ब्राजिलिया। ब्राजिलका वामपन्थी राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला डा सिल्भाले दक्षिणपन्थी नेता तथा सिनेटर फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै चौथो कार्यकालका लागि जित हासिल गर्नुभएको छ। पहिलो चरणको निर्वाचनमा पछि पर्नुभएका लुलाले दोस्रो चरणमा अप्रत्याशित पुनरागमन गर्दै विजय हासिल गर्नुभएको हो।

ब्राजिलको सर्वोच्च निर्वाचन अदालतका अनुसार ८० प्रतिशतभन्दा बढी मतगणना हुँदा लुलाले ५१ प्रतिशत मत प्राप्त गर्नुभएको छ भने बोल्सोनारोले ४८.६८ प्रतिशत मत पाउनुभएको छ। स्थानीय समयअनुसार राति ९ बजेर १३ मिनेटमा निर्वाचन परिणाम लुलाको पक्षमा गएको घोषणा गरिएको थियो।

आधुनिक ब्राजिलको निर्वाचन इतिहासमा पहिलो चरणमा पराजित हुँदै दोस्रो चरणमा राष्ट्रपति निर्वाचन जित्ने उम्मेदवारका रूपमा लुलाले नयाँ कीर्तिमान कायम गर्नुभएको बताइएको छ।

लुलाको जितसँगै ल्याटिन अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र भएको ब्राजिलको नेतृत्व उहाँकै हातमा रहने भएको छ। यसले क्षेत्रीय राजनीतिमा प्रभावशाली मानिएको दक्षिणपन्थी खेमाका लागि महत्वपूर्ण चुनावी अवसर गुमाएको छ।

मतदानको समय दुई घण्टा थपिएपछि विवाद

निर्वाचनका क्रममा केही क्षेत्रमा सार्वजनिक यातायात सेवा कटौती गरिएको र दक्षिणी क्षेत्रमा भारी वर्षाका कारण मतदान प्रभावित भएको विषयले विवाद सिर्जना गरेको छ।

लुलाको चुनावी अभियानले केही क्षेत्रमा मतदानस्थलसम्म पुग्न सार्वजनिक यातायातको पहुँच घटाइएको भन्दै आपत्ति जनाएको थियो। उता, दक्षिणपन्थी प्रभाव बलियो रहेको दक्षिणी क्षेत्रमा भारी वर्षाका कारण मतदान प्रभावित भएको भन्दै बोल्सोनारो पक्षले पनि मतदानको समय थप्न माग गरेको थियो।

दुवै पक्षको मागपछि सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश क्रिस्टियानो जानिनले मतदानको समय दुई घण्टा थप्ने आदेश दिनुभएको थियो। त्यसपछि देशभरका मतदानस्थल निर्धारित समयभन्दा दुई घण्टा ढिलो, स्थानीय समयअनुसार साँझ ७ बजेसम्म खुला राखिएका थिए।

तर, मतदानको समय थप्ने निर्णयले निर्वाचन प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएको छ। यस विषयमा कानुनी चुनौती उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ भने निर्वाचनपछिको राजनीतिक तनाव थप चर्किन सक्ने देखिएको छ।

बोल्सोनारो पक्षबाट हार स्वीकार भएको छैन

निर्वाचन परिणाम आधिकारिक रूपमा लुलाको पक्षमा घोषणा भइसके पनि पराजित उम्मेदवार फ्लाभियो बोल्सोनारो र उहाँको चुनावी अभियानले अहिलेसम्म हार स्वीकार गरेका छैनन्।

बोल्सोनारोका चुनावी संयोजक रोजेरियो मारिन्होले मतदानको समय थप्ने सर्वोच्च अदालतको निर्णयको आलोचना गर्नुभएको छ। उहाँले अदालतका केही न्यायाधीशले निर्वाचन प्रक्रियामा अत्यधिक हस्तक्षेप गरिरहेको आरोप लगाउँदै निर्णयलाई ‘लज्जास्पद’ कदमको संज्ञा दिनुभएको छ।

