उत्तर कोरियाद्वारा छोटो दूरीका ब्यालेस्टिक मिसाइल परीक्षण : कोरियाली प्रायद्वीपमा पुनः बढ्यो तनाव

एजेन्सी, ६ बैशाख । उत्तर कोरियाले आइतबार समुद्रतर्फ लक्षित गर्दै छोटो दूरीका धेरै ब्यालेस्टिक मिसाइल एकसाथ प्रक्षेपण गरेपछि कोरियाली प्रायद्वीपमा पुनः तनाव चुलिएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको आणविक निगरानी निकायले प्योङयाङले आफ्नो आणविक हतियार विकासमा ‘धेरै गम्भीर’ प्रगति गरेको भन्दै चेतावनी दिएको केही दिनलगत्तै यो प्रक्षेपण भएको हो । क्षेत्रीय सुरक्षाका दृष्टिले यस घटनालाई निकै गम्भीर रूपमा लिइएको छ ।

दक्षिण कोरियाली सेनाका अनुसार उत्तर कोरियाको पूर्वी तटस्थित सिन्पो क्षेत्रबाट प्रहार गरिएका ती मिसाइलहरू करिब १४० किलोमिटर उडेर समुद्रमा खसेका थिए ।

सिन्पो क्षेत्र उत्तर कोरियाको पनडुब्बी निर्माणका लागि प्रमुख शिपयार्ड रहेको सहर हो । त्यसैले, यो मिसाइल पनडुब्बीबाटै प्रहार गरिएको हो कि जमिनबाट भन्ने विषयमा दक्षिण कोरिया र अमेरिकाले गम्भीर अनुसन्धान गरिरहेका छन् । यदि पनडुब्बीबाट प्रक्षेपण गरिएको पुष्टि भएमा, यो चार वर्षपछि उत्तर कोरियाले गरेको पहिलो पनडुब्बी–आधारित ब्यालेस्टिक मिसाइल (SLBM) परीक्षण हुनेछ । पानीमुनिबाट हुने यस्तो प्रक्षेपण पहिचान गर्न र रोक्न निकै कठिन हुने भएकाले यसलाई सुरक्षाका दृष्टिकोणले निकै चुनौतीपूर्ण मानिन्छ ।

यस घटनापछि दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को आकस्मिक बैठक बसेको छ । दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्युङ विदेश भ्रमणमा निस्कनु केही घण्टाअघि मात्रै यो परीक्षण भएकाले यसलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । दक्षिण कोरियाले सम्भावित उक्साहटको जवाफ दिन आफ्नो सेना पूर्ण तयारी अवस्थामा रहेको जनाएको छ ।

जापानको रक्षा मन्त्रालयले पनि उत्तर कोरियाको यो कदमले क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिलाई जोखिममा पारेको र राष्ट्रसङ्घीय सुरक्षा परिषद्का प्रस्तावहरूको ठाडो उल्लङ्घन गरेको भन्दै कडा विरोध जनाएको छ । अमेरिकी इन्डो–प्यासिफिक कमान्डले पनि यस परीक्षणको निगरानी गरिरहेको र आफ्ना सहयोगी राष्ट्रको सुरक्षाका लागि अमेरिका प्रतिबद्ध रहेको प्रस्ट पारेको छ ।

सन् २०१९ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको आणविक वार्ता विफल भएपछि उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले आफ्नो आणविक तथा मिसाइल कार्यक्रम विस्तारलाई तीव्र पार्नुभएको छ । यस वर्ष मात्र उत्तर कोरियाले पटक–पटक क्रुज मिसाइल, ठोस इन्धन इन्जिन र युद्धपोतबाट हुने मिसाइल परीक्षण गरिसकेको छ ।

यद्यपि, पूर्वअमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले पुनः वार्ताको इच्छा व्यक्त गरिरहनुभएको छ भने उत्तर कोरियाले पनि पूर्वसर्तका रूपमा ‘आणविक निःशस्त्रीकरण’ को माग अमेरिकाले हटाएमा संवादका लागि तयार रहेको सङ्केत दिएको छ । आगामी मे महिनामा हुने भनिएको ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीचको शिखर सम्मेलनमा उत्तर कोरियाको मुद्दाले पनि प्राथमिकता पाउने सम्भावना छ । विश्लेषकहरूका अनुसार, पछिल्लो मिसाइल परीक्षण भविष्यमा अमेरिकासँग हुने सम्भावित वार्तामा आफ्नो ‘बार्गेनिङ पावर’ (मोलतोल शक्ति) बढाउने किमको रणनीतिक कदम हुन सक्छ ।

यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीका महानिर्देशक राफेल ग्रोसीले हालै उत्तर कोरियाको योङब्योन आणविक परिसर र अन्य युरेनियम संवर्द्धन केन्द्रहरूमा आणविक उत्पादन गतिविधि ‘तीव्र वृद्धि’ भएको पुष्टि गर्नुभएको छ । यसले उत्तर कोरियाको आणविक हतियार क्षमता अझै विस्तार भइरहेको प्रस्ट पारेको छ ।