टाउ’ प्रोटिन दीर्घकालीन स्मरणशक्तिका लागि महत्वपूर्ण : अध्ययन

सिड्नी, ११ जेठ । अष्ट्रेलियाका वैज्ञानिकहरूले ‘टाउ’ भनिने प्रोटिनको अभावमा अल्जाइमरसँग सम्बन्धित स्मरण शक्तिको ह्रास हुने र यसका कारण अल्जाइमर भएका विरामीहरूले लामो समयसम्म कुनै कुराको स्मरण गर्न नसकिएको बताएका छन् ।

 

यो तथ्यले भविष्यमा बिर्सने रोग (अल्जाइमर) को उपचारको लागि नयाँ जानकारी प्रदान गर्ने मानिएको छ । अस्ट्रेलियाको फ्लिन्डर्स विश्वविद्यालयले सोमबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “नेचर कम्युनिकेसन्समा प्रकाशित अनुसन्धानले सम्झनालाई व्यवस्थित र स्थिर बनाउनका लागि शरीरमा टाउ नामक प्रोटिन आवश्यक रहेको र यसले कुनै कुराको स्मरणलाई लामो समयसम्म टिकाइराख्न सहयोग गर्छ, यद्यपि प्रारम्भिक सिकाइका लागि वा छोटो अवधिको स्मरणका लागि यो आवश्यक पर्दैन।”

 

अध्ययनका वरिष्ठ लेखक र न्यूरो वैज्ञानिक, फ्लिन्डर्स विश्वविद्यालयका एसोसिएट प्रोफेसर आर्ने इटनरले भन्नुहुन्छ, “टाउ बिना पनि सम्झनाशक्ति हुने तर ती कमजोर र कम टिकाउ हुने अध्ययनका क्रममा पाइएको छ।” शोधकर्ताहरूले ‘माउस मोडेल’ प्रयोग गरेर गरिएको अनुसन्धानको निश्कर्ष सार्वजनिक गर्दै भनेका छन्, “टाउले सम्झनाहरूको भौतिक स्वरूप बनाउने ‘एन्ग्राम’ भनिने विशेष कोशिकालाई व्यवस्थित गर्न मद्दत गर्दछ र यसले महत्वपूर्ण सङ्केतन भण्डारणको समयमा स्मृति भण्डारण गर्न कुन स्थानहरू चयन गरिएको छ भनेर निर्धारण गर्न मद्दत गर्दछ।”

 

अध्ययनका क्रममा टाउले मस्तिष्कमा अतिरिक्त पहुँच वा ‘हल्ला’ जन्य गतिविधि रोक्न मद्दत गर्दछ र केवल विशिष्ट कोषहरूलाई स्मृति भण्डारण गर्ने जिम्मेवारी सुनिश्चित गर्दछ, जसको परिणामस्वरूप प्राणी जगतमा स्पष्ट, अधिक लामो स्मृति रहन्छ । अध्धयनले फास्फोरिलेशन भनिने टाउको सूक्ष्म रासायनिक परिमार्जनलाई एक प्रमुख संयन्त्रको रूपमा पहिचान गरेको थियो, जसले एन्ग्राम सेल गतिविधिलाई समन्वय गर्दछ। फास्फोरिलेशन भनेको कुनै पसनि अणुजस्तै प्रोटिन वा चिनीमा ‘फस्फेट समूह’ थपिने वा सर्ने जैविक रासायनिक प्रक्रिया हो ।

 

असामान्य टाउ फास्फोरिलेशन अल्जाइमर रोगको पहिचान हो र नियन्त्रित, निम्न–स्तर फास्फोरिलेशन सामान्य मस्तिष्क कार्यको लागि आवश्यक छ भन्ने अध्ययनको निश्कर्ष रहेको बताइएको छ। शोधकर्ताहरूले भनेका छन्, “टाउको रोगसँग सम्बन्धित रूपहरूले नयाँ स्मृति गठन र सम्झना दुवैमा हस्तक्षेप गर्दछ र यसले कसरी बिर्सने रोग (डिमेन्सिया) सँग सम्बन्धित सम्झना शक्ति क्षयबाट सङ्गठित भई पुनः स्मृति प्राप्तितर्फ जान सकिन्छ भनेर औंल्याउँछ ।