सांघाई सहयोग सङ्गठन (एससीओ) को शिखर सम्मेलन सोमबार किर्गिस्तानमा सुरु हुँदै, पुटिन र सीसहित विश्व नेताहरू सहभागी हुने

काठमाडौँ । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसहित विश्वका एक दर्जनभन्दा बढी देशका नेताहरू सांघाई सहयोग सङ्गठन (एससीओ) को वार्षिक शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन सोमबार किर्गिस्तानमा एकत्रित हुँदैछन्।

यो सङ्गठन औपचारिक रूपमा पश्चिमा शक्तिहरूको विरोधी नभए पनि रुसी र चिनियाँ नेताहरूले यस मञ्चलाई बहुध्रुवीय विश्वको आफ्नो साझा दृष्टिकोण प्रवर्द्धन गर्न र पश्चिमा राष्ट्रहरूविरुद्ध एकताबद्ध मोर्चाका रूपमा प्रस्तुत गर्न प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस वर्ष स्थापनाको २५औँ वर्षगाँठ मनाउँदै गरेको यस सङ्गठनले ऐतिहासिक रूपमा आर्थिक मुद्दाहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्दै आएको छ।

एससीओका १० स्थायी सदस्य राष्ट्रहरूका अतिरिक्त टर्की, साउदी अरेबिया र कतारसहित थप १५ राष्ट्रहरू ‘संवाद साझेदार’ का रूपमा आबद्ध छन्। सम्मेलनमा स्थायी सदस्य राष्ट्रहरू भारत र पाकिस्तानका राष्ट्रप्रमुखहरूको पनि सहभागिता रहने अपेक्षा गरिएको छ। यस ब्लकले विश्वको कुल जनसङ्ख्याको करिब ४० प्रतिशत र विश्वव्यापी कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को २५ प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने दाबी गरेको छ।

यसैबीच, यो शिखर सम्मेलन अमेरिकी वित्तमन्त्री स्कट बेसेन्टले जी-२० सदस्य राष्ट्रहरूलाई चीनसँगको व्यापारिक सर्तहरू पुनरावलोकन गर्न आग्रह गरेलगत्तै हुन लागेको हो। वित्तमन्त्री बेसेन्टले बेइजिङको १.२ ट्रिलियन (१२ खर्ब) अमेरिकी डलर बराबरको विश्वव्यापी व्यापार बचत (ट्रेड सरप्लस) दिगो नभएको भन्दै आलोचना गर्नुभएको थियो।
संयुक्त राज्य अमेरिकामा आयोजना हुने जी-२० अर्थमन्त्रीहरूको बैठकअघि सञ्चारमाध्यम रोयटर्ससँग कुरा गर्दै बेसेन्टले भन्नुभयो, “विश्वले चीनको १.२ ट्रिलियन डलरको व्यापार बचतलाई स्विकार्न सक्दैन। चीनको अर्थतन्त्र कमजोर छ र उनीहरू निर्यात बढाएर यसबाट बाहिर निस्कने प्रयास गरिरहेका छन्। उनीहरूले आफ्नो अर्थतन्त्रलाई पुनः सन्तुलनमा ल्याउन आवश्यक छ।”

अमेरिकी वित्तमन्त्री बेसेन्टले जी-२० सम्मेलनका क्रममा पिपल्स बैंक अफ चाइना (चीनको केन्द्रीय बैंक) का गभर्नर पान गङ्शेंगसँग द्विपक्षीय वार्ता गर्ने योजना रहेको जानकारी दिनुभयो, यद्यपि उहाँले यस वार्ताको विस्तृत विवरण भने खुलाउन अस्वीकार गर्नुभयो। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा विकास भइरहेका यस्ता आर्थिक तथा कूटनीतिक उतारचढावका बीच हुन लागेको एससीओको यस शिखर सम्मेलनलाई रणनीतिक महत्त्वका साथ हेरिएको छ।