तेहरान।  संयुक्त राज्य अमेरिका र इस्राएलले इरानमाथि पुनः हमला गरे तेहरानले तत्काल, व्यापक र भौगोलिक सीमा नमिचाइने प्रतिहमला गर्ने चेतावनी दिएको छ। इरानी सेनाले अघिल्ला आक्रमणपछि आफ्नो आक्रामक क्षमता, ड्रोन र क्षेपणास्त्र प्रविधि सुधार गरेको दाबी गरेको छ, तर देशका नागरिक तथा महत्वपूर्ण पूर्वाधार भने अझै ठूलो जोखिममा रहेका छन्।

इरानका सशस्त्र बलका अधिकारीहरूले युद्ध फेरि सुरु भए यसले अमेरिका र इस्राएलले अपेक्षा गरेभन्दा लामो र महँगो हुने बताएका छन्। सर्वोच्च नेता मोजताबा खामेनेईले सेनालाई “तत्काल र प्रभावकारी प्रतिक्रिया, भौगोलिक प्रतिबन्धविना” तयार रहन निर्देशन दिएको इरानी अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

‘असममित युद्ध’ र नयाँ हतियार

इरानी सेनाका प्रवक्ता मोहम्मद अकरामिनियाले अमेरिकी सैन्य शक्तिको वरिष्ठतालाई सन्तुलित गर्न “असममित युद्ध” रणनीति अपनाइने बताएका छन्। युद्धविरामका बीचमा केही हतियार नवीकरण गरिएको, नयाँ सामग्री थपिएको र नयाँ रणनीति विकास गरिएको उनको भनाइ छ।

इरानी राज्य टेलिभिजनले भूमिगत ड्रोन उत्पादन लाइन देखाएको छ भने अराश आक्रमणकारी ड्रोनको अपग्रेडेड संस्करण सार्वजनिक गरेको छ। इरानले यसको वारहेड क्षमता दोब्बर बढाएर १०० किलोग्राम पुर्‍याइएको र मार्गनिर्देशन सुधार गरिएको दाबी गरेको छ।

रिटर्सका अनुसार, इरानसम्बद्ध रक्षा निकायहरूले प्रतिबन्ध चकमा लगाउँदै चीन, रूस र जर्मनीबाट क्षेपणास्त्र तथा ड्रोन उत्पादनका लागि आवश्यक सामग्री आयात गरेका छन्। यसमा रकेट प्रोपेलेन्ट, विस्फोटक, डिटोनेटर, टाइटानियम र लन्चरका रूपमा प्रयोग हुनसक्ने भारी सवारी सामेल छन्।

हर्मुज जलमार्गमा दबाब

इरानले हर्मुज जलमार्गमा जहाजहरू लक्षित गर्न सक्ने क्षमता देखाइसकेको दाबी गरेको छ। भूतपूर्व वरिष्ठ आइआरजीसी कमान्डर होसेइन कानानी मोगादामले इरानी आक्रमणपछि अमेरिकी नौसेना जहाजहरू त्यस क्षेत्रमा प्रवेश गर्न हिचकिचाएको बताएका छन्।

तर अमेरिकाले इरानका दक्षिणी बन्दरगाहमा नौसैनिक नाकाबन्दी जारी राखेको छ। जुलाईमा इरान र अमेरिकाबीच भएको समझदारी ज्ञापनपत्र र ओमानसँगको हर्मुज सम्झौतालाई आधार मानेर नाकाबन्दी हटाउन तेहरानले जोड दिँदै आएको छ।

नागरिक र पूर्वाधारमा जोखिम

युद्ध फेरि सुरु भए इरानको विद्युत् प्रणाली, तेल तथा ग्यास सुविधा, पेट्रोकेमिकल र फलाम उद्योग, सडक तथा रेलमार्गमा हमला हुनसक्ने अनुमान छ। तेहरानलगायत सहरहरूमा नागरिक सुरक्षाका लागि पर्याप्त आश्रय र समयमै चेतावनी दिने प्रणालीको अभाव रहेको छ।

अघिल्ला दुई युद्धमा इरानका धेरै वरिष्ठ राजनीतिक तथा सैन्य अधिकारीहरू मारिएका थिए। नयाँ सर्वोच्च नेता मोजताबा खामेनेई सुरक्षाका कारण सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन्, जसले देशभित्र सुरक्षा नियन्त्रण अझ कडा बनाएको छ।

गृहपक्षभित्र आलोचना

राज्यसम्बद्ध विश्लेषक हाम्जेह रहिम सफवीले इरानलाई “कडा रूपमा क्षति” पुगेको र यसको मुख्य कारण गुप्तचर क्षेत्रको कमजोरी भएको बताएका छन्। उनले यसका लागि जिम्मेवारी कसैले लिन नपाएको आलोचना गरेका छन्।

तर संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा आयोगका सदस्य एस्माइल कोसारीले शत्रुले सर्वोच्च नेता र अन्य अधिकारीहरूलाई मारे पनि इस्लामी गणतन्त्रलाई ढाल्ने वा इरानलाई विखण्डन गर्ने मुख्य लक्ष्य पूरा गर्न नसकेको दाबी गरेका छन्।

कूटनीतिक प्रयास जारी

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्झौता गर्नुपर्ने वा “हथौडा” खसालिने बताएका छन्। कतारका मध्यस्थहरूले युद्ध रोक्न तेहरानमा कूटनीतिक वार्ता जारी राखेका छन्, तर तनाव अझै उच्च छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि वार्ता असफल भयो र अमेरिकी नाकाबन्दी कायम रह्यो भने इरानले हर्मुज जलमार्ग र आसपासका जहाजहरूमा आक्रमण बढाउने सम्भावना छ। तर ठूलो अमेरिकी क्षति भए त्यसले अझ व्यापक युद्धको जोखिम बढाउन सक्ने उनीहरूको चेतावनी छ।