज । फ्रान्समा चर्किएको अभूतपूर्व विद्यार्थी आन्दोलनले युरोपकै दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्रमा गहिरिँदै गएको वित्तीय दबाब र बजेट घाटाको गम्भीर अवस्थालाई छताछुल्ल पारेको छ। फ्रान्सको राष्ट्रिय साङ्ख्यिकी एजेन्सीका अनुसार गत जुनसम्ममा देशको सार्वजनिक ऋण ४ खर्ब अमेरिकी डलर (४ ट्रिलियन) भन्दा बढी पुगेको छ, जुन देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) भन्दा पनि बढी हो।

एकातर्फ बढ्दो उमेर समूहका कारण पेन्सन खर्च र रक्षा बजेटमा वृद्धि भइरहेको छ भने अर्कातिर विद्यालयमा जनशक्ति अभाव, खाचाखच कक्षाकोठा र जीर्ण पूर्वाधार सुधारको माग गर्दै विद्यार्थीहरू सडकमा छन्।

बजेट कटौती र राजनीतिक अन्योल

बजेट घाटा कम गर्न फ्रान्सेली सरकारले खर्चमा व्यापक कटौती र कर वृद्धिको प्रस्ताव ल्याएको छ। तर, आगामी वर्ष हुने राष्ट्रपतिको निर्वाचनका कारण संसद्ले यी आर्थिक सुधारका कदमहरूलाई फितलो बनाउन सक्ने वित्तीय विश्लेषकहरूको चिन्ता छ।

क्यापिटल इकोनोमिक्सका मुख्य युरोपेली अर्थशास्त्री एन्ड्र्यू केनिङघमका अनुसार निर्वाचनपछि सम्भावित Far-Right वा Far-Left नेतृत्व आउँदा अझ बढी ‘वित्तीय पपुलिज्म’ (लोकप्रियतावादी खर्च) बढ्ने र ऋणको सङ्कट झनै चर्कने जोखिम छ।

फ्रान्सको आर्थिक सङ्कटका मुख्य सूचकहरू:

युरोजोनमै मन्दीको खतरा

फ्रान्सेली सरकारी ऋणपत्र (Bond) को जोखिम बढेसँगै फ्रान्स र जर्मनीको बन्ड याल्डबिचको अन्तर सन् २०१२ यताकै उच्च बिन्दुमा पुगेको छ। यसले गर्दा लगानीकर्ताहरूले फ्रान्सेली ऋणपत्रमा जोखिम बढेको भन्दै उच्च प्रतिफल माग गरिरहेका छन्।

अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका मुख्य युरोपेली अर्थशास्त्री एन्जल टालाभेराका अनुसार फ्रान्सको आर्थिक आकार र प्रणालीगत महत्त्वका कारण यो सङ्कट युरोपेली सङ्घका अन्य देशहरूमा फैलिन सक्ने र सिङ्गो युरोजोनमै सन् २०१० को दशकजस्तै गम्भीर वित्तीय सङ्कट निम्त्याउन सक्ने खतरा रहेको छ।

यसै वित्तीय अन्योलका कारण २१ युरोपेली देशहरूले प्रयोग गर्ने साझा मुद्रा ‘युरो’ को मूल्य अमेरिकी डलरको तुलनामा घटेर प्रति युरो १.१२ डलर आसपास पुगेको छ। बन्ड याल्डमा भएको यो अप्रत्याशित वृद्धिले समग्र युरोपमै कर्जा महँगो बनाउने र भर्खरै सुधारको बाटोमा फर्कँदै गरेको युरोपेली अर्थतन्त्रलाई पुनः मन्दीतर्फ धकेल्ने जोखिम बढेको छ।