मारिन्होले लोकतन्त्रको हितका लागि न्यायिक ‘कू’ वा प्रक्रियागत चलखेल हुन नहुने बताउनुभएको छ। उहाँले देशमा तानाशाहीको जोखिमसमेत रहेको आशंका व्यक्त गर्नुभएको छ।

फ्लाभियोका पिता तथा पूर्वराष्ट्रपति जैर बोल्सोनारोले पनि सन् २०२२ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा लुलासँग पराजित भएपछि आफ्नो हारलाई स्पष्ट रूपमा स्वीकार गर्नुभएको थिएन। यस पृष्ठभूमिमा नयाँ निर्वाचन परिणामपछि पनि विवाद लम्बिन सक्ने आशंका गरिएको छ।

‘प्रजातन्त्रको ऐतिहासिक विजय’

लुलाको चुनावी अभियानले निर्वाचन परिणामलाई ‘प्रजातन्त्रको ऐतिहासिक विजय’ भन्दै स्वागत गरेको छ।

चुनावी अभियानका संयोजक एडिन्हो सिल्भाले आफ्ना सहकर्मीसँग विजय उत्सव मनाउँदै गरेको भिडियो सार्वजनिक गर्नुभएको थियो। उहाँले अर्को सन्देशमार्फत निर्वाचन परिणामलाई प्रजातन्त्रका लागि ऐतिहासिक उपलब्धि भएको बताउनुभएको छ।

लुलाको जितलाई पहिलो चरणको नतिजापछि दक्षिणपन्थी खेमाको पक्षमा देखिएको राजनीतिक माहोल उल्ट्याउने महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।

राजनीतिक ध्रुवीकरणबीच लुलालाई शासन सञ्चालनमा चुनौती

विश्लेषक फर्नान्डो ब्रान्कोलीका अनुसार लुलाले पहिलो चरणको पराजयपछि उल्लेखनीय पुनरागमन गर्दै निर्वाचन जित्नुभएको छ। उहाँका अनुसार लुलाको जितले धेरैको अनुमान उल्ट्याएको छ। लुलाकै राजनीतिक खेमाभित्रका कतिपय व्यक्तिले समेत बोल्सोनारो विजयी हुने सम्भावना बढी ठानेका थिए।

यद्यपि, निर्वाचनमा विजय हासिल गर्नु र सरकारका नीति प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नु लुलाका लागि फरक चुनौती हुने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

ब्राजिलको संसद्मा दक्षिणपन्थी सांसदहरूको प्रभाव बढेको छ भने महत्वपूर्ण राज्यहरूमा दक्षिणपन्थी गभर्नरहरूको नेतृत्व कायम छ। यसले लुला सरकारलाई संसद् र राज्यस्तरमा सहकार्य तथा राजनीतिक सम्झौता गर्न बाध्य बनाउने देखिएको छ।

अल जजिराकी संवाददाता मोनिका यानाकिवका अनुसार ब्राजिलको न्यायिक प्रणालीभित्रै गहिरो मतभेद रहेको छ। सर्वोच्च अदालतभित्रका विभाजनले निर्वाचनपछिको विवादलाई थप जटिल बनाउन सक्ने उहाँको विश्लेषण छ।

लुलाले आफ्नो चुनावी प्रतिबद्धताअनुसार व्यापक नीतिगत परिवर्तन गर्न कठिनाइ भोग्न सक्ने विश्लेषक ब्रान्कोलीको आकलन छ। उहाँका अनुसार नयाँ सरकारले ठूला नीतिगत परिवर्तनभन्दा सीमित उपलब्धि हासिल गर्न र विभिन्न राजनीतिक समूहसँग निरन्तर वार्ता गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

यसरी, लुलाको चुनावी जितले ब्राजिलको राजनीतिक दिशा निर्धारण गरे पनि कानुनी विवाद, संसद्मा दक्षिणपन्थी शक्तिको प्रभाव र गहिरो राजनीतिक ध्रुवीकरणले उहाँको आगामी कार्यकाल चुनौतीपूर्ण हुने संकेत गरेको छ।