भाद्र शुक्ल चतुर्थीः गणेश चतुर्थी (चथाः)पर्व मनाइँदै
धर्मशास्त्रअनुसार सत्ययुगमा भाद्र शुक्ल चतुर्थीकै दिन भगवान् गणेशको जन्म भएको मानिन्छ। शिवपार्वतीका पुत्र गणेशलाई जुनसुकै धार्मिक कर्ममा अग्रपूजाको अधिकार प्राप्त छ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका पूर्वअध्यक्ष सदस्य एवं धर्मशास्त्रविद् प्राध्यापक डाक्टर रामचन्द्र गौतमका अनुसार आज हरितालिका तीजको व्रत पारायण गरी गणेशको व्रत गर्ने शास्त्रीय विधान रहेको छ।
“भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन सुखद् दाम्पत्य जीवन तथा सुखशान्तिको कामना गरेका व्रतालुहरूले चतुर्थीका दिन जीवनमा विघ्न नआओस् भनेर गणेश पूजा गर्ने विधान गणेश पुराणमा स्पष्ट रूपमा उल्लेख छ,” डा. गौतमले भने।
धर्मशास्त्रविद् गौतमका अनुसार बिहान हरितालिका तीजको व्रत समापनका लागि पारायण गरी मध्याह्नकालमा गणेशको पूजा आराधना गरी अघ्र्य दिनुपर्ने विधि रहेको छ। यस अवसरमा केही भक्तजनहरूले गणेश चतुर्थीको व्रत समेत गर्ने गरेको पाइन्छ।
नेवार समुदायमा यस दिन बालबालिकालाई ‘छुस्यामुस्या’ बाँड्ने विशेष चलन रहेको छ। यो परम्परा पुस्तौंदेखि चलिआएको छ र आजको दिनमा पनि यो प्रथाको निरन्तरता देख्न सकिन्छ।
काठमाडौं उपत्यकाका प्रमुख गणेश मन्दिरहरूमा आजदेखि नै विशेष पूजा आराधना सुरु भएको छ। अशोकविनायक, चन्द्रविनायक, सूर्यविनायक, कमलविनायक, कमलादी गणेशलगायत देशभरका गणेश मन्दिरहरूमा भक्तजनको घुइँचो लागेको छ।
विशेषगरी चाबहिलस्थित अशोकविनायक मन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तजनको लर्को लागेको छ। मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अनुसार यस वर्ष गत वर्षभन्दा बढी भक्तजनको आगमन भएको छ।
विसं २०६५ देखि यस पर्वका अवसरमा चतुर्थीको भोलिपल्ट राजधानी काठमाडौंलगायत मुख्य सहरहरूमा गणेश रथयात्रा गर्ने परम्परा सुरु भएको छ। यो रथयात्राले पर्वलाई थप उत्साहजनक र व्यापक बनाएको छ।
विसं २०६४ मा यसै दिन राष्ट्रिय धर्मसभाको स्थापना भएको थियो। त्यसैले आजको दिनलाई धर्मसभाको स्थापना दिवसका रूपमा पनि मनाइन्छ। यसले पर्वको धार्मिक महत्वलाई थप बढाएको छ।
पर्वका अवसरमा मन्दिर क्षेत्रमा विशेष सुरक्षा व्यवस्था मिलाइएको छ। काठमाडौं उपत्यकाका मुख्य गणेश मन्दिरहरूमा प्रहरीको विशेष व्यवस्था गरिएको छ र भक्तजनहरूलाई सहज रूपमा दर्शन गर्न मिल्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।
यस पर्वले नेपालको धार्मिक सांस्कृतिक एकतालाई झल्काउने काम गर्छ र विभिन्न जातजाति धर्मका मानिसहरूले सामूहिकता प्रदर्शन गर्छन्।
