पेरिस । फ्रान्समा बढ्दो महँगी, जीवनयापनको खर्च र विद्यालयको कमजोर अवस्थाविरुद्ध देशव्यापी प्रदर्शनमा उत्रिएका झन्डै एक हजार जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। शनिबार देशका विभिन्न सहरमा लाखौँ मानिस सहभागी प्रदर्शन दिनभरि शान्तिपूर्ण रहे पनि साँझपख केही स्थानमा प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडप भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

फ्रान्सको गृह मन्त्रालयका अनुसार शनिबार करिब चार लाख १० हजार मानिस प्रदर्शनमा सहभागी भएका थिए। तर, मजदुर सङ्गठनहरूले भने प्रदर्शनकारीको सङ्ख्या करिब आठ लाख रहेको दाबी गरेका छन्।

प्रदर्शनका क्रममा राजधानी पेरिससहित विभिन्न सहरमा प्रहरीले अश्रुग्यास र पानीको फोहोरा प्रयोग गरेको थियो। दक्षिणी बन्दरगाह सहर मार्सेमा सडक अवरुद्ध गर्न बनाइएका अवरोधमा आगजनी गरिएको थियो भने बोर्डोमा केही प्रदर्शनकारीले पसल तथा भवनमा लगाइएका काठका पाता निकालेर सडक अवरुद्ध गर्ने प्रयास गरेका थिए।

यद्यपि, गत साताको प्रदर्शनपछि देखिएको व्यापक लुटपाट, आगजनी र तोडफोडको तुलनामा यसपटक सुरक्षा निकायले स्थिति केही हदसम्म नियन्त्रणमा राख्न सफल भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

फ्रान्स सरकारले प्रदर्शन हिंसात्मक बन्न नदिन देशभर करिब ७० हजार प्रहरी परिचालन गरेको थियो। राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोंले यसै साता मान्यताप्राप्त मजदुर सङ्गठनले आयोजना गरेका प्रदर्शनलाई मात्र अनुमति दिने निर्णय गरेका थिए। यसअघि भएका हिंसात्मक घटनामा संलग्न सयौँ व्यक्तिलाई शीघ्र सुनुवाइ प्रक्रियामार्फत कारागार चलान गरिएको छ।

पेरिसमा शान्तिपूर्ण र्‍यालीपछि झडप

पेरिसमा पोर्त द इटालीबाट पोर्त द भिन्सेनसम्म निकालिएको शान्तिपूर्ण जुलुसको अन्त्यतिर प्रदर्शनकारी र दङ्गा नियन्त्रणमा खटिएका प्रहरीबीच झडप भएको थियो। केही नकाबधारी प्रदर्शनकारीले अस्थायी सडक अवरोध खडा गर्नुका साथै प्रहरीमाथि वस्तुहरू प्रहार गरेका थिए। केही युवाले कार बिक्री केन्द्रका सिसा फुटाउन थालेपछि प्रहरीले बल प्रयोग गरेको थियो।

फ्रान्सका गृहमन्त्री लोरा न्युनेजले जुलुसको पछिल्लो भागमा हजारौँ कट्टरपन्थी कार्यकर्ता उपस्थित रहेको र तीमध्ये करिब ५०० जनालाई सम्भावित दङ्गाकारीका रूपमा पहिचान गरिएको बताएका छन्।

दक्षिणी सहर मार्सेमा फोहोर राख्ने डब्बामा आगजनी गरिएको थियो भने सडक अवरुद्ध गर्न धातुका पाता प्रयोग गरिएको थियो। बोर्डोमा पनि केही प्रदर्शनकारीले भवनमा लगाइएका काठका पाता निकालेर सडकमा अवरोध निर्माण गरेका थिए।

लियोनमा स्थानीय प्रशासनले प्रदर्शन निषेध गरेको क्षेत्रमा भेला भएका मानिसलाई तितरबितर पार्न प्रहरीले अश्रुग्यास प्रयोग गरेको थियो।

फ्रान्सेली समाचार संस्था एएफपीका अनुसार, घटनामा दुई जना गम्भीर घाइते भएका छन्। उनीहरूमध्ये एक जना दक्षिणपश्चिमी सहर टुलुज र अर्का मध्य फ्रान्सको क्लेरमों-फेराँका हुन्।

महँगी, गरिबी र असमानताविरुद्ध आक्रोश

प्रदर्शनमा सहभागीहरूले बढ्दो जीवनयापन खर्च, विद्यालयमा शिक्षकको अभाव, कमजोर शैक्षिक पूर्वाधार र सरकारप्रतिको असन्तुष्टिलाई आन्दोलनको प्रमुख कारण बताएका छन्।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै पेरिसमा प्रदर्शनमा सहभागी २६ वर्षीया जेलीले राष्ट्रपति म्याक्रों सत्तामा आएपछि आफूहरूले लामो समयदेखि कठिनाइ भोगिरहेको बताएकी थिइन्। करको भार बढेको, जनताको आवाज नसुनिएको र सरकारप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्ने ठाउँसमेत सीमित भएको उनको भनाइ थियो।

नाम सार्वजनिक गर्न नचाहेका दुई किशोर प्रदर्शनकारीले पनि आफ्नो पुस्ताले आफूलाई सरकारबाट उपेक्षित महसुस गरेको बताएका थिए। उनीहरूले तोडफोड र लुटपाटलाई उचित मान्न नसकिने भए पनि गरिबी र प्रहरीको व्यवहारले युवामा आक्रोश बढाएको टिप्पणी गरेका थिए।

