‘हामी डराएका छैनौँ’: चीनको ठूलो सैन्य अभ्यासका बाबजुद ताइवानको जनजीवन सामान्य
ताइपेई । चीनले ताइवान टापुलाई घेरेर अहिलेसम्मकै ठूलो सैन्य अभ्यास गरिरहेको भए पनि ताइवानी नागरिकहरूको दैनिक जीवनमा खासै प्रभाव परेको देखिँदैन। वर्षौँदेखि बेइजिङको शक्ति प्रदर्शन र धम्की देख्दै आएका यहाँका मानिसहरू यस्ता घटनामा यति अभ्यस्त भइसकेका छन् कि उनीहरू यसलाई सामान्य रूपमा लिन थालेका छन्।
ताइपेईमा भेटिएका लियाओ नामका एक व्यक्तिका हेयरस्टाइलिस्टले त सैन्य अभ्यास भइरहेको कुरा चालै नपाएको बताए। लियाओ भन्छन्, “काम गर्ने मानिसहरूसँग यी कुराहरूमा ध्यान दिने समय नै छैन। उनीहरू आफ्नो काममा व्यस्त छन्।”
ताइवानीहरू चिनियाँ खतराप्रति उदासीन भने छैनन्। यस हप्ता चीनले सञ्चालन गरेको ‘जस्टिस मिसन २०२५’ (Justice Mission 2025) का बारेमा सामाजिक सञ्जाल र समाचार च्यानलहरूमा व्यापक चर्चा भइरहेको छ। यसै बीचमा भ्रमपूर्ण प्रचार (Disinformation) पनि उत्तिकै बढेको छ। ताइपेई १०१ टावर नजिकै चिनियाँ लडाकु विमान उडेको भनिएको एउटा भिडियो सार्वजनिक भएको थियो, जसलाई ताइवान सरकारले ‘नक्कली’ भन्दै खारेज गरिदिएको छ।
सन् १९४९ को गृहयुद्धपछि चीनले ताइवानमाथि आफ्नो सार्वभौमसत्ता दाबी गर्दै आएको छ। चीनले आवश्यक परे बल प्रयोग गरेरै ताइवानलाई आफूमा गाभ्ने चेतावनी दिँदै आएको छ। पछिल्लो समय अमेरिकाले ताइवानलाई ११ अर्ब डलरको हतियार प्याकेज दिने घोषणा गरेपछि बेइजिङ थप आक्रामक बनेको हो।
‘सिलिकन शिल्ड’ मा भरोसा
धेरै ताइवानीहरूलाई विश्वास छ कि चीनले सजिलै आक्रमण गर्ने छैन। यसको मुख्य कारण ताइवानको बलियो अर्थतन्त्र र विशेषगरी विश्वकै ठूलो सेमि-कन्डक्टर उत्पादक कम्पनी टीएसएमसी (TSMC) हो। स्थानीय भाषामा ‘पवित्र पहाड’ र विदेशीहरूले ‘सिलिकन शिल्ड’ भन्ने गरेको यो कम्पनीले ताइवानलाई सुरक्षा दिने धेरैको बुझाइ छ।
लियाओ भन्छन्, “आज स्टक मार्केट २०० अंकले बढेको छ। यदि साँच्चै युद्ध हुने अवस्था हुन्थ्यो भने सबैले आफ्नो शेयर बेचिसक्थे, होइन र?”
बढ्दो तनाव र नागरिकको मनोविज्ञान
सन् २०२२ मा अमेरिकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीको ताइवान भ्रमणपछि चीनले सैन्य गतिविधि तीव्र पारेको छ। सन् २०२१ मा ४१ पटक मात्र हवाई क्षेत्र उल्लंघन भएकोमा यो वर्ष नोभेम्बरसम्म त्यो संख्या २६६ पुगिसकेको छ।
ब्रोकिंग्स इन्स्टिच्युसनको सर्वेक्षण अनुसार, ताइवानीहरूमा युद्धको डर बिस्तारै बढ्दै गएको छ। सन् २०२१ मा ५७ प्रतिशत मानिस युद्धप्रति चिन्तित थिए भने अहिले ६५ प्रतिशत पुगेका छन्। तर, दैनिक रूपमा यस्ता धम्की सुन्दा मानिसहरूमा एक प्रकारको ‘निराशाजनक स्वीकारोक्ति’ (Numbness) देखिएको छ।
न्यु ताइपेई सिटीमा फूल पसल चलाउने सुश्री येह भन्छिन्, “हामी अभ्यस्त भइसकेका छौँ। साधारण नागरिकका लागि हामीले के नै गर्न सक्छौँ र? मतदान गर्ने बाहेक अरू कुनै विकल्प हामीसँग छैन।” राजनीतिक रूपमा पहिले चीनसँग नरम मानिने कुओमिन्ताङ (KMT) पार्टीलाई समर्थन गर्ने येहले अहिले ताइवानको पहिचानको वकालत गर्ने डेमोक्रेटिक प्रोग्रेसिभ पार्टी (DPP) लाई समर्थन गर्न थालेकी छिन्।
तनावपूर्ण वातावरण
१९ वर्षीया विश्वविद्यालयकी विद्यार्थी वाङ भने अलि बढी चिन्तित छिन्। उनी भन्छिन्, “यस पटकको स्थिति गम्भीर लाग्छ। कहिलेकाहीँ त मलाई इच्छापत्र (Will) लेखूँ जस्तो पनि लाग्छ। म केवल हेर्न मात्र सक्छु, केही गर्न सक्दिनँ भन्ने महसुस हुन्छ।”
ताइवानमा सैन्य अभ्यास मात्र होइन, हालैका केही घटनाले पनि मानिसहरूलाई त्रसित बनाएको छ। डिसेम्बर १९ मा ताइपेईको मुटुमा भएको चक्कु प्रहारमा ३ जनाको मृत्यु भएको थियो भने हालै गएको ७.० रेक्टर स्केलको भूकम्पले पनि नागरिकमा त्रास थपेको छ।
चीनले ताइवानका राष्ट्रपति विलियम लाईको प्रशासनलाई ‘पृथकतावादी’ को संज्ञा दिँदै सैन्य अभ्यासलाई ‘दण्डात्मक कारबाही’ भनेको छ। अर्कोतर्फ, मुख्य विपक्षी दल केएमटी (KMT) ले राष्ट्रपति लाईले ताइवानलाई युद्धको मुखमा पुर्याएको आरोप लगाएको छ र सन् २०२६ मा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग भेट्ने लक्ष्य राखेको छ।
तर, यति धेरै राजनीतिक र सैन्य दबाबका बीच पनि ताइवानको सडकमा जनजीवन सामान्य छ— कतै कफी पसलमा विद्यार्थीहरू पढिरहेका छन् त कतै मानिसहरू सधैँझैँ आफ्नो काममा व्यस्त छन्।
