काठमाडौँ । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स क्षेत्रको अग्रणी अमेरिकी कम्पनी ‘ओपनएआई’  का एक पूर्वइन्जिनियरलाई बैठक कक्षमा गोप्य रूपमा सुन्ने उपकरण  राखेको अभियोगमा अमेरिकी अधिकारीहरूले पक्राउ गरेका छन्।

अमेरिकी न्याय मन्त्रालयका अनुसार पक्राउ पर्नेमा कम्पनीमा कार्यरत ३५ वर्षीय साउदी नागरिक अब्दुलरहमान अल्फोजान रहेका छन्। सन् २०२५ को जुलाईदेखि ओपनएआईमा इन्जिनियरका रूपमा कार्यरत अल्फोजानलाई मङ्गलबार अदालतमा पेस गरिएको थियो।

दोषी ठहर भएमा उनलाई अधिकतम पाँच वर्षको कैद र २ लाख ५० हजार अमेरिकी डलरसम्म जरिवाना हुन सक्नेछ।

शौचालयको कागजभित्र लुकाइएको उपकरण

अदालतमा दर्ता गरिएको अभियोगपत्रअनुसार सेप्टेम्बर २८ को आसपासमा ट्वाइलेट पेपर  भित्र लुकाएर उक्त सुन्ने उपकरण बैठक कक्षमा राखिएको थियो। सेप्टेम्बर ३० मा कम्पनीका कर्मचारीहरूले उक्त उपकरण फेला पारेका थिए।

कम्पनीको सीसीटीभी फुटेज  हेर्दा अल्फोजान अधिकार नै नभएको र उच्च गोपनीयता कायम राख्नुपर्ने कार्यकारी बैठक कक्ष वरपर पटक-पटक झुल्किएको देखिएको थियो। पछि कम्पनीका सुरक्षाकर्मीहरूले खानतलासी गर्दा उनको झोलाबाट अर्को एक थान उस्तै सुन्ने उपकरणसमेत बरामद गरेका थिए।

आफ्नै एआई मोडल प्रयोग गरी आरोपीको पहिचान

घटना सार्वजनिक भएलगत्तै ओपनएआईले अल्फोजानलाई सेवाबाट बर्खास्त गरेको छ। कम्पनीले सामाजिक सञ्जालमार्फत जानकारी दिँदै आफ्नै एआई मोडल  को सहयोगमा उक्त उपकरण कहाँबाट आयो र कसले राख्यो भन्ने विश्लेषण गरी आरोपीको पहिचान गरिएको जनाएको छ।

“अहिलेसम्मको अनुसन्धानबाट ती व्यक्तिले एआई मोडलका ‘वेट्स’, स्रोत कोड  वा ग्राहकका डेटामा अनधिकृत पहुँच पुर्‍याएको वा चोरी गरेको कुनै प्रमाण भेटिएको छैन,” ओपनएआईले भनेको छ, “हामीले तुरुन्तै एफबीआई (FBI) लाई खबर गर्‍यौँ र छिटो कारबाही गरी arrest गरेकोमा अनुसन्धान अधिकारीहरूप्रति आभारी छौँ।”

अमेरिकी सुरक्षा निकायको प्रतिक्रिया

सङ्घीय अनुसन्धान ब्युरो का निर्देशक काश पटेलले अमेरिकी एआई नवप्रवर्तन  को रक्षा गर्नु राष्ट्रिय सुरक्षा र आर्थिक शक्तिका लागि अपरिहार्य रहेको बताउनुभयो। “एफबीआईले यस मिसनलाई आफ्नो काउन्टरइन्टेलिजेन्स को उच्च प्राथमिकतामा राखेको छ,” उहाँले भन्नुभयो।

पछिल्लो समय एआई प्रविधिमा विश्वव्यापी प्रभुत्व जमाउन विभिन्न देश र कम्पनीहरूबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा चलिरहेका बेला ओपनएआईमा घटेको यो जासुसीको घटनाले प्रविधि क्षेत्रमा थप तरङ्ग पैदा गरेको छ।