काठमाडौँ उपत्यकामा आज घोडे जात्रा पर्व मनाइँदै, टुँडिखेलमा विशेष समारोह

काठमाडौँ, ४ चैत । प्रत्येक वर्ष चैत्र कृष्ण औँसीका दिन मनाइने परम्परागत घोडे जात्रा पर्व आज काठमाडौँ उपत्यकामा विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ ।

विशेष गरी काठमाडौँको टुँडिखेल र ललितपुरको पाटनमा परम्परागत सांस्कृतिक र साहसिक खेलहरू प्रदर्शन गरी यो जात्रा मनाउने गरिन्छ ।

जनविश्वासअनुसार प्राचीन कालमा टुँडिखेलको पूर्व–दक्षिण दिशामा रहेको एउटा रूखमा ‘गुरुमापा’ नामको राक्षसले बास गर्ने र सहरका बालबालिकालाई दुःख दिने तथा खाने गर्दथ्यो । पीडित स्थानीयवासीले विभिन्न उपाय अपनाएर त्यस राक्षसको संहार गरे पनि उसको प्रेतात्मा फेरि जागा भई अनिष्ट गर्न सक्ने भय कायमै रह्यो ।

सोही भय निवारणका लागि प्रत्येक वर्ष चैत्र कृष्ण औँसीका दिन घोडा दौडाएर गुरुमापाको आत्मालाई घोडाको टापले कुल्चाएर दबाउने परम्परा सुरु भएको मानिन्छ । यसो गर्दा वर्षभरि बालबालिकामाथि कुनै खतरा नहुने र सहरमा शान्ति कायम हुने धार्मिक विश्वास रहेको छ । आजै राति उक्त रूखको फेदमा गुरुमापालाई शान्त पार्न विशेष खानेकुरा दिने चलन पनि छ ।

घोडे जात्राको अवसरमा आज दिउँसो नेपाली सेनाले टुँडिखेलमा विशेष समारोह आयोजना गर्दैछ । समारोहमा सेनाका तर्फबाट अश्वकला, शारीरिक व्यायाम, युद्धकला र विभिन्न साहसिक खेलहरूको प्रदर्शन गरिनेछ । उक्त कार्यक्रममा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री लगायत राज्यका उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको उपस्थिति रहने परम्परा छ ।

काठमाडौँको टुँडिखेलमा जस्तै ललितपुरको पाटनमा पनि छुट्टै ढङ्गले घोडे जात्रा मनाइन्छ । पाटनमा एउटा ‘कानो घोडा’ (एक आँखा नदेख्ने) दौडाउने अनौठो र पुरानो परम्परा रहेको छ । यसले जात्राको मौलिकतालाई थप उजागर गर्दछ ।

घोडे जात्राको अवसरमा सरकारले आज काठमाडौँ उपत्यकामा सार्वजनिक बिदा दिएको छ । जात्रा हेर्न टुँडिखेल आसपासका क्षेत्रमा सर्वसाधारणको ठूलो घुइँचो लाग्ने गर्दछ ।