उनीहरूका अनुसार, सरकारले प्रदर्शनकारीका माग सम्बोधन गर्ने ठोस कदम नचालेसम्म आन्दोलन रोकिने सम्भावना कम छ।

यसैबीच, मध्य–उत्तरी सहर ओर्लेआँमा दक्षिणपन्थी नेसनल र्‍याली पार्टीको विरोधमा करिब १३ हजार मानिस सहभागी भएको प्रदर्शन भने शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको थियो।

गत साताको हिंसात्मक घटनापछि सुरक्षा कडा

गत साताको प्रदर्शनमा फ्रान्सभर करिब पाँच लाख ५० हजार मानिस सहभागी भएको गृह मन्त्रालयले जनाएको थियो। त्यसबेला सुरुमा शान्तिपूर्ण रहेका जुलुसहरू पछि हिंसात्मक बनेका थिए। विभिन्न सहरमा पसल लुटपाट, सार्वजनिक भवनमा आगजनी र व्यापक तोडफोड भएको थियो।

फ्रान्सको वाणिज्य तथा उद्योग चेम्बरका अनुसार, ती घटनाबाट देशभर दुई हजारभन्दा बढी पसल तथा व्यवसाय प्रत्यक्ष प्रभावित भएका थिए। क्षतिको मूल्य सयौँ मिलियन युरो पुगेको अनुमान गरिएको थियो।

एएफपीका अनुसार, गत साताको प्रदर्शनमा प्रहरीको भीड नियन्त्रणमा प्रयोग हुने ग्रिनेडबाट एक प्रदर्शनकारीको हात उडेको थियो भने करिब एक हजार प्रहरी घाइते भएका थिए। त्यसपछि पेरिससहित विभिन्न सहरमा रातिको समयमा कर्फ्यु लगाइएको थियो।

यसपटकको प्रदर्शनमा हिंसा नियन्त्रण गर्न ७० हजार प्रहरी परिचालन गरिएको थियो। गृह मन्त्रालयका अनुसार, शनिबार देशभर भएको प्रदर्शनमा सहभागीको सङ्ख्या गत साताको तुलनामा कम थियो। तर, महँगी र सार्वजनिक सेवाको अवस्थालाई लिएर जनअसन्तुष्टि भने कायमै छ।

अन्य युरोपेली सहरमा पनि प्रदर्शन

फ्रान्समा प्रदर्शन जारी रहँदा युरोपका अन्य सहरमा पनि सरकारविरोधी प्रदर्शन र झडप भएका छन्।

अल्बानियाको राजधानी तिरानामा हजारौँ प्रदर्शनकारीलाई तितरबितर पार्न प्रहरीले अश्रुग्यास प्रयोग गरेको थियो। बेल्जियमको राजधानी ब्रसेल्समा पनि प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडप भएको खबर सार्वजनिक भएको थियो।

उत्तरी इटालीको मिलानमा भने प्रदर्शन हिंसात्मक बन्न सक्ने आशङ्कामा प्रहरीले सैनिकसहित ठूलो सुरक्षा टोली परिचालन गरेको थियो। गत साता भएको आगजनी, सिसा फुटाउने र पसल लुटपाटका घटनाको पुनरावृत्ति रोक्न सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाइएको थियो।

राष्ट्रपति म्याक्रोंमाथि बढ्दो राजनीतिक दबाब

फ्रान्समा आगामी राष्ट्रपतीय निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा प्रदर्शनले राष्ट्रपति म्याक्रों र उनको सरकारमाथि राजनीतिक दबाब बढाएको छ। विपक्षी दलका नेताहरूले बढ्दो महँगी, कमजोर सार्वजनिक सेवा र सुरक्षा व्यवस्थापनको विषयलाई लिएर सरकारको आलोचना गरिरहेका छन्।

प्रदर्शनको सुरुआत विद्यालयमा शिक्षकको अभाव र कमजोर शैक्षिक सुविधाविरुद्ध विद्यार्थीहरूले थालेको आन्दोलनबाट भएको थियो। पछि मजदुर सङ्गठन र अन्य समूहसमेत सहभागी भएपछि यो महँगी, इन्धनको मूल्य र जीवनयापन खर्चविरुद्धको व्यापक आन्दोलनमा परिणत भएको हो।

एसोसिएटेड प्रेस (एपी) र रोयटर्सका समाचारअनुसार, फ्रान्सेली सरकारले एकातिर सार्वजनिक खर्च र बढ्दो आर्थिक दबाब व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्था छ भने अर्कोतिर शिक्षा, रोजगारी र दैनिक जीवनयापनसम्बन्धी जनताका माग सम्बोधन गर्नुपर्ने चुनौती सामना गरिरहेको छ।

प्रदर्शनले फ्रान्समा आर्थिक असन्तुष्टि मात्र नभई सरकारप्रतिको विश्वास, सार्वजनिक सेवाको गुणस्तर र आगामी राजनीतिक प्रतिस्पर्धासँग जोडिएका प्रश्नसमेत उजागर गरेको छ।

(स्रोत: बीबीसी, एएफपी, एसोसिएटेड प्रेस (एपी), रोयटर्स तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित समाचार